Zwolnienie lekarskie ma w zasadzie jeden cel. To czas wolny od pracy, który pracownik może przeznaczyć na regenerację i powrót do zdrowia. Czy jeśli ktoś odzyska siły, może wrócić do zawodowych aktywności wcześniej, niż zalecił lekarz? Znaleźć małe zlecenie, skończyć remont domu czy w końcu naprawić zepsuty płot? Sprawdź, co można na zwolnieniu i czy praca na L4 jest dopuszczalna?
Czy można pracować na zwolnieniu lekarskim?
Odpowiedź brzmi: „nie”. Praca podczas L4 jest sprzeczna z ideą zwolnienia lekarskiego (przypomnijmy, że obecnie druki L4 formalnie już nie są wystawiane, a w ich miejsce obowiązują elektroniczne zwolnienia e-ZLA. L4 jednak wciąż są powszechnie stosowanym synonimem zwolnienia lekarskiego). Trudno mówić o dochodzeniu do zdrowia, gdy pracownik eksploatuje swój organizm, tak jakby był w pracy. Wciąż powszechne są jednak przypadki symulowania choroby i tak zwanych „lewych zwolnień”, branych po to, by otrzymywać zasiłek chorobowy i np. dorobić sobie u innego pracodawcy. To nieuczciwe podejście naraża na straty finansowe zarówno przedsiębiorców, jak i Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Aby je ograniczyć, prowadzona jest kontrola pracownika na zwolnieniu lekarskim.
Praca podczas zwolnienia lekarskiego – konsekwencje
Praca w czasie zwolnienia lekarskiego może skutkować tym, że pracownik straci prawo do świadczeń. Kiedy i na jakich zasadach?
Praca na zwolnieniu lekarskim u swojego pracodawcy jest dopuszczalna, ale pod pewnym warunkiem. Osoba, która chce wcześniej zakończyć L4, musi uzyskać na to zgodę lekarza. Jeśli zgodzi się on na skrócenie zwolnienia lekarskiego, to prawo do zasiłku pracownika ustanie w momencie podjęcia pracy, a za czas choroby zostanie wypłacone.
Praca na zwolnieniu lekarskim podjęta u innego pracodawcy czy na podstawie umowy cywilnoprawnej może się natomiast zupełnie nie opłacić. Jeśli kontroler udowodni, że zwolnienie jest wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem, pracownik straci prawo (za cały okres objęty zwolnieniem lekarskim) do:
• wynagrodzenia za okres niezdolności do pracy z powodu choroby (na podstawie art. 92 Kodeksu pracy),
• zasiłku chorobowego,
• zasiłku opiekuńczego.
Nieco inaczej jest ze świadczeniem rehabilitacyjnym. W tym przypadku praca na zwolnieniu może skutkować utratą pieniędzy za cały miesiąc kalendarzowy, w którym pracownik wykonywał pracę albo wykorzystywał okres świadczenia w inny, niezgodny z jego celem sposób.
Kontrola pracownika na L4
Kontrola pracownika na zwolnieniu lekarskim może być przeprowadzona przez:
• ZUS,
• pracodawcę (jeśli wypłaca wynagrodzenie za czas choroby z własnych środków lub jeśli wypłaca zasiłki chorobowe, opiekuńcze i świadczenia rehabilitacyjne – czyli zatrudnia powyżej 20 pracowników).
Podstawą prawną do weryfikowania zwolnień jest Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich. Zgodnie z § 5.: „Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy z powodu choroby polega na ustaleniu, czy ubezpieczony w okresie orzeczonej niezdolności do pracy:
1) nie wykonuje pracy zarobkowej,
2) wykorzystuje zwolnienia lekarskiego od pracy w sposób niezgodny z jego celem”.
O sprawdzeniu pracownik nie jest powiadamiany wcześniej. Od kiedy obowiązują elektroniczne zwolnienia, musi liczyć się z taką możliwością nawet pierwszego dnia choroby. Jeśli zachodzi podejrzenie, że wykonywana jest praca na L4 u innego pracodawcy, kontroler może udać się także do siedziby tej firmy.
