Ogólnie rozumiana ochrona kolei to zadanie jednej z uzbrojonych i umundurowanych formacji. Jakie obowiązki i uprawnienia mają funkcjonariusze SOK? Ile wynoszą zarobki w Straży Ochrony Kolei i jak wygląda nabór do służby?
Straż Ochrony Kolei: zadania
Straż Ochrony Kolei jest uzbrojoną formacją pilnującą przestrzegania przepisów prawa na obszarze kolejowym i przeciwdziałającą niedozwolonym czynom. Ustawa o transporcie kolejowym dokładnie określa zadania tej jednostki. Zgodnie z art. 60. 1.: „Do zadań straży ochrony kolei należy:
1) kontrola przestrzegania przepisów porządkowych na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych;
2) ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych”.
By móc skutecznie realizować te zadania, sokiści mają szereg uprawnień. M.in. mogą wylegitymować podejrzanego, ująć go i doprowadzić do jednostki Policji, zatrzymać i skontrolować pojazd, nakładać mandaty, prowadzić czynności wyjaśniające i występować do sądu o ukaranie. W ściśle określonych przypadkach mają też prawo przetwarzać dane osobowe bez wiedzy i zgody osoby, której dotyczą, użyć środków przymusu bezpośredniego i broni palnej. Ze względu na funkcję, jaką pełni straż, bardzo ważne są etyka zawodowa i poczucie odpowiedzialności.
Uzupełnieniem ustawy jest Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania oraz sposobu organizacji straży ochrony kolei, w którym znaleźć można dokładny zakres działania SOK w realizacji powyższych zadań.
Straż Ochrony Kolei: jak się dostać?
Podstawowe wymagania wobec kandydatów zawarte są w art. 59. ustawy:
„4. Funkcjonariuszem straży ochrony kolei może być osoba, która:
1) posiada obywatelstwo polskie;
2) posiada pełną zdolność do czynności prawnych;
3) posiada co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe;
4) ma uregulowany stosunek do służby wojskowej;
5) cieszy się nienaganną opinią;
6) posiada zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych;
7) nie była karana za przestępstwa umyślne”.
Wymagania są więc zbieżne z tymi, które stawia przed rekrutami Policja. W Straży Ochrony Kolei rekrutacja ma kilka etapów. Nabór do służby rozpoczyna się od złożenia drogą internetową dokumentów. Wybrane osoby czeka rozmowa kwalifikacyjna, a jeśli jej wynik jest pozytywny – badanie lekarskie, mające na celu ocenę zdolności fizycznej i psychicznej kandydatów pod kątem zdolności do pełnienia zadań w uzbrojonych formacjach.
Jak wynika z ogłoszeń o pracę jako strażnik SOK w PKP Polskich Liniach Kolejowych S.A., trzeba mieć też ukończone 21 lat, być komunikatywnym, otwartym na zmiany i umieć radzić sobie z emocjami – własnymi i innych ludzi. Mile widziane są m.in. znajomość języka obcego, obsługi komputera i posiadanie prawa jazdy.
Zarobki sokistów
Na początku pracy, gdy funkcjonariusz adaptuje się do służby, przechodzi szkolenie podstawowe, zakończone egzaminem. W tym czasie zarobki oscylują w granicach najniższej krajowej. Z czasem sokista może zdobywać kolejne stopnie i zarabiać coraz więcej. Praca w Straży Ochrony Kolei wiąże się też z benefitami pozapłacowymi, do których należą zniżki na przejazdy pociągami w kraju i za granicą, pakiet opieki medycznej i możliwość korzystania z pracowniczej kasy zapomogowo-pożyczkowej.
