Nagła choroba, konieczność odebrania dziecka z wycieczki lub inne sytuacje powodują, że rodzic musi niekiedy „urwać się” z pracy i zająć się potomkiem. Kodeks pracy dopuszcza taką możliwość – sprawdź, ile wolnego ma rodzic z tytułu opieki nad dzieckiem.
Kodeks pracy – opieka nad dzieckiem
O prawie do zwolnienia na opiekę nad dzieckiem mówi art. 188. Kodeksu pracy. Czytamy tam:
„Pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia”.
By skorzystać z wolnego na dziecko, musi złożyć stosowny wniosek. W niektórych firmach funkcjonują gotowe druki. Jak napisać wniosek o opiekę nad dzieckiem samodzielnie – o tym w dalszej części artykułu.
Opieka nad dzieckiem – ile dni
Zgodnie z przepisami, rodzic może więc wykorzystać w roku na opiekę:
• 2 dni,
• 16 godzin.
Jeśli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, wówczas zwolnienie w wymiarze godzinowym jest przyznawane proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Niepełne godziny są zaokrąglane „w górę” do pełnych godzin.
Prawo pracy przewiduje zarówno możliwość skorzystania z całego dnia wolnego, jak i rozbicia zwolnienia na krótsze okresy, ponieważ niekiedy rodzic potrzebuje tylko kilku godzin, by załatwić jakąś sprawę związaną z opieką nad dzieckiem i nie ma powodu, by potem wrócić do miejsca pracy.
Niewykorzystane dni czy godziny na opiekę nie są przenoszone na kolejny rok kalendarzowy.
Komu przysługuje opieka nad dzieckiem
Wolne na opiekę należą się osobom wychowującym dzieci do 14. roku życia, przy czym oboje rodzice czy opiekunowie dzieci mają do dyspozycji pulę 2 dni/16 godzin. Przykładowo, jeśli ojciec dziecka wykorzystał na opiekę 13 godzin w roku kalendarzowym, matce pozostają już tylko 3 godziny do wykorzystania.
Należy też pamiętać, że liczba dzieci nie ma wpływu na wymiar wolnego. Niezależnie od tego, czy pracownik wychowuje 1, 2 czy 5 dzieci – nadal przysługują mu łącznie 2 dni/16 godzin w roku kalendarzowym na wszystkie dzieci.
Opieka nad dzieckiem – ile płatna
Pracownik otrzymuje wynagrodzenie za dni opieki nad dzieckiem obliczane jak płaca za urlop wypoczynkowy, przy zastrzeżeniu, że składniki wynagrodzenia ustalane w wysokości przeciętnej oblicza się z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie od pracy lub okres niewykonywania pracy (§ 5. 1. Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej
z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy).
By obliczyć wysokość wynagrodzenia za wolne na opiekę, należy zatem podzielić składniki zmienne wynagrodzenia z miesiąca, w którym wykorzystano zwolnienie, przez liczbę przepracowanych godzin w tym miesiącu. Otrzymaną sumę następnie mnożymy przez liczbę godzin wykorzystanego wolnego bądź liczbę godzin, w których pracownik świadczyłby pracę, gdyby nie skorzystał z uprawnienia na opiekę.
Ponadto, jeśli zaszła konieczność osobistego opiekowania się dzieckiem, np. w wyniku jego choroby, pracownik ma dodatkowo prawo do zasiłku opiekuńczego.
Wniosek o przyznanie opieki nad dzieckiem – wzór
Należy podkreślić, że zatrudniony sam decyduje, w jaki sposób wykorzystać czas na opiekę – pracodawca nie ma prawa tego weryfikować.
By uzyskać wolne, konieczne jest złożenie wniosku. W pierwszym podaniu w danym roku kalendarzowym opiekun wskazuje tryb korzystania z uprawnienia – godzinowy bądź dzienny. Jeśli zdecyduje się na wolne liczone w godzinach, wówczas system ten będzie obowiązywać również drugiego opiekuna dziecka.
Co jeszcze powinno znaleźć się we wniosku? Prócz bieżącej daty, miejsca, danych osobowych wnioskującego, adresata (firmy), a na końcu odręcznego podpisu są to:
• tytuł, np. „Wniosek o udzielenie zwolnienia z pracy na opiekę nad dzieckiem do 14 roku życia”;
• treść, w której wskazuje się tryb oraz dzień/godziny korzystania z uprawnienia, np. Wnoszę o udzielenie zwolnienia z pracy na opiekę nad dzieckiem do 14 roku życia z zachowaniem prawa do wynagrodzenia (na podst. art. 188. Kodeksu pracy) w wymiarze 6 godzin dnia…”
• oświadczenie dotyczące drugiego opiekuna dziecka (jeśli dotyczy), np. „Oświadczam, że drugi opiekun nie korzysta z uprawnienia do zwolnienia na opiekę nad dzieckiem...”.
