Monitoring polskiego rynku pracy – jak wygląda?
Rynek Pracy w Polsce jest przedmiotem nieustających analiz wielu instytucji. Dane zbiera i opracowuje przede wszystkim Główny Urząd Statystyczny. GUS monitoruje stopę bezrobocia rejestrowanego, prowadzi Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności, przygotowuje raporty dotyczące między innymi:
• relacji między zatrudnieniem a obowiązkami rodzinnymi Polaków,
• nierówności w warunkach zatrudnienia z uwagi na płeć,
• sytuacji młodych na rynku pracy,
• osób pracujących na własny rachunek,
• organizacji i długości czasu pracy Polaków,
• pracujących w nietypowych formach zatrudnienia,
• sytuacji migrantów i ich potomków,
• dojazdów do pracy.
Cennych informacji na temat polskiego rynku pracy dostarcza również badanie Barometr zawodów, wykonywane od 2015 r. na zlecenie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.
Jest to badanie, które pochodzi ze Szwecji. W Polsce zostało po raz pierwszy przeprowadzone przez Wojewódzki Urząd Pracy. Dziś obejmuje cały kraj i pozwala dowiedzieć się, jakie jest zapotrzebowanie na rynku pracy w poszczególnych powiatach.
Na potrzeby badania profesje podzielono na:
• nadwyżkowe – liczba dostępnych wakatów jest mniejsza od liczby chętnych do pracy i mających odpowiednie kwalifikacje;
• deficytowe – najbardziej poszukiwane zawody. Liczba dostępnych miejsc przewyższa dostępną kadrę;
• zrównoważone – mniej więcej tyle samo wolnych posad co osób zainteresowanych pracą i spełniających wymagania.
Prognozowanie zapotrzebowania na rynku pracy – co daje?
Znajomość podaży i popytu na rynku pracy jest istotna z kilku względów:
• pozwala zorientować się przedstawicielom konkretnych profesji, jakie mają szanse na zatrudnienie na danym obszarze (powiecie, województwie) i gdzie ewentualnie powinni poszukać pracy,
• ułatwia w szczególności młodym ludziom podjęcie decyzji dotyczącej wykształcenia i wyboru przyszłej ścieżki zawodowej,
• pomaga podjąć decyzję o przebranżowieniu się osobom wykonującym zawody nadwyżkowe,
• stanowi cenną informację dla przedsiębiorców planujących nowe inwestycje na danym terytorium (pozwala na przykład zorientować się, jaka jest dostępność specjalistów),
• jest wskazówką dla wszystkich szukających pracy,
• dostarcza informacji na temat profilu gospodarczego powiatu i województwa.
Znajomość trendów na rynku pracy – korzyści
Trendy na rynku pracy nieustannie się zmieniają – mają na nie wpływ między innymi rozwój nowych technologii, nawiązywana współpraca gospodarcza (np. na szczeblu krajowym), zmiany w przepisach dotyczące przedsiębiorców, poszczególnych sektorów gospodarki, dofinansowania z budżetu państwa, imigranci zarobkowi, mody dotyczące konsumpcji, globalizacja i wiele innych czynników.
Znajomość trendów ułatwia odpowiedź na pytania, jakie studia wybrać i w konsekwencji jaki wybrać zawód. Ale nie tylko. Uświadamia, że chętne do nauki osoby mają bardzo wiele możliwości kariery i mogą spełniać się w zawodach, które wcześniej nie były znane.
Przykładowo, jeszcze kilkanaście lat temu mało kto słyszał o usługach groomera, czyli fryzjera zwierząt. Obecnie zapotrzebowanie na przedstawicieli tego zawodu w dużych miastach rośnie. Do nowych profesji można zaliczyć też np. telechirurga (osobę sterującą maszynami wykonującymi operacje) czy coachów pracy, pomagających pokierować ścieżką zawodową.
Wybór ścieżki edukacyjnej – czym się kierować?
Osoby wybierające ścieżkę zawodową powinny oczywiście kierować się własnymi zainteresowaniami i zdolnościami, ale nie tylko. Pomocne będzie odpowiedzenie sobie na pytania:
• Czy wybrana ścieżka edukacyjna ma charakter ogólny, czy umożliwi zdobycie konkretnego zawodu?
• Jak trudno jest podnosić kwalifikacje w ramach interesującego mnie zawodu? Ile może trwać osiągnięcie wyższego szczebla kariery?
• Jakie mam możliwości rozwoju w ramach wybranej ścieżki zawodowej?
• Na jakie zawody jest zapotrzebowanie w mojej miejscowości?
• Czy biorę pod uwagę wyjazd w przypadku wyboru profesji, na którą nie ma popytu w miejscu zamieszkania? Jeśli tak, dotąd chcę/ mam możliwość wyjechać?
• Czy wybrany przeze mnie zawód jest perspektywiczny (nie jest np. zagrożony automatyzacją)?
• Jakie są warunki pracy osób wykonujących interesujący mnie zawód (własna działalność, umowa, wynagrodzenie, czas pracy itd.)?
