14 marca wprowadzono w Polsce stan zagrożenia epidemicznego, a 6 dni później do odwołania zaczął obowiązywać stan epidemii. W przypadku zagrożenia rząd może wprowadzać wiele obostrzeń i ograniczeń służących przeciwdziałaniu rozprzestrzeniania się wirusa. Co to dokładnie oznacza dla Polaków?
Stan epidemii: definicja
Stan epidemii reguluje Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zgodnie z art. 2. pkt. 22. stan epidemii oznacza: sytuację prawną wprowadzoną na danym obszarze w związku z wystąpieniem epidemii w celu podjęcia określonych w ustawie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych dla zminimalizowania skutków epidemii. Warto podkreślić, że stan epidemii nie jest tożsamy ze stanem zagrożenia epidemicznego . Co oznacza wprowadzenie tego pierwszego? O jakich działaniach przeciwepidemicznych jest mowa?
Przyjęte w obliczu epidemii koronawirusa rozwiązania są określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii. Poza zakazem organizowania widowisk i innych zgromadzeń ludności, ograniczeniami w przemieszczaniu się, funkcjonowaniu określonych instytucji lub zakładów pracy, na obywateli nałożono nowe obowiązki.
Kto może zostać wyznaczony do pracy podczas stanu epidemii?
Do pracy w związku z epidemią może zostać skierowany nie tylko lekarz, pielęgniarka czy pozostały personel medyczny, ale też każdy obywatel (jeżeli jego skierowanie jest uzasadnione aktualnymi potrzebami podmiotów kierujących zwalczaniem epidemii), poza kilkoma wyjątkami. Dokładne zasady tej pracy określone prawnie – w art. 47. wspomnianej wyżej ustawy.
Decyzję o powołaniu danej osoby podejmuje minister zdrowia lub wojewoda. Maksymalny czas pracy to 3 miesiące, a za nieuzasadnioną odmowę grozi mandat do 5 tys. zł. Wyznaczone przez wojewodę bądź ministra osoby, jeśli pracują zawodowo, biorą bezpłatny urlop u dotychczasowych pracodawców.
Co ważne, praca przy zwalczaniu epidemii koronawirusa w Polsce jest płatna. Jak stanowi ustawa, skierowanej osobie przysługuje wynagrodzenie nie niższe niż 150% przeciętnego wynagrodzenia zasadniczego przewidzianego na danym stanowisku pracy. Wypłaca je państwo.
Od obowiązku stawienia się w pracy rząd przewidział jednak pewne wyjątki. Zgodnie z art. 47. pkt. 3.: Skierowaniu do pracy niosącej ryzyko zakażenia przy zwalczaniu epidemii nie podlegają:
1) osoby, które nie ukończyły 18 lat bądź ukończyły 60 lat;
2) kobiety w ciąży;
2a) osoby samotnie wychowujące dziecko w wieku do 18 lat;
2b) osoby wychowujące dziecko w wieku do 14 lat;
2c) osoby wychowujące dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności lub
orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego;
3) osoby, u których orzeczono częściową lub całkowitą niezdolność do pracy;
4) inwalidzi i osoby z orzeczonymi chorobami przewlekłymi;
5) osoby, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu
osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. z 2019 r.
poz. 152), oraz posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej.
3a. W przypadku gdy dziecko w wieku powyżej 14 lat jest wychowywane przez
dwoje osób, którym przysługuje władza rodzicielska, do pracy przy zwalczaniu
epidemii może zostać skierowana wyłącznie jedna z nich.
Epidemia a pandemia
Od początku roku epidemia koronawirusa dotknęła niemal cały świat, a WHO ogłosiło, że mamy do czynienia z pandemią SARS-CoV-2. Te terminy różni w zasadzie jedna cecha – zasięg rozprzestrzeniania się wirusa. Przedrostek pan– z greckiego oznacza „wszystko”. O ile w przypadku epidemii mówimy o pojawianiu się dużej liczby zachorowań na określonym terenie, o tyle pandemia to zjawisko na bardzo szeroką skalę, obejmujące zasięgiem szczególnie rozległe obszary.
