Leśniczy – opis zawodu, jak zostać, obowiązki wymagania, zarobki

Leśniczy jest pierwszą osobą spośród wszystkich leśników, na którą możemy natknąć się w lesie. Czasami postrzegany jako odludek, który mieszka poza cywilizacją, strażnik lasu czuwający nad otaczającą go przyrodą i żyjący z nią w harmonii. Warto pamiętać, że leśniczy to przede wszystkim wykwalifikowany specjalista, który odpowiada za zarządzanie lasem i nadzorowanie prac z zakresu gospodarki leśnej. Odgrywa bardzo ważną rolę w pracy na rzecz środowiska naturalnego. Taka praca wielu osobom wydaje się spełnieniem marzeń i misją, której warto poświęcić życie. Co zatem należy zrobić, by zostać leśniczym oraz jakie wymagania stawiają przed kandydatami Lasy Państwowe?

Jak zostać leśniczym?

Wizerunek stereotypowego leśniczego, który całymi dniami przechadza się po lesie, jest jednostką zintegrowaną z naturą i żyjącą na odludziu, z dala od cywilizacji – jeśli odpowiada prawdzie, to nie wyczerpuje tego, kim jest i czym zajmuje się osoba na stanowisku leśniczego. Przeświadczenie, że praca w lesie jest dla każdego, kto żyje w jednym rytmie z przyrodą, a nie wymaga żadnego specjalistycznego przygotowania, to mit. Praca leśniczego wymaga zarówno teoretycznego, jak i praktycznego przygotowania do zawodu. 

Jak wygląda ścieżka edukacji otwierająca furtki do pracy w lesie – wyjaśnia Olga Buczyńska, p.o naczelnik Biura Prasowego Lasów Państwowych. 

– Praca leśniczego jest wymagająca, ma zadaniowy system czasu pracy. Jednocześnie jest jednak celem zawodowym wielu leśników. Kandydat na to stanowisko musi posiadać kierunkowe wykształcenie i doświadczenie w pracy w leśnictwie. Osoba, która ukończyła technikum leśne musi przepracować w leśnictwie minimum 4 lata, natomiast absolwent studiów z zakresu leśnictwa może ubiegać się o to stanowisko już po 2 latach pracy. Największym doświadczeniem w kształceniu leśników mogą pochwalić się trzy uczelnie: SGGW w Warszawie, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu oraz Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie – wyjaśnia pracowniczka Lasów Państwowych.

Zdobycie dyplomu to nie wszystko. W zawodzie tym niezbędne jest także potwierdzenie kwalifikacji oraz praktyka zawodowa.

– Osoba ubiegająca się o stanowisko leśniczego musi zdać egzamin do Służby Leśnej, który potwierdzi jego/jej podstawowe kwalifikacje, tj. wiedzę z zakresu leśnictwa, znajomość struktury Lasów Państwowych, przepisów wewnętrznych oraz otoczenia prawnego organizacji. Osoba ta powinna cechować się nienaganną opinią, nie może być karana za przestępstwo z chęci zysku lub innych pobudek. Z racji charakteru pracy, niezbędne jest też posiadanie prawa jazdy kategorii B – dodaje Olga Buczyńska. 

Należy podkreślić, że absolwent technikum leśnego czy studiów wyższych musi również uzyskać doświadczenie praktyczne. Kolejnym etapem przygotowującym do pracy w lesie jest więc odbycie stażu. 

– Wspomniane doświadczenie można zdobyć w Lasach Państwowych. Najpierw np. jako stażysta, później jako podleśniczy lub pracownik biura. Staż w LP jest płatny, trwa rok i nie jest obowiązkowy. Co jednak ważne, Lasy Państwowe – obok rekrutacji z rynku – realizują politykę rekrutacji wewnętrznej, co ułatwia pracownikom awans stanowiskowy w ramach całej organizacji, a nie tylko nadleśnictwa, w którym pracują. Warto zaznaczyć, że w 2023 roku jednostki LP zatrudniły ponad 1700 osób, w tym niespełna 500 w ramach przejść pomiędzy nimi – zaznacza Olga Buczyńska. 

Kandydaci powinni pamiętać, że w zawodzie tym niezbędne są także predyspozycje, które sprawią, że dana osoba świetnie sprawdzi się na tym – wbrew stereotypom – wymagającym stanowisku. Dobrym leśniczym może zostać przede wszystkim osoba o ogromnej wrażliwości na przyrodę, charakteryzująca się doskonałą orientacją w terenie i nienagannym zmysłem obserwacyjnym. Sprawność motoryczna, dobra koordynacja wzrokowo-ruchowa, a także odporność na stres oraz na wymagające i zmienne warunki pogodowe również będą w tym zawodzie decydujące.

Leśnik a leśniczy

Leśniczy, leśnik – niejednokrotnie spotkaliśmy się z tego rodzaju określeniami. Potocznie utożsamiamy je z pracownikiem Lasów Państwowych. Często mylimy jednak rolę leśnika i leśniczego, a te w rzeczywistości są zupełnie różne. 

Leśnik jest osobą posiadającą wykształcenie leśne, która może zajmować stanowiska w Lasach Państwowych. Co jednak najważniejsze – różne stanowiska. Może być on zarówno pracownikiem terenowym, jak i pracownikiem biurowym. 

Z kolei stanowisko leśniczego jest znacznie węższe – jest to osoba zarządzająca danym obszarem lasu, do zadań której należy przede wszystkim ochrona przyrody czy nadzór nad danym terenem.

NA CZYM POLEGA PRACA W ZAWODZIE LEŚNICZEGO?

Lasy Państwowe to największa w Unii Europejskiej organizacja zarządzająca lasami należącymi do Skarbu Państwa (z wyłączeniem Parków Narodowych). Lasy Państwowe podzielone są na tak zwane nadleśnictwa, a te z kolei na leśnictwa i to właśnie w gestii leśniczego leży sprawowanie opieki nad tymi terenami. W zakresie obowiązków leśniczego leżą szeroko pojęte działania mające związek z gospodarką leśną.

Jako gospodarz terenów leśnych dba on między innymi o: 

• planowanie zagospodarowania terenu lasu,

• prace pomiarowe w lesie,

• kontrolę nad fauną leśną,

• zwalczanie kłusownictwa,

• gospodarowanie drzewami – sadzenie nowych drzew oraz organizacja wycinki starych, 

• ochronę środowiska i nadzór nad przestrzeganiem zasad dotyczących zachowania w lesie,

• zachowanie bezpieczeństwa na terenie lasu,

• profilaktykę przeciwpożarową,

• monitorowanie lasu oraz ściganie osób dopuszczających się przestępstw i wykroczeń. 

– Leśniczy to jedno z ważniejszych stanowisk w Lasach Państwowych. Osoba je piastująca odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie leśnictwa, czyli jednostki organizacyjnej w strukturze każdego nadleśnictwa. Realizuje zadania z zakresu gospodarki leśnej: nasiennictwa, szkółkarstwa, hodowli lasu, jego ochrony i użytkowania, odpowiada za sprzedaż drewna. Ponadto leśniczy jest pierwszym, często jedynym leśnikiem, spotykanym w lesie przez turystów czy lokalnych mieszkańców. Jest także bezpośrednim przełożonym podleśniczego – tłumaczy Olga Buczyńska z Lasów Państwowych.

Leśniczy – perspektywy zatrudnienia

Urządzanie lasu i geodezji leśnej, ochrona lasu, czuwanie nad przestrzeganiem zasad użytkowania lasu, zarządzanie gospodarką zasobów leśnych czy sprzedaż drewna – to wszystko kojarzy nam się z „ludźmi lasu”. Jednym z nich jest z kolei nasz bohater, czyli leśniczy. 

Kontrolę nad większością gruntów leśnych w Polsce sprawuje Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, w związku z tym oczywistym jest, że praca w nich jest jedną z głównych ścieżek kariery, jaką podążać może absolwent leśnictwa w Polsce.

– Lasy Państwowe są stabilnym i nowoczesnym pracodawcą zatrudniającym około 26 tysięcy pracowników. Wśród nich znaleźć można nie tylko leśników, ale także specjalistów z branż pokrewnych, administracji, zamówień publicznych, księgowości i innych. Ponieważ lasy zajmują blisko 30 proc. powierzchni Polski, a ponad ¾ tego terenu jest w zarządzie Lasów Państwowych, owe LP są pracodawcą obecnym w każdym rejonie Polski – podkreśla Olga Buczyńska.

Niemniej, absolwenci leśnictwa mają także inne możliwości rozwoju kariery. Leśniczy może poszukiwać posady również w parkach narodowych, ogrodach botanicznych czy rezerwatach przyrody, a także w przedsiębiorstwach, które zajmują się strefami zieleni i w firmach związanych z leśnictwem albo ochroną ekosystemów leśnych. Do obowiązków zawodowych osoby po studiach z leśnictwa może należeć zarówno planowanie gospodarki leśnej czy ochrona przyrody, jak i uczestnictwo w projektach naukowych, edukacja ekologiczna czy doradztwo w kwestiach związanych z zarządzaniem przyrodą i ekosystemami. 

Czytaj także: Zielone kołnierzyki – czym jest ten nowy trend na rynku pracy?

Stopnie służbowe w nadleśnictwie 

Wszystkie osoby pracujące w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe, nazywane są leśnikami – choć pracują na różnych stanowiskach. Wśród stanowisk w nadleśnictwie wyróżnić możemy z kolei kilka stopni służbowych.

Ile zarabia leśniczy?

Leśniczy to stanowisko, o którym marzy wiele osób wrażliwych na przyrodę. Wykonywanie codziennych obowiązków na świeżym powietrzu, w otoczeniu natury, może wydawać się wspaniałą alternatywą do pracy w mieście. Jednak czy jest to profesja, która może być zarazem satysfakcjonująca finansowo?

Średnie zarobki w leśnictwie kształtują się na poziomie wyższym niż średnia krajowa. Według danych Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń Sedlak & Sedlak mediana wynagrodzenia na stanowisku leśniczego w styczniu 2024 roku wynosiła 9000 zł brutto. Co drugi leśniczy otrzymywał pensję od 7660 zł do 11 040 zł miesięcznie. 

Dzień Leśnika – kiedy wypada?

Dzień Leśnika to święto całej branży leśnej. Dedykowany jest pracownikom leśnictwa, a obchodzony 12 lipca. To właśnie tego dnia w Kościele katolickim wspomina się świętego Jana Gwalberta, który jest patronem leśników, strażników leśnych i wszystkich osób pracujących w lesie. 

Czytaj także: Pokolenie Z a ekologia – „Zetki” chcą pracować w zielonych firmach. Raport Polskiej Zielonej Sieci

Anna Rychlewicz

Absolwentka dziennikarstwa i zarządzania mediami. Na świat patrzy przez pryzmat tego, jakimi słowami może go opisać. Słowa są także nieodłącznym elementem jej drogi zawodowej. Zajmuje się copywritingiem, redakcją oraz korektą tekstów. O rynku pracy, ubezpieczeniach, wnętrzach, podróżach, zdrowiu i modzie. Porusza tematykę społeczną oraz kryminalną. Pasjonują ją rozmowy z ludźmi. W czasie wolnym poszerza horyzonty i eksploruje otoczenie, prowadząc blog „Brzmi Znajomo”.