Niejednokrotnie naukowiec był bohaterem filmów katastroficznych, jako jedyny zdolny przewidzieć zbliżające się zagrożenie. Dopóki jego przypuszczenia nie okazywały się prawdziwe, taka osoba wiodła spokojną egzystencję, często martwiąc się jedynie o fundusze na badania. Czy tak rzeczywiście wygląda życie i kariera naukowa w dzisiejszych czasach?
Pracownik naukowy: zakres obowiązków
Społeczeństwo definiuje pracownika naukowego na różne sposoby. Najczęściej kojarzy się z pracą na uczelni lub w instytutach badawczych. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wprowadza w art. 112. takie rozróżnienie: „Pracownikami uczelni są nauczyciele akademiccy oraz pracownicy niebędący nauczycielami akademickimi”.
Z kolei w art. 114. wyjaśnione jest, iż nauczyciel akademicki może zatrudnić się w grupach pracowników – dydaktycznych, badawczych oraz badawczo-dydaktycznych. Z kolei do obowiązków nauczyciela w zespole badawczym „należy prowadzenie działalności naukowej lub uczestniczenie w kształceniu doktorantów” a badawczo-dydaktycznym „prowadzenie działalności naukowej, kształcenie i wychowywanie studentów lub uczestniczenie w kształceniu doktorantów” (za art. 115.).
Definicję pracownika naukowo-badawczego podaje również GUS: „osoba prowadząca badania naukowe oraz ulepszająca lub rozwijająca koncepcje, teorie, modele, techniki, oprzyrządowanie, oprogramowanie lub metody operacyjne. Do zadań badaczy należy:
• prowadzenie badań, eksperymentów, testów i analiz;
• rozwijanie koncepcji, teorii, modeli, technik, oprzyrządowania, oprogramowania i metod operacyjnych;
• gromadzenie, przetwarzanie, ocena, analiza i interpretacja danych badawczych;
• ocena wyników badań i eksperymentów oraz wyciąganie wniosków przy użyciu różnych technik i modeli;
• stosowanie zasad, technik i procesów w celu opracowywania lub doskonalenia praktycznych zastosowań;
• doradztwo w zakresie projektowania, planowania i organizacji testów, budowy;
• udzielanie porad i wsparcia dla organów władzy, organizacji i przedsiębiorstw w zakresie stosowania wyników badań naukowych;
• planowanie, kierowanie i koordynowanie działalności B+R prowadzonej przez instytucje świadczące usługi pokrewne na rzecz innych organizacji;
• przygotowywanie artykułów naukowych i sprawozdań”.
Kariera naukowa – jak przebiega?
Najbardziej oczywistym sposobem pięcia się na coraz wyższe szczeble kariery naukowej jest zdobywanie kolejnych stopni naukowych. Na uczelniach przyznaje się stopnie doktora, doktora habilitowanego oraz tytuł profesora. Każdy kolejny stopień wymaga określonych osiągnięć, zawartych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Osoby zajmujące się zawodowo daną dziedziną wydają publikacje naukowe, uczestniczą w konferencjach, projektach badawczych, prowadzą badania naukowe. Najogólniej mówiąc, aktywnie uczestniczą w zagłębianiu i poszerzaniu wiedzy na poszczególne tematy.
Ile zarabia naukowiec?
Na jakie wynagrodzenie może liczyć pracownik naukowy? Według Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń mediana pensji osób zajmujących takie stanowisko wynosi 4790 zł brutto. 25% najgorzej opłacanych naukowców zarabia poniżej 3640 zł brutto, z kolei najlepsi mogą liczyć na wynagrodzenie powyżej 6360 zł brutto.
