Fuzja jest jednym z pojęć z zakresu ekonomii. Biorą w niej udział co najmniej dwa przedsiębiorstwa. Na czym polega fuzja i jakie są jej rodzaje?
Fuzja - definicja
Choć często jest to bardzo skomplikowany proces, wymagający wielomiesięcznego planowania, reorganizacji struktur biorących w niej udział firm, a niekiedy również przeprowadzenia zwolnień, definicja fuzji jest bardzo prosta. Nazywamy nią łączenie się dwóch lub więcej przedsiębiorstw. W przeciwieństwie do tzw. przejęcia firmy zawsze jest dobrowolna.
Fuzja może zachodzić w różny sposób, na przykład na zasadzie włączenia mniejszego przedsiębiorstwa do większego czy utworzenia dwóch lub więcej równorzędnych oddziałów jednej firmy.
Rodzaje fuzji
Wyróżniamy kilka rodzajów fuzji w zależności od stopnia podobieństwa działalności przedsiębiorstw, które biorą w niej udział. Do najczęściej spotykanych należą:
• fuzja pozioma - zachodzi, kiedy firmy prowadzą zbliżoną działalność, na przykład produkują przedmioty w ramach tej samej branży. Jej przyczyną może być chęć zmniejszenia kosztów produkcji, wymiany technologii, rozszerzenie terenu działalności, zwiększenie znaczenia na rynku, podniesienie prestiżu firmy itd.;
• fuzja pionowa - kiedy firmy działają w tej samej branży, ale zajmują się różnymi jej obszarami (np. różnymi etapami produkcji lub realizacji jakiejś usługi). Może do niej skłaniać na przykład pragnienie zmniejszenia kosztów produkcji i uzyskanie pełniejszej kontroli nad wszystkimi jej etapami;
• fuzja konglomeratowa - ma miejsce, kiedy przedsiębiorstwa działają w innych branżach. Zostają połączone prawnie, organizacyjnie, majątkowo, jednak funkcjonują na zasadzie oddzielnych konglomeratów. Jest spotykana na przykład wówczas, gdy firmy chcą rozszerzyć zakres swojej działalności.
Etapy fuzji
Fuzja firm jest procesem zachodzącym stopniowo. Na początkowym etapie, jeszcze przed podpisaniem koniecznych umów, zarząd każdego z przedsiębiorstw bada zasadność przeprowadzenia fuzji - wynikające z niej korzyści finansowe, strategiczne, podatkowe i inne (tzw. efekt synergii), a także przewidywane koszty oraz stopień ryzyka.
Jedną z kluczowych kwestii jest wieloaspektowa ocena przedsiębiorstwa kandydującego do fuzji pod względem prawnym, organizacyjnym, ekonomicznym itd. (tzw. badanie due dilligence). Konieczne jest również przeprowadzenie wyceny wartości przedsiębiorstw.
W dalszej kolejności dochodzi do szczegółowych ustaleń dotyczących samego procesu. Podejmowane są tu decyzje dotyczące pokrycia kosztów poniesionych w wyniku fuzji, ustalenia kadrowe itp. Następuje nieraz długotrwały etap negocjacji. W tym momencie bardzo ważne jest porozumienie nie tylko w ramach ustaleń szczegółowych, ale też co do samego celu fuzji. Kolejny etap - przeprowadzenie fuzji - powinien nastąpić w stosunkowo szybkim czasie i polega na wdrażaniu w życie wcześniejszych ustaleń, w tym zmianach organizacyjnych, kadrowych, wprowadzaniu nowych technologii itd.
