Informacja o tym, że firma znalazła się w kryzysowej sytuacji i musi drastycznie ciąć koszty, aby przetrwać, od początku pandemii koronawirusa trafiła do dużej grupy pracowników. Ci z nich, którym przełożony wręczył tak zwane wypowiedzenie zmieniające, muszą liczyć się zazwyczaj z uszczupleniem budżetu nawet o kilkadziesiąt procent. Czy można nie zgodzić się na obniżenie wynagrodzenia przez pracodawcę? Jakie prawa w takiej sytuacji mają zatrudnieni?
Czy można nie przyjąć zmiany warunków wynagrodzenia?
Zacznijmy od tego, na jakich zasadach wprowadzane są zmiana warunków zatrudnienia oraz obniżenie wynagrodzenia. Podstawy prawne znajdują się w art. 42. Kodeksu pracy. Zgodnie z nim wypowiedzenie warunków pracy lub płacy uznaje się za skuteczne z chwilą wręczenia jego pisemnej wersji pracownikowi. Pracownik może nie przyjąć nowych warunków, jednak jak stanowi § 3.:
W razie odmowy przyjęcia przez pracownika zaproponowanych warunków pracy lub płacy, umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu dokonanego wypowiedzenia. Jeżeli pracownik przed upływem połowy okresu wypowiedzenia nie złoży oświadczenia o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków, uważa się, że wyraził zgodę na te warunki; pismo pracodawcy wypowiadające warunki pracy lub płacy powinno zawierać pouczenie w tej sprawie. W razie braku takiego pouczenia, pracownik może do końca okresu wypowiedzenia złożyć oświadczenie o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków.
Inny sposób obniżenia pensji to porozumienie zmieniające, które zostało uwzględnione w kontekście koronowirusa w tarczy antykryzysowej. Umożliwia ono szybkie działanie pracodawcy, którego obroty spadły w związku z COVID-19. Za porozumieniem z pracownikiem, warunki umowy mogą zostać zmienione nawet z dnia na dzień. Najczęściej takie pismo ma formę aneksu do umowy, aby stało się skuteczne, konieczna jest niewymuszona zgoda pracownika.
Warto też dodać, że pensja obniżona nie może być mniejsza niż wynagrodzenie minimalne.
Odmowa obniżenie wynagrodzenia: konsekwencje
Zasady dotyczące wypowiedzenia zmieniającego są więc jasne. Pracownik, którego wynagrodzenie zostało obniżone ma w zasadzie 4 możliwości reakcji na ten fakt.
- Jeśli przyjmie pismo od pracodawcy i nie podejmie żadnych działań, to automatycznie uznaje się, że nowe warunki przyjął.
- Jeśli w ciągu pierwszej połowy czasu wypowiedzenia odmówi przyjęcia nowych warunków płacy, to będzie pracował do końca okresu wypowiedzenia, a następnie umowa o pracę ulegnie rozwiązaniu.
- Może odwołać się do sądu pracy, domagając się uznania wypowiedzenia warunków płacy za bezskuteczne (albo domagać się przywrócenia poprzednich warunków).
- Jeśli ma podstawy, by sądzić, że wypowiedzenie jest niezgodne z prawem albo bezzasadne, może domagać się w sądzie odszkodowania.
Jeśli zaś chodzi o porozumienie zmieniające, by weszło w życie, pracownik musi dobrowolnie wyrazić oświadczenie woli. Pracodawca nie może go do tego zmusić, grożąc zwolnieniem bez wypowiedzenia czy nałożeniem kar porządkowych. Niemniej nieprzyjęcie aneksu może wiązać się z podjęciem przez przedsiębiorcę kolejnych kroków, takich jak wypowiedzenie umowy o pracę z przyczyn ekonomicznych.
