Forfaiting jest jedną z bezgotówkowych form finansowania działalności przedsiębiorstwa. Najczęściej wykorzystywany jest przy operacjach zagranicznych i uznaje się go za konkurencję dla kredytu bankowego. Jakie są rodzaje forfaitingu, na czym on dokładnie polega i co warto o nim wiedzieć?
Forfaiting - definicja
Tajemniczo brzmiący forfaiting jest powszechnie akceptowanym na całym świecie, prostym technicznie narzędziem finansowania handlu zagranicznego. Według literatury naukowej polega on na dyskontowaniu lub redyskontowaniu przez bank wierzytelności z tytułu transakcji handlowych.
W nieco prostszych słowach – forfaiting to nic innego jak zakup przez bank wierzytelności terminowych powstałych w wyniku realizacji usług. Polega na przeniesieniu praw do konkretnej należności w zamian za otrzymanie środków pieniężnych. Te pomniejszane są jednak o wartość odsetek za czas forfaitingu. Co ważne – wyłączeniu podlega prawo regresu w stosunku od osoby odstępującej wierzytelności. Zgodnie z definicją forfaitingu, jego stronami jest forfaiter, czyli nabywca wierzytelności (w tej roli forfetysta - osoba, która się jej zbywa, oraz dłużnik, który w praktyce jest kontrahentem płacącym wekslem).
Warto także wspomnieć, że w przypadku omawia tej formy finansowania bardzo często pojawia się kwestia poruszająca zagadnienie „forfaiting - bank”. Skąd takie skojarzenia? Najczęściej rolę forfaitera obejmują właśnie banki lub inne wyspecjalizowane instytucje finansowe, a wszystko to z uwagi na posiadanie wymaganego kapitału.
Rodzaje forfaitingu
Zachowanie płynności finansowej ważne jest nie tylko z punktu widzenia pojedynczych przedsiębiorstw, ale także całej krajowej gospodarki. W Polsce forfaiting wciąż pozostaje mało znanym narzędziem. Jeśli już jest kojarzony, to najczęściej zostaje mylnie utożsamiany z faktoringiem. Tymczasem warto lepiej poznać to narzędzie, aby dostrzec jego potencjał.
Dużo o charakterze tej formy finansowania powiedzą nam rodzaje forfaitingu. Tych możemy wyróżnić kilka:
• forfaiting właściwy - polega na tym, że nabywca wierzytelności przejmuje całe ryzyko płatności, a zbywca zostaje zwolniony z odpowiedzialności dotyczącej zbywanej wierzytelności,
• forfaiting niewłaściwy - w przeciwieństwie do omawianego wyżej rodzaju, w tym przypadku nabywca obciąża sprzedającego wszelkimi kosztami związanymi z transakcją, a sam zwolniony jest z jakiejkolwiek odpowiedzialności,
• forfaiting otwarty – jego istotą jest natychmiastowe poinformowanie dłużnika o zawarciu umowy forfaitingowej,
• forfaiting tajny – w przeciwieństwie do powyższego, dłużnik nie zostaje powiadomiony o zawarciu umowy,
• forfaiting poszerzony - specyficzna forma forfaitingu polegająca na tym, że instytucja nabywająca wierzytelności świadczy także usługi dodatkowe. Tymi może być na przykład badanie rynku w danym państwie.
• forfaiting bezpośredni – rodzaj forfaitingu, w którym występuje wyłącznie jeden nabywca,
• forfaiting pośredni – w tym przypadku bank kupuje wierzytelności nie bezpośrednio od eksportera lecz od innej instytucji forfaitingowej; występuje więcej niż jeden nabywca.
Umowa forfaitingu - zasady
Umowa będąca dokumentem regulującym wszelkie zobowiązania, także w przypadku forfaitingu odgrywa kluczową rolę. Jej charakter można jednak uznać za lekko niestandardowy. Umowa forfaitingu zaliczana jest to tzw. umów nienazwanych. W świetle prawa nie jest wymagana szczególna forma takiego dokumentu, a może ona zostać zawarta nawet w sposób dorozumiany. Jest to umowa odpłatna. Jedna ze stron zobowiązuje się do dostarczenia drugiej stronie określonej wierzytelności. Podpisanie umowy jest jednoznaczne ze zgodą zapłacenia określonej ceny z góry. Co więcej - zbywca wierzytelności zobowiązuje się także do pokrycia wszelkich kosztów forfaitingu. Nieodłącznymi załącznikami takiej umowy są dokumenty poświadczające daną wierzytelność.
Umowa forfaitingu - wzór
Z uwagi na to, że umowa tego typu nie została uregulowana w polskim prawie, może zostać zawarta w dowolnej formie. Najczęściej jednak ma formę pisemną. Tutaj z kolei mogą pojawić się liczne pytania dotyczące kształtu takiego dokumentu.
Warto wiedzieć, że nie ma obowiązującego jednego wzoru umowy forfaitingu. Można jednak wskazać kilka kluczowych elementów, niezbędnych w dokumencie. Konieczne jest wyszczególnienie stron umowy, a także wskazanie jej przedmiotu. Warto zawrzeć zapis mówiący o wysokości wierzytelności pieniężnej, oprocentowaniu czy chociażby formie płatności. Jeden z paragrafów powinien zostać poświęcony sposobowi zabezpieczenia wierzytelności - czy to na podstawie weksla, czy poręczenia. Ważne jest, by w umowie forfaitingu ująć także obowiązki nabywcy wierzytelności.
