Specyfika BHP w branży budowlanej
Praca w budownictwie należy do wyjątkowo niebezpiecznej. Ciężki sprzęt, zmienne warunki atmosferyczne, praca na wysokościach, wystające elementy konstrukcyjne, jednoczesna praca wielu zespołów, presja czasu i inne czynniki stwarzają niebezpieczeństwo wypadków na budowie, zarówno dla pracowników, jak i osób postronnych, które mogą znaleźć się w pobliżu.
Dlatego tak ważne jest, by każdy pracownik budowy zaznajomił się z instrukcją bezpieczeństwa i higieny pracy. Przestrzegania zasad BHP podczas wykonywania codziennych obowiązków pilnuje kierownik budowy. Bezpieczeństwo może również sprawdzić wysłany z PIP inspektor BHP.
Środki ochrony indywidualnej i zbiorowej w budownictwie
Państwowa Inspekcja Pracy nie tylko monitoruje, czy przestrzegane są normy bezpieczeństwa i higieny pracy na budowie, ale też wypełnia funkcję informacyjną w tym względzie, publikując opracowania z wytycznymi dotyczącymi takich kwestii jak:
• zagospodarowanie placu budowy,
• ogrodzenie placu budowy,
• środki ochrony indywidualnej (wyposażenie i odzież ochronna, obuwie robocze, kask budowlany itp.),
• środki ochrony zbiorowej (barierki, zadaszenia, osłony i in.),
• organizacja stanowisk pracy,
• plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (tzw. plan BIOZ).
Panuje zasada, że środki ochrony zbiorowej, czyli te, które zapewniają bezpieczeństwo wszystkim obecnym na placu budowy, mają pierwszeństwo przed środkami ochrony indywidualnej. Bardzo istotne jest to, by wszyscy pracownicy zwracali uwagi, czy środki ochrony zbiorowej, jak barierki czy osłony są sprawne, należycie zamontowane i spełniają swoje funkcje. Kiedy nie ma możliwości zastosowania tych środków, wówczas stosuje się ochronę indywidualną. Powinna być ona:
• odpowiednio dobrana do okoliczności, możliwych zagrożeń (np. maska ochronna właściwego typu),
• dopasowana do użytkownika (np. kask we właściwym rozmiarze),
• utrzymywana w czystości i dobrym stanie technicznym.
Ponadto każdy pracownik musi zostać przeszkolony, jak odpowiednio stosować i przechowywać środki ochrony indywidualnej.
Plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia: wzór
W pracy opublikowanej przez PIP w 2014 r. „Budownictwo. O bezpieczeństwie na stanowisku pracy” znajdziemy wytyczne dotyczące planu BIOZ, który musi znajdować się na każdym placu budowy. Przygotowuje go kierownik budowy przed podjęciem robót, a następnie przekazuje wszystkim pracownikom.
Zgodnie z wytycznymi PIP (str. 4, „Plan BIOZ”), musi zawierać informacje na temat:
• planowanych robót oraz kolejności ich wykonania;
• elementów, które mogą stwarzać zagrożenie, np. sieci gazowe, elektryczne itp.;
• zagrożeń związanych z uwzględnieniem ich skali oraz miejsca i czasu występowania;
• miejsc, w których może dojść do wypadku, np. upadku przedmiotu na pracownika, uszkodzenia słuchu ze względu na wysokie natężenie hałasu itp.;
• szkoleń i instruktaży, jakie powinni przejść pracownicy przed przystąpieniem do pracy;
• zasad magazynowania i transportowania materiałów i substancji niebezpiecznych;
• sposobów zapobiegania niebezpieczeństwom na budowie;
• zachowania na wypadek wystąpienia awarii lub zagrożenia dla zdrowia i życia, np. odkrycia podczas prac ziemnych niewybuchu, wypadku przy pracy skutkującego urazami ciała.
Plan BIOZ ma część graficzną, na której przedstawiony jest plac budowy z zaznaczonymi elementami istotnymi z uwagi na bezpieczeństwo i higienę pracy, np.
• czynniki stwarzające zagrożenie,
• urządzenia przeciwpożarowe,
• drogi ewakuacyjne,
• magazyny, w tym miejsca składowania materiałów niebezpiecznych,
• drogi komunikacyjne,
• ogrodzenie budowy,
• pomieszczenia sanitarne,
• punkt pierwszej pomocy.
Istotną kwestią dla BHP na budowie jest między innymi sposób poruszania się po terenie robót. Pracownicy powinni chodzić tylko wyznaczonymi trasami dla pieszych, w odzieży roboczej i z wyposażeniem ochronnym. Jak przypomina opracowanie PIP (str. 8. Praca na wysokości), bezwzględnie nie wolno przebywać:
• pod transportowanym ładunkiem,
• na powierzchniach niezabezpieczonych przed upadkiem osób z wysokości,
• w strefach niebezpiecznych bez wyeliminowania zagrożenia.
Ważne, by dokoła ciężkiego sprzętu została wyznaczona strefa bezpieczeństwa. Pracownik może podchodzić do niego tylko wówczas, gdy operator sprzętu jest o tym poinformowany. Szczegółowe wytyczne dotyczące warunków na placu budowy znajdziemy na stronie internetowej PIP, a także Centralnego Instytutu Ochrony Pracy – Państwowego Instytutu Badawczego (zakładka: Zasady BHP przy wykonywaniu różnych prac budowlanych).
