Działalność regulowana – o czym warto wiedzieć?

Z jednej strony – swoboda prowadzenia działalności gospodarczej. Z drugiej – działalność podlegająca reglamentacji ze strony państwa, do której zaliczana jest między innymi działalność regulowana. Wprowadzona została ona jako środek służący poszerzeniu wolności gospodarczej w przypadku wielu branż. Jak wygląda to w rzeczywistości? Na czym polega regulowana działalność gospodarcza? Jakie przepisy ją regulują? A w końcu – z jakimi formalnościami wiąże się jej założenie i jakie obowiązki narzuca na przedsiębiorcę?

Co to jest działalność regulowana?

Obowiązująca w Polsce zasada swobody prowadzenia działalności gospodarczej daje przedsiębiorcom szeroki wachlarz możliwości. Te mogą być jednak w pewien sposób ograniczone przez państwo. Właśnie tak jest w przypadku działalności regulowanej, nazywanej także działalnością reglamentowaną. 

Działalność regulowana jest jedną (obok koncesji i zezwolenia) z form reglamentacji działalności gospodarczej, która po raz pierwszy została wprowadzona w Ustawie z dnia 2 lipca 2004 roku, o swobodzie działalności gospodarczej. Od 30 kwietnia 2018 roku działalność regulowaną normuje art. 43 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców. W tej samej ustawie znajdziemy definicję działalności regulowanej. To, co najważniejsze, to fakt, że jej wykonywanie wymaga spełnienia szczególnych warunków określonych przepisami prawa. Jednocześnie jest ona uznawana za jedną z najmniej wymagających form reglamentacji. 

Wspomniana wyżej ustawa nie zawiera żadnego katalogu, który wskazywałby rodzaje regulowanych działalności gospodarczych. Odsyła ona jedynie do odrębnych ustaw definiujących, które działalności mogą być uznane za działalność regulowaną. Warunkiem prowadzenia takiej działalności jest między innymi uzyskanie wpisu do właściwego rejestru działalności regulowanej. 

Działalność regulowana – cel

Działalność regulowana została wprowadzona jako środek służący poszerzeniu zakresu wolności gospodarczej w przypadku branż, które wymagały wcześniej zezwolenia. W porównaniu do dwóch pozostałych form reglamentacji – wspomnianej wyżej koncesji i zezwolenia – działalność regulowana nadal gwarantuje dość dużą wolność podejmowania inicjatywy gospodarczej. Wprowadzenie działalności regulowanej pozwoliło na znaczne ograniczenie wszelkich formalności biurokratycznych i rezygnację z bardzo skomplikowanego systemu, jednocześnie przenosząc całą odpowiedzialność na przedsiębiorcę. To właśnie w jego gestii leży oświadczenie, że spełnia on wszelkie warunki konieczne do wykonywania danej działalności. Dziś naczelnym celem działalności regulowanej jest zastąpienie zezwolenia na prowadzenie niektórych jej rodzajów, stosownym wpisem do rejestru.

Działalność regulowana – jaki rodzaj działalności jest regulowany?

Tak jak zostało wspomniane wcześniej, ustawa Prawo przedsiębiorców nie zawiera katalogu regulowanych działalności gospodarczych w Polsce. Skąd zatem czerpać wiedzę na temat tego, jaki rodzaj działalności jest regulowany? Listę rodzajów działalności gospodarczych, które wymagają uzyskania wpisu do rejestru działalności regulowanej znajdziemy w Punkcie Informacji dla Przedsiębiorców. Jest to Punkt działający w ramach Portalu Przedsiębiorców, który dostępny jest na rządowej stronie biznes.gov.pl. Oprócz samej listy rodzajów działalności znajdziemy tam również podstawę prawną dotyczącą konkretnej działalności, a także informacje dotyczące urzędu prowadzącego jej rejestr.

Lista rodzajów działalności wymagających uzyskania wpisu do rejestru działalności regulowanych jest naprawdę obszerna. Przedsiębiorcy planujący założenie działalności gospodarczej, przed podjęciem decyzji o jej rozpoczęciu, powinni sprawdzić, czy dane przedsięwzięcie nie wymaga spełnienia szczególnych warunków oraz wpisu do rejestru. 

Z danych dostępnych w Punkcie Informacji dla Przedsiębiorców wynika, że regulowana działalność gospodarcza w Polsce dotyczy naprawdę wielu, niezwykle odległych od siebie branż. Wśród nich znajdziemy chociażby działalność kantorową, detektywistyczną, działalność związaną z organizowaniem imprez turystycznych czy chociażby gabinet weterynaryjny. 

Więcej na temat działalności regulowanej i konkretnych jej przykładów opisujemy w dalszej części artykułu. 

Wpis do rejestru działalności regulowanej 

Warunkiem rozpoczęcia działalności regulowanej w Polsce jest uzyskanie wpisu do rejestru. O czym warto pamiętać w kontekście: „działalność regulowana – rejestr”? Zanim złożymy wniosek o wpisanie działalności do rejestru, pierwszym krokiem będzie oczywiście jej założenie. Aby to zrobić, musimy zarejestrować działalność w CEIDG – w przypadku jednoosobowej działalności lub w rejestrze przedsiębiorców KRS – w przypadku spółek osobowych i kapitałowych. Wraz z zarejestrowaniem działalności konieczne będzie także złożenie odpowiednich dokumentów. Wśród nich znajdziemy między innymi: 

• wniosek o wpis do rejestru,

• oświadczenie o spełnieniu warunków wymaganych prawem do wykonywania danej działalności.

Warto mieć na uwadze, że urząd sprawdza poprawność wypełnionych dokumentów. W sytuacji, gdy komplet dokumentów został złożony i nie odnotowano braku koniecznych załączników, przedsiębiorca zostaje dodany do rejestru. Urząd nie sprawdza jednak i w żaden sposób nie weryfikuje faktu, czy dany przedsiębiorca rzeczywiście spełnia warunki konieczne do prowadzenia konkretnej działalności. Odpowiedzialność za oświadczenie spełnienia tychże warunków bierze na siebie przedsiębiorca, na dowód czego musi złożyć wspomniane wcześniej oświadczenie. 

Organ prowadzący rejestr działalności regulowanej jest zobowiązany do dokonania wpisu przedsiębiorcy w ciągu 7 dni od dnia złożenia wniosku. Co jednak najważniejsze – w sytuacji, gdy od dnia wpłynięcia wniosku upłynęło co najmniej 14 dni, a organ rejestrujący nie dokonał takiego wypisu, przedsiębiorca ma prawo rozpocząć działalność. Nie dotyczy to jednak sytuacji, kiedy organ wezwał przedsiębiorcę do uzupełnienia wniosku o wpis nie później, niż przed upływem 7 dni od dnia jego otrzymania.

Kto prowadzi rejestr działalności regulowanej? 

Zagadnienie „działalność regulowana – rejestr” wciąż może rodzić wiele pytań i wątpliwości. Rejestr takiej działalności prowadzą odpowiednie organy administracji publicznej. Dokonuje się go na podstawie wniosku przedsiębiorcy, który zaświadcza jednocześnie o spełnieniu koniecznych warunków umożliwiających wykonywanie takiej działalności. Na rządowym serwisie informacyjno-usługowym dla przedsiębiorcy znajdziemy dokładny wykaz organów prowadzących rejestr działalności regulowanej. Dla przykładu – w przypadku działalności, której przedmiotem są usługi detektywistyczne, organem wpisującym do rejestru jest minister właściwy do spraw wewnętrznych, z kolei w przypadku indywidualnej praktyki lekarskiej wpisu dokonuje Okręgowa Rada Lekarska. A jak wygląda to w przypadku działalności zajmującej się organizowaniem imprez turystycznych? Wówczas przedsiębiorca powinien złożyć konieczny wniosek o wpis do marszałka województwa. 

Działalność regulowana – kiedy organ może odmówić wpisu do rejestru? 

Uzyskanie wpisu do rejestru działalności regulowanej nie jest trudne. Wystarczy złożenie odpowiedniego wniosku wraz z koniecznym oświadczeniem, a samo uzyskanie wpisu funkcjonuje jako czysta formalność o charakterze technicznym. Powstaje zatem pytanie, czy organ może odmówić wpisu do rejestru? Czy wniosek o taki wpis może zostać odrzucony? 

Prawo jasno określa sytuacje, w których organ prowadzący rejestr działalności regulowanej może odmówić wpisu przedsiębiorcy do rejestru. Ustawa Prawo przedsiębiorców wyróżnia trzy możliwe sytuacje: 

• jeżeli wydano prawomocne orzeczenie zakazujące przedsiębiorcy wykonywania działalności gospodarczej objętej wpisem,

• jeżeli przedsiębiorcę wykreślono z rejestru tej działalności regulowanej w wyniku wydania przez organ prowadzący rejestr decyzji o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności objętej wpisem w okresie 3 lat poprzedzających złożenie wniosku,

• w przypadkach określonych w odrębnych przepisach.

Działalność regulowana – przykłady 

Wiemy już, czym jest regulowana działalność gospodarcza i jaki dokument określa jej funkcjonowanie. Rodzaje, jakie może przyjąć działalność regulowana, przykłady takiej działalności i informacje dotyczące organów rejestrujących znajdziemy właśnie we wspomnianym wcześniej Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy. Jako przykłady działalności regulowanej wyróżnić możemy między innymi: 

• działalność w zakresie organizowania imprez turystycznych,

• działalność w zakresie prowadzenia stacji kontroli pojazdów, ośrodka szkolenia kierowców, ośrodka doskonalenia techniki jazdy,

• działalność kantorowa, 

• działalność w zakresie usług detektywistycznych,

• działalność w zakresie wyrobu lub rozlewu napojów spirytusowych,

• działalność w zakresie prowadzenia zakładu leczniczego dla zwierząt,

• działalność telekomunikacyjna,

• działalność w zakresie organizacji profesjonalnego współzawodnictwa sportowego,

• działalność w zakresie prowadzenia indywidualnej praktyki pielęgniarek czy lekarzy, 

• działalność w zakresie prowadzenia pracowni psychologicznej.