Przemysł stalowy – charakterystyka
Zgodnie z Polską Normą, a także Europejską Normą (PN-EN 10020:2003) stal to stop żelaza z węglem oraz dodatkami, zawierający maksymalnie około 2% węgla. Otrzymuje się ją w stanie ciekłym, dzięki czemu cechuje się dużą plastycznością i można produkować z niej półwyroby i wyroby wykorzystywane w wielu różnych gałęziach przemysłu.
Stal wytwarzana jest z surówki w procesie hutniczym. Hutnictwo to gałąź przemysłu, która jest dynamicznie rozwijana w Polsce – nasz kraj znajduje się w czołówce światowej produkcji stali, wytwarzając jej około 10 mln ton rocznie. Choć wydaje się to sporo, warto pamiętać, że Chiny, globalna potęga hutnictwa, produkuje rocznie blisko 930 mln ton stali.
Gdzie wykorzystywana jest stal?
Przemysł maszynowy
Konstrukcje stalowe mają szerokie zastosowanie we wszelkiego rodzaju maszynach czy pojazdach. Produkowane są zarówno gotowe urządzenia, jak i części zamienne, wały, turbiny, koła zębate i inne elementy o wszechstronnym zastosowaniu. Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego w Polsce funkcjonuje blisko 6 tys. podmiotów związanych z branżą maszynową, w tym około 400 stanowią duże przedsiębiorstwa (dane z 2017 r.).
Przemysł budowlany
Jeden z najprężniej rozwijających się sektorów przemysłu nie może obyć się bez konstrukcji stalowych, wykorzystywanych m.in. do zbrojenia betonu (połączenie betonu i stali nazywa się żelbetem).
Inwestycje drogowe
Stal, która jest materiałem wyjątkowo wytrzymałym, ma duże znaczenie szczególnie dla budownictwa drogowo-mostowego (pręty zbrojeniowe, przęsła mostów etc.).
Przemysł energetyczny
Produkcja stali w Polsce ma również wpływ na rozwój przemysłu energetycznego, w którym stosuje się różnorodne konstrukcje i urządzenia ze stali (kanały spalin, obudowy filtrów, zbiorniki, maszyny). Coraz szersze zastosowanie w tej gałęzi przemysłu mają również stale nierdzewne – wykorzystywane na przykład do budowy kolektorów słonecznych stosowanych w ekologicznej energetyce solarnej.
Przemysł kolejowy
Stal jest materiałem powszechnie stosowanym do budowy całej infrastruktury kolejowej – począwszy od szyn, które musi cechować wysoka wytrzymałość, przez zwrotnice, elementy taboru, budowle, mosty i inne konstrukcje.
Zawody związane z produkcją stali i obróbką metali
Obecnie w całym kraju notuje się deficyt pracowników mających umiejętności i uprawnienia do pracy w przemyśle stalowym. W jakim charakterze można się zatrudnić?
Hutnik
By wykonywać ten zawód, niezbędne jest odpowiednie wykształcenie: ukończenie technikum, szkoły branżowej, kursu zawodowego, studiów wyższych (uzyskanie kwalifikacji, tytułu technika lub inżyniera). To trudna praca, wykonywana często w niebezpiecznych warunkach i wysokich temperaturach (np. przy piecach hutniczych), dlatego wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
Frezer
Jest pracownikiem obsługującym frezarki, urządzenia do formowania półfabrykatów metalowych zgodnie z podanym szkicem technicznym. Pracownik wykonuje bardzo precyzyjne czynności manualne – może nauczyć się zawodu w technikum, szkole branżowej, na kursie zawodowym.
Tokarz
Osoba na tym stanowisku pracuje przy produkcji elementów (m.in. stalowych, ale też z tworzyw sztucznych) do urządzeń i maszyn zgodnie z podaną dokumentacją techniczną. Pracuje z tokarką np. rewolwerową, karuzelową, sterowaną numerycznie etc. Tokarz również powinien mieć wykształcenie techniczne, branżowe i kwalifikacje do obsługiwania obrabiarek skrawających.
Kowal
Kowal może pracować w kuźni rzemieślniczej, fabryce maszyn, przedsiębiorstwie budowlanym etc. Jest to osoba formująca odlewy z metalu (głównie stal) za pomocą narzędzi (np. młoda tradycyjnego, mechanicznego) i przy wykorzystaniu wysokich temperatur. Kowal może tworzyć elementy stosowane zarówno w przemyśle, jak i przedmioty o walorach artystycznych. Pracownik powinien mieć kwalifikacje do wytwarzania i naprawy wyrobów kowalskich.
Ślusarz
Ślusarz jest rzemieślnikiem, który również zajmuje się obróbką metalu. Wytwarza i naprawia przedmioty codziennego użytku, części samochodowe, konstrukcje stalowe, przedmioty artystyczne. Kandydat powinien też zdobyć wykształcenie i kwalifikacje do pracy w zawodzie.
