ESG – co to? Jaki ma wpływ na firmę?

Nie tylko regulacje prawne, ale również presja ze strony pracowników, partnerów korporacyjnych, interesariuszy i inwestorów sprawiają, że przedsiębiorstwa mają dziś funkcjonować w sposób odpowiedzialny i zrównoważony. Sposobem na taki biznes mają być między innymi standardy ESG obejmujące kwestie związane z ochroną środowiska, odpowiedzialnością społeczną i ładem korporacyjnym. Tymczasem badania pokazują, że ponad 2/3 Polaków nie wie, co oznacza skrót ESG, nie wspominając już o praktycznym zastosowaniu wytycznych tej metodologii. Wyjaśniamy, czym jest ESG, jaki ma wpływ na zarządzanie firmą oraz jest zobowiązany do tworzenia raportów ESG od 1 stycznia 2024 roku.

ESG – co to?

W grudniu 2022 roku Parlament Europejski i Rada przyjęły dyrektywę CSRD – o sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju, dotyczącą wszystkich krajów Unii Europejskiej. Dyrektywa ta wprowadziła nowe obowiązki w zakresie raportowania niefinansowego i sprawozdawczości z obszarów związanych ze środowiskiem, społeczeństwem i ładem korporacyjnym, czyli ESG. Celem dyrektywy jest zapewnienie większej przejrzystości i odpowiedzialności przedsiębiorstw w Unii Europejskiej. 

Kwestie ESG regulowane są jednak nie tylko przez wspomnianą dyrektywę i nowe standardy raportowania, ale również przez Agendę 2030 dla zrównoważonego rozwoju, która stanowi globalny plan działania,  Porozumienie Paryskie skupiające się szczególnie na walce ze zmianami klimatycznymi, a także Europejski Ład, którego celem jest transformacja w kierunku zrównoważonego rozwoju i neutralności klimatycznej do 2050 roku.

W związku z tym w ostatnich latach w debacie publicznej coraz częściej i głośniej mówi się o ESG. Wielu z nas postrzega je w kategoriach nowinki czy nawet mody będącej konsekwencją regulacji europejskich. Tymczasem warto wiedzieć, że ESG nie jest nowością. Prekursorem tej strategii jest koncepcja CSR (Corporate Social Responsibility), czyli społecznej odpowiedzialności biznesu. Nowa strategia obejmuje jednak obszary związane również ze środowiskiem, społeczeństwem i ładem korporacyjnym.

W praktyce oznacza to, że przedsiębiorstwa, które zobowiązane są do raportowania ESG, mierzą i raportują środowiskowe, społeczne i zarządcze aspekty prowadzonej przez siebie działalności. 

ESG – co dokładnie oznacza ten skrót? 

Skrót ESG coraz częściej pojawia się w przestrzeni publicznej. Coraz więcej firm przykłada wagę do aspektów środowiskowych, społecznych i tych związanych z korporacyjnym ładem. Mimo to wielu z nas nadal nie wie, co oznacza skrót ESG, nie mówiąc o tym, jak wdrażać w swojej firmie taką długoterminową strategię.. Choć jak wynika z badania przeprowadzonego na zlecenie Instytutu ESG, dotyczącego ESG i zrównoważonego rozwoju, na przestrzeni ostatniego roku nastąpił bardzo dynamiczny wzrost świadomości tej koncepcji. 

Wśród respondentów zapytanych między innymi o to, czy kiedykolwiek wcześniej natknęli się na pojęcie ESG oznaczające zrównoważony rozwój, w 2022 roku jedynie 15 procent ankietowanych odpowiedziało twierdząco. Rok później, w grudniu 2023 roku, już 29 procent ankietowanych znało znaczenia tego skrótu. 

Skrót ESG to akronim od angielskich słów:

• Environmental – środowiskowy,

• Social – społeczny (w domyśle: social responsibility, społeczna odpowiedzialność),

• Governance – zarządzanie (tu w znaczeniu: corporate governance, ład korporacyjny).

• Wpływ na środowisko naturalne

Pierwszy obszar, czyli środowisko, obejmuje działania związane z ochroną środowiska, redukcją emisji gazów cieplarnianych i śladu węglowego, gospodarowaniem odpadami czy efektywnością energetyczną. W tym kontekście ocenie podlega wywiązywanie się z zasad odpowiedzialności i troski o środowisko. Przedsiębiorstwa, które aspirują do miana społecznie odpowiedzialnych, powinny więc wprowadzić pewne innowacje w firmie, które skupione są przede wszystkim na ochronie środowiska naturalnego.

• Wielowymiarowe społeczności lokalne

Społeczna odpowiedzialność dotyczy z kolei relacji przedsiębiorstwa z udziałowcami na rynku, czyli partnerami biznesowymi, pracownikami, lokalną społecznością czy klientami. Warunki pracy, zapewnienie work-life balance, przestrzeganie praw pracowniczych, kwestia dyskryminacji w firmie czy wyrównanie praw kobiet i mężczyzn w miejscu pracy to kwestie, które podlegają ocenie i które można bardzo łatwo zmierzyć. W społecznej odpowiedzialności nie bez znaczenia jest także polityka informacyjna przedsiębiorstwa oraz sposób prowadzenia działań promocyjnych. 

• Jak ESG wpływa na zarządzanie firmą

Ostatni z filarów tej koncepcji to ład korporacyjny. To czynnik, który może mieć ogromne znaczenie dla rozwoju organizacji. Pod nim kryją się między innymi struktura zarządu firmy, umiejętności zarządcze managerów czy respektowanie praw udziałowców, ale także przeciwdziałanie korupcji. 

ESG – historia powstania

Zainteresowanie kwestiami związanymi z odpowiedzialnością firm oraz ich działaniem na rzecz środowiska pojawiło się już w latach 70. i 80. XX wieku, gdy coraz więcej firm w swoich procesach inwestycyjnych zaczęło uwzględniać czynniki środowiskowe. Z kolei lata 90. to czas, w którym uwaga przedsiębiorców skupiła się na koncepcji zrównoważonego rozwoju i społecznej odpowiedzialności biznesu. Nieco później, bo w 2006 roku pojawiły się Zasady Odpowiedzialnego Inwestowania, znane jako PRI lub UNPRI, które miały na celu uświadomienie inwestorom wpływu ich działań na szeroko pojęte środowisko i otoczenie społeczne. Od tego czasu ESG zyskało na znaczeniu, a przedsiębiorstwa coraz częściej zaczęły dostrzegać zalety promowania praktyk zrównoważonego rozwoju, jednocześnie włączając ESG do modelu biznesowego i uznając go za nieodłączną część wielu strategii inwestycyjnych. 

Raportowanie w zakresie ESG – kogo dotyczy?

Może się wydawać, że ESG ma szczególne znaczenie w przypadku sektorów, których działalność ma bezpośredni i wysoki wpływ na środowisko naturalne. Dlatego też często kojarzony jest on chociażby z branżą energetyczną, przemysłem chemicznym, wydobywczym czy branżą transportową. Działalność człowieka w tych dziedzinach gospodarczych może prowadzić – i często faktycznie prowadzi – do zniszczenia ekosystemów, zanieczyszczenia wody, powietrza czy degradacji gleby. Warto jednak pamiętać, że działalność w ramach każdej branży ma wpływ i na środowisko, i otoczenie społeczne.

Co więcej, dziś raportowanie zrównoważonego rozwoju nie jest jedynie wynikiem dobrej woli przedsiębiorstwa i chęci kształtowania pozytywnego wizerunku firmy, ale wynika z prawnych regulacji i obowiązku nałożonego na konkretne podmioty. Raporty dotyczące ESG zaczęły funkcjonować od 1 stycznia 2024 roku.

Obowiązek raportowania dotyczy dużych firm i spółek notowanych na giełdzie spełniających określone warunki: 

• zatrudnianie co najmniej 500 osób,

• roczne przychody 170 mln zł netto rocznie,

• suma bilansowej (aktywa i pasywa) na poziomie co najmniej 85 mln zł. 

Od 2025 roku obowiązek sporządzania raportu spoczywać będzie na podmiotach spełniających następujące warunki:

• zatrudnienie co najmniej 250 pracowników,

• roczne przychody 170 mln zł netto rocznie,

• suma bilansowej (aktywa i pasywa) na poziomie co najmniej 85 mln zł. 

ESG – oddziaływanie na przedsiębiorstwo 

Poprawienie relacji i pozyskanie partnerów, zminimalizowanie ryzyka operacyjnego, poprawa wizerunku poprzez innowacje w firmie i wzmocnienie jej reputacji – to dopiero wstęp do szeregu korzyści, jakie niesie za sobą ESG. Przedsiębiorstwa, które skutecznie realizują zasady ESG, znacznie łatwiej identyfikują i zarządzają ryzykiem związanym z działalnością. Są w stanie lepiej zrozumieć potencjalne zagrożenia, a w razie konieczności – wprowadzić w życie strategie mające na celu minimalizację ich skutków i poprawę wyników finansowych. 

Dziś coraz więcej partnerów biznesowych, klientów czy inwestorów zwraca uwagę na sposób funkcjonowania przedsiębiorstwa i oczekuje, że to będzie wpisywać się w standardy zrównoważonego rozwoju. W efekcie podmioty te mogą cieszyć się wzrostem wartości firmy, lepszymi relacjami z partnerami, ich zaufaniem i lojalnością. 

Co więcej, ESG może być również czynnikiem motywującym pracowników i przekładającym się na efektywność firmy. Podejmowanie działań mających na celu kreowanie wizerunku nowoczesnej i innowacyjnej firmy może również przełożyć się na efektywną rekrutację i pozyskanie do firmy prawdziwych talentów. Przedsiębiorstwa, w których wdrożone zostało ESG postrzegane są dziś jako bardzo atrakcyjne i pożądane. Polityka równości, ochrona środowiska czy chociażby ekologiczne biura, a także etyczne oraz efektywne zarządzanie firmą to dziś czynniki, na które zwraca uwagę coraz więcej kandydatów do pracy. 

Czytaj także:Zielone kołnierzyki – czym jest ten nowy trend na rynku pracy?

Anna Rychlewicz

Absolwentka dziennikarstwa i zarządzania mediami. Na świat patrzy przez pryzmat tego, jakimi słowami może go opisać. Słowa są także nieodłącznym elementem jej drogi zawodowej. Zajmuje się copywritingiem, redakcją oraz korektą tekstów. O rynku pracy, ubezpieczeniach, wnętrzach, podróżach, zdrowiu i modzie. Porusza tematykę społeczną oraz kryminalną. Pasjonują ją rozmowy z ludźmi. W czasie wolnym poszerza horyzonty i eksploruje otoczenie, prowadząc blog „Brzmi Znajomo”.