Wiele osób w Polsce wykonuje pracę, w której są narażeni na wystąpienie uszczerbku na zdrowiu i rozwinięcie się choroby zawodowej. Skąd wynika to zagrożenie i w których branżach jest ono największe? Główny Urząd Statystyczny przedstawił sprawozdanie dotyczące pracy w niebezpiecznych warunkach w 2020 r.
Zatrudnieni w warunkach zagrożenia czynnikami szkodliwymi i niebezpiecznymi oraz uciążliwymi dla zdrowia
Informacje na temat trudnych warunków pracy, jakich doświadcza wiele osób, znajdują się w Roczniku Statystycznym Pracy 2021. Autorzy przypominają podstawowe definicje związane z tym zagadnieniem, funkcjonujące w polskim prawie:
Zagrożenia związane ze środowiskiem pracy oznaczają wpływ na pracownika szkodliwych czynników występujących w procesie pracy, których stężenie lub natężenie przekracza obowiązujące NDS (najwyższe dopuszczalne stężenie) i/lub NDN (najwyższe dopuszczalne natężenie), polskie normy lub inne normy higieniczne (nawet jeśli zastosowano środki ochrony indywidualnej).
Zagrożenia związane z uciążliwością pracy oznaczają szkodliwy wpływ na pracownika czynnika uciążliwego i dotyczą czynności roboczych wykonywanych, np. w wymuszonej pozycji ciała, w warunkach ciężkiego wysiłku fizycznego lub w warunkach szczególnej uciążliwości.
Przez zagrożenia czynnikami mechanicznymi związanymi z maszynami szczególnie niebezpiecznymi rozumie się pracę przy maszynach wymienionych przede wszystkim w rozporządzeniu (...), (Dz. U. z 2008 r. poz. 1228, z późn. zm., załącznik nr 5).
Pod koniec grudnia 2020 r. liczba zatrudnionych w warunkach zagrożenia dla zdrowia wyniosła 439 628.
Zagrożonych w związku ze środowiskiem pracy było 260 495 osób, z uwagi na uciążliwość pracy – 107 575 osób, a przez czynniki mechaniczne (w pracy z maszynami szczególnie niebezpiecznymi) – 71 558 osób.
Osoby zatrudnione w warunkach zagrożenia według sekcji PKD
Na niekorzystne dla zdrowia warunki pracy zdecydowanie najczęściej narażone są osoby pracujące w przemyśle. Liczba osób pracujących w warunkach zagrożenia w grudniu 2020 r. wynosiła w poszczególnych sekcjach PKD:
- przetwórstwo przemysłowe – 255,7 tys.,
- górnictwo i wydobywanie – 54,0 tys.,
- handel; naprawa pojazdów samochodowych – 33,7 tys.,
- transport i gospodarka magazynowa – 23, 5 tys.,
- budownictwo – 20,0 tys.,
- opieka zdrowotna i pomoc społeczna – 17,5 tys.,
- dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami; rekultywacja – 13,6 tys.,
- wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę – 11,0 tys.,
- rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo – 4,7 tys.,
- administrowanie i działalność wspierająca – 2,0 tys.,
- edukacja – 1,7 tys.,
- działalność profesjonalna, naukowa i techniczna – 1,6 tys.,
- Informacja i komunikacja – 0,6 tys.
Pracujący w warunkach zagrożenia według województw i płci
Najwięcej osób pracowało w warunkach zagrożenia w województwach, w których dobrze rozwinięty jest przemysł i branża energetyczna, a więc w śląskim (101 513 osób) i wielkopolskim (72 382 osób).
Zdecydowanie częściej na uszczerbek na zdrowiu w wyniku pracy w zagrożeniu narażeni są mężczyźni. Wynika to głównie z dominacji płci męskiej wśród zatrudnionych w przetwórstwie przemysłowym, budownictwie, energetyce czy zakładach zajmujących się gospodarką wodną, na stanowiskach narażonych na szkodliwe czynniki. Na łącznie 439 628 osób pracujących na tego typu posadach kobiet było 81 354.
Źródło danych: GUS.
