Długość okresu wypowiedzenia precyzyjnie określa Kodeks pracy i zarówno pracodawca, jak i pracownik muszą się do tych terminów stosować. W niektórych sytuacjach możliwe jest jednak skrócenie wypowiedzenia. Kiedy można to zrobić, w jaki sposób i jakie są konsekwencje takiego działania dla obu stron?
Skrócone wypowiedzenie umowy o pracę - kiedy jest możliwe
Skrócone wypowiedzenie umowy o pracę może mieć miejsce w dwóch sytuacjach:
• Kiedy pracodawca z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji bądź z przyczyny innej, ale nie dotyczącej pracownika, wypowiada umowę o pracę pracownikowi, który ma prawo do 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia. Pracownik ma prawo do odszkodowania.
• Kiedy pracodawca i pracownik dochodzą do porozumienia i rozwiązują umowę o pracę oraz ustalają – za porozumieniem stron – okres wypowiedzenia inny niż ten, który obowiązuje ich na podstawie Kodeksu pracy. Pracownik nie ma prawa do odszkodowania.
Uwaga! Wypowiedzenie umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia (tzw. zwolnienie dyscyplinarne) nie jest skróceniem wypowiedzenia, choć de facto dochodzi tu do sytuacji, w której okres wypowiedzenia trwa krócej (a w zasadzie nie ma go wcale).
Skrócenie okresu wypowiedzenia przez pracodawcę
Skrócenie okresu wypowiedzenia przez pracodawcę jest możliwe wtedy, kiedy przyczyną wypowiedzenia jest:
• ogłoszenie upadłości bądź likwidacji przedsiębiorstwa,
• inna przyczyna niedotycząca pracownika (np. likwidacja stanowiska pracy).
Skrócone wypowiedzenie dotyczy jedynie osób, które mają prawo do 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia (pracownicy zatrudnieni minimum 3 lata) i może być skrócone do maksymalnie 1 miesiąca. Za pozostałe dwa miesiące pracownik ma prawo do odszkodowania. Jest to tzw. jednostronne skrócenie okresu wypowiedzenia (podstawa prawna: Kodeks pracy - 36.1 § 1).
Skrócenie okresu wypowiedzenia a odprawa
Okres skrócenia wypowiedzenia wpływa na wysokość odprawy, która należy się z uwagi na zwolnienie pracownika z przyczyn jego niedotyczących. Jeśli na przykład zdarzy się taka sytuacja, że wliczając okres skrócenia wypowiedzenia, staż pracy pracownika przekroczy 8 lat, to tym samym nabędzie on prawa do 3-miesięcznej odprawy.
Rozwiązanie umowy o pracę z zastosowaniem skróconego okresu wypowiedzenia
Poza jednostronnym skróceniem wypowiedzenia, Kodeks pracy dopuszcza również porozumienie stron w sprawie skrócenia okresu wypowiedzenia. Można to zrobić już po podpisaniu wypowiedzenia (co umożliwia art. 36 § 6 Kodeksu pracy) lub od razu, zamiast wypowiedzenia, podpisać porozumienie stron, w którym zostanie określony wcześniejszy termin rozwiązania umowy o pracę.
Inicjatorem takiego porozumienia może być zarówno pracownik, jak i pracodawca. Pracownik musi jedynie pamiętać o tym, że jeśli zgodzi się na propozycję szefa, to tym samym straci prawo do odszkodowania, które należałoby mu się, gdyby to pracodawca wypowiedział mu umowę o pracę (pod warunkiem, że pracownikowi przysługuje 3-miesięczny okres wypowiedzenia, a samo wypowiedzenie wynika z likwidacji, upadłości lub przyczyn niedotyczących pracownika).
Zatem mając prawo do 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia, kiedy pracodawca proponuje nam skrócenie tego okresu, to powinniśmy zawsze dopytać, czy chodzi o skrócenie okresu na podstawie art. 36.1 § 1, czy też o porozumienie stron. Warto sprawdzać, co konkretnie znajduje się w piśmie od pracodawcy, by przez pomyłkę, podpisując porozumienie, nie pozbawić się prawa do odszkodowania.
Skrócenie okresu wypowiedzenia przez pracownika
Zdarza się również, że to zatrudniony chciałby krócej pracować w firmie i szybciej odejść, mimo tego iż przysługuje mu dłuższy okres wypowiedzenia. Czy takie skrócenie wypowiedzenia na wniosek pracownika jest możliwe? Tak, skrócenie okresu wypowiedzenia na prośbę pracownika jest jak najbardziej możliwe. Można to zrobić na dwa sposoby:
• wtedy, kiedy obie strony dojdą do porozumienia jeszcze przed złożeniem przez którąkolwiek ze stron wypowiedzenia (wtedy podpisywane jest od razu rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron),
• wtedy, kiedy po otrzymaniu wypowiedzenia ze strony pracodawcy (np. trzymiesięcznego), pracownik składa wniosek o skrócenie czasu wypowiedzenia, a pracodawca udzieli mu zgody. Wtedy podpisuje się porozumienie o skróceniu okresu wypowiedzenia. (art. 36 § 6 Kodeksu pracy).
Skrócenie okresu wypowiedzenia na wniosek pracownika zawsze pozbawia go prawa do odszkodowania. Nie można zatem zaproponować pracodawcy skrócenia okresu wypowiedzenia i liczyć na to, że otrzyma się odszkodowanie.
Odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia
Rozwiązanie umowy o pracę z zastosowaniem skróconego okresu wypowiedzenia oznacza dla pracownika krótszy okres pobierania wynagrodzenia. Choć prawnie przysługuje mu np. 3-miesięczny okres wypowiedzenia, pracodawca chce skrócić ten czas do 1 miesiąca. W takiej sytuacji, prawo pracy chroni pracownika i dba o to, by nie został pozbawiony środków do życia, (które miałby, gdyby pracodawca nie skrócił wypowiedzenia). Na mocy art. 36.1 § 1, pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za pozostałą część okresu wypowiedzenia. Będzie ono przysługiwać również wtedy, kiedy pracownik w okresie za który należy mu się odszkodowanie, podejmie inną pracę.
Należy tu podkreślić, że odszkodowanie takie przysługuje tylko i wyłącznie, gdy pracodawca wypowiada umowę z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji firmy albo z innych przyczyn niedotyczących pracowników i jednocześnie to on wychodzi z inicjatywą skrócenia okresu wypowiedzenia (jednostronne skrócenie okresu wypowiedzenia). Jeśli to pracownik złoży wniosek o skrócenie okresu wypowiedzenia, odszkodowanie nie będzie mu przysługiwać (nawet jeśli zrobi to już w okresie obowiązywania wypowiedzenia). Nie stanie się tak również wtedy, kiedy pracownik podpisze porozumienie z pracodawcą, na mocy którego okres wypowiedzenia ulegnie skróceniu.
Odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia a ZUS
Czy odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia podlega ZUS? Według rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, kwota odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia nie podlega składkom ZUS. Zgodnie z przepisami zawartymi w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 21 ust 3), należy jednak odprowadzić od odszkodowania zaliczkę na podatek dochodowy.
Skrócony okres wypowiedzenia a świadectwo pracy
W świadectwie pracy umieszcza się informację o trybie rozwiązania umowy o pracę. Jeśli zastosowano jednostronne skrócenie wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę, to w świadectwie pracy należy umieścić taką informację (w pkt. 5) oraz konkretnie określić ten okres.
Świadectwo pracy - skrócony okres wypowiedzenia wzór:
Został zastosowany skrócony okres wypowiedzenia umowy o pracę na podstawie art. 361 § 1 Kodeksu pracy od 1 maja 2019 r. do 30 czerwca 2019 r.
Z perspektywy pracownika ważne jest również to, że jeśli pracownik nie podejmie zatrudnienia w okresie, za który przysługuje mu odszkodowanie, to czas ten wlicza się do okresu zatrudnienia (36.1 § 2 Kodeksu pracy).
