Teoria gier: co to jest?
Teoria gier jest jednym z działów matematyki. Opisuje możliwe zachowania w sytuacjach, gdy dochodzi do konfliktu interesów i pomaga wybierać te najbardziej optymalne. Teoria posługuje się takimi terminami jak m.in.:
- gra – sytuacja konfliktu;
- gracz – znajdujący się w konflikcie podmiot decyzyjny, np. człowiek, firma, państwo itp.;
- strategia działania – powinna brać pod uwagę wszystkie możliwe sytuacje wynikające z okoliczności i decyzji innego gracza/ graczy; teoria opisuje wiele strategii, np. minimax (polegająca na minimalizowaniu możliwych maksymalnych strat), maximin (maksymalizacja minimalnego zysku), strategia mieszana (biorąca pod uwagę prawdopodobieństwo wyboru określonej strategii) i wiele innych;
- wypłata – inaczej nagroda, osiągana korzyść w wyniku zastosowania najlepszej strategii; mierzy się ją w wybranych jednostkach, np. pieniądzach, żetonach, dobrach, poziomie satysfakcji itp.
W przypadku gry dwuosobowej kolejne działania mogą zostać przedstawione w formie tzw. drzewa gry. Jego gałęziami są wszystkie możliwe ruchy graczy. Innymi ważnymi pojęciami z teorii gier są na przykład:
- gra o sumie stałej – zysk jednego gracza oznacza jednocześnie stratę dla drugiego,
- gra o sumie zerowej – skrajny przypadek gry o sumie stałej, gdy zyskowi jednego gracza przypiszemy wartość 1, nagroda drugiego równa się wartości 0,
- gra sprawiedliwa – kiedy każdy gracz może uzyskać taką samą wypłatę,
- gra w postaci normalnej – gracze decydują o strategiach jednocześnie, nie znając strategii obranych przez przeciwników.
Teoria gier: wykorzystywanie
Teoria gier kojarzy się przede wszystkim z grami losowymi, jednak ma zastosowanie w różnych dziedzinach, takich jak negocjacje, biznes, praca, genetyka, medycyna (np. tworzenie modeli rozprzestrzeniania się wirusów), sztuczna inteligencja, polityka, nauki społeczne, marketing (np. advergaming).
Teoria gier w praktyce zajmuje się mechanizmami podejmowania decyzji, dlatego ma tak szerokie zastosowanie. W jej rozumieniu każdy z nas jest graczem – obieramy różne strategie działania, mając na uwadze np. prawdopodobieństwo zysków i strat czy działania konkurenta, bierzemy udział w grach sprawiedliwych i niesprawiedliwych. Z kolei w czasie rywalizacji o kontrakt niekiedy gramy w grę o sumie zerowej – zwycięska firma zgarnia pełen zysk itp. Zamiast podejmować strategiczne decyzje intuicyjnie i wytyczać cele po omacku, bez znajomości danych, warto np. modelować możliwe rezultaty przy obraniu określonych ścieżek działania dla firmy/ budując własną karierę.
