Psychologia pracy - czym jest?
Psychologia pracy jest dziedziną psychologii stosowanej. Odnosi się do obszarów organizacji i zarządzania zasobami ludzkimi. W związku z tym często nazywana jest po prostu psychologią pracy i organizacji.
Wykonywanie każdej pracy związane jest z określonymi zagrożeniami dla zdrowia fizycznego oraz psychicznego każdego człowieka. Nadmierny i długotrwały stres, czy wypalenie zawodowe lub pracoholizm odciskają coraz większe piętno na współczesnym pracowniku.
Zadaniem psychologii pracy jest wskazanie odpowiednich proporcji pomiędzy czasem, który poświęcamy na wykonywanie obowiązków zawodowych, a odpoczynkiem. Istotny jest także aspekt radzenia sobie ze stresem w sytuacjach kryzysowych i „zdrowe” podejście do pracy. To, co dziś funkcjonuje jako work-life balance, jest w dużej mierze zasługą psychologii pracy.
Czym zajmuje się psychologia pracy?
Zakres psychologii organizacji i pracy wyznacza bardzo szeroki krąg. Ten rodzaj psychologii został powołany jako odrębna dziedzina nauki podczas I Wojny Światowej. Na początku obszar psychologii pracy skierowany był na badania i weryfikację cech osobowości odpowiednich do wykonywania określonego zawodu.
Wraz z upływem czasu poszerzono ją o zagadnienia opisujące czynniki stresogenne. Do tego dołożono wpływ komunikacji międzyludzkiej na wydajność pracy, a także określono źródła konfliktów oraz ergonomię pracy.
W skrócie można powiedzieć, że definicja psychologii pracy odnosi się do zachowań w określonych warunkach aktywności zawodowej. Jest to w pewien sposób organizacji i zarządzania higieną psychiczną pracownika.
Psychologiczny model efektywności pracy
Człowiek jest najważniejszym elementem składowym środowiska pracy. To przez człowieka i dzięki człowiekowi istnieje instytucja zwana pracą. Jednak, aby człowiek mógł w pełni efektywnie wykonywać swoje zadania pracownicze, ważne jest dopasowanie do niego odpowiedniego środowiska pracy, tak aby ułatwiało mu pracę.
Dlatego też ważnym aspektem pracy działów HR w dzisiejszych przedsiębiorstwach jest wdrażanie wiedzy psychologicznej w pracy w taki sposób, aby podnieść jej efektywność. Jak twierdzi Xymena Gliszczyńska - autorka książki pod tytułem „Psychologiczny model efektywności pracy” fizyczne środowisko pracy jest wynikiem działania pewnej puli czynników obiektywnych, do których zalicza się:
• warunki techniczne - zależne od technologii wykorzystywane w zakładzie pracy, majątku, jakim dana organizacja dysponuje itp.
• warunki organizacyjne - stanowisko pracy, miejsce, czas, tryb, tempo itp.
Z kolei Zofia Ratajczak w książce „Elementy psychologii pracy” dowodzi, że każdy człowiek jest elementem swojego środowiska. W tym środowisku znajdują się także rzeczy i inni ludzie, którzy pozostają we wzajemnych stosunkach pomiędzy sobą.
W związku z powyższym to, czy środowisko sprzyja efektywności pracy, w dużej mierze zależy od indywidualnej oceny pracownika pod kątem psychologicznym oraz od tego, w jaki sposób pracodawca motywuje swojego pracownika.
Innymi słowy, pracownik, który odczuwa komfort w miejscu pracy, wykorzystuje 100% potencjału swojej efektywności. Ktoś, kto zwyczajnie czuje się w niej źle, zaczyna odczuwać dyskomfort i spadek motywacji do powierzonych zadań.
