Związki zawodowe to organizacje ludzi pracy, chroniące ich interesów. Z opublikowanych przez Główny Urząd Statystyczny wstępnych wyników badania „Partnerzy dialogu społecznego – organizacje pracodawców i związki zawodowe w 2018 r.” wynika, że w naszym kraju działało w roku badania 12,5 tys. związków zawodowych.
Związki zawodowe – czym są?
Działalność tego typu organizacji pracowniczych reguluje Ustawa o związkach zawodowych z dnia 23 maja 1991 r. Podaje ona definicję, możliwe sposoby założenia związku zawodowego i informacje dotyczące jego działalności. Zgodnie z nią (art. 1.):
1. Związek zawodowy jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy, powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych.
2. Związek zawodowy jest niezależny w swojej działalności statutowej od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji.
3. Organy państwowe, samorządu terytorialnego i pracodawcy obowiązani są traktować jednakowo wszystkie związki zawodowe.
Działanie związków zawodowych w Polsce
Z badania przeprowadzonego przez GUS wynika, że przynależność do związków zawodowych wciąż nie jest w naszym kraju powszechna i na dodatek ich popularność spada. W 2018 r. do 12,5 tys. organizacji pracowniczych należało łącznie 1,5 mln osób. W porównaniu do około 16 mln wszystkich pracujących w gospodarce narodowej, liczba ta nie imponuje. Ponadto odsetek związkowców spadł o 1,1% w porównaniu do 2014 r.
Zgodnie z badaniem, w ramach wszystkich związków działały:
• zakładowe, podzakładowe i oddziałowe organizacje związkowe – 78,1%,
• międzyzakładowe organizacje związkowe –19,5%,
• federacje, konfederacje oraz jednolite związki zawodowe – 2,3%,
• związki zawodowe rolników indywidualnych – 0,1%.
Związki zawodowe w zakładzie pracy – kto się zrzesza?
Przynależność związkowa jest najbardziej popularna w takich branżach, jak: oświata, administracja publiczna i obrona narodowa. Duża część związkowców pracuje również w przetwórstwie przemysłowym, opiece zdrowotnej i pomocy społecznej. Związki są najmniej popularne w firmach i instytucjach zajmujących się między innymi informacją, komunikacją, działalnością naukową czy kulturalną:
• edukacja – 23,3 %,
• administracja publiczna i obrona narodowa – 13,9%,
• przetwórstwo przemysłowe – 12,7 %,
• opieka zdrowotna i pomoc społeczna – 12,4 %,
• górnictwo i wydobywanie – 8,4%,
• handel hurtowy i detaliczny – 2,5%,
• zaopatrywanie w energię i wodę – 2,2%,
• rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo – 2,3%,
• zaopatrywanie w energię i wodę – 2,2%,
• budownictwo – 1,6%,
• działalność profesjonalna, naukowa i doradcza – 1,2%,
• kultura, rozrywka, rekreacja – 1,2%,
• informacja i komunikacja – 0,5%,
• pozostała działalność usługowa – 0,5%,
• pozostałe – 7,7%.
Liczba organizacji związkowych różnicuje się również w zależności od regionu kraju. Najwięcej (14,9%) znajdowało się w 2018 r. w woj. śląskim, nieco mniej (12,5%) w woj. mazowieckim, z czego w obszarze stołecznym – 7,9%. Najmniej organizacji pracowniczych było natomiast w woj. lubuskim, opolskim i podlaskim (do 3% wszystkich związków).
