Umowa przedwstępna jest to rodzaj zobowiązania, które ma zagwarantować, że w przyszłości podpisujące ją strony wywiążą się z pewnych ustaleń. Tego typu kontrakt może dotyczyć wielu sfer życia gospodarczego, w tym również zawierania stosunku pracy. Jakie są zasady funkcjonowania umowy przedwstępnej, jak ją podpisać oraz jakie sankcje grożą za jej zerwanie?
Umowa przedwstępna współpracy - zalety
Czasami zachodzą okoliczności, które uniemożliwiają pracodawcy podpisanie kontraktu z kandydatem na dane stanowisko od razu. Mogą to być aktualne zobowiązania przyszłego pracownika bądź trudności stojące po stronie firmy. W takim wypadku ustna obietnica wielu osobom wydaje się niewystarczająca. Kandydat chce mieć pewność, że firma faktycznie go zatrudni i może nie martwić się ewentualną luką w stażu pracy. Przedsiębiorstwo z kolei liczy na danego specjalistę i musi wiedzieć, czy może sobie pozwolić na zakończenie procesu rekrutacji. Umowa przedwstępna o pracę ma być gwarancją, że te oczekiwania zostaną spełnione, a żadna ze stron nie poniesie strat w wyniku niedopełnienia zobowiązania.
Umowa przedwstępna w prawie pracy
Choć umowa przedwstępna może dotyczyć zawarcia stosunku pracy, nie reguluje jej Kodeks pracy. Niemniej zgodnie z art. 300 tego dokumentu we wszystkich nieuregulowanych kwestiach mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego. To zatem w nim znajdziemy definicję i sposób funkcjonowania umowy przedwstępnej oraz wiążącej się z nią umowy przyrzeczonej.
Umowa przedwstępna o pracę - zasady
Choć najczęściej ma formę pisemną, umowę przedwstępną można również zawrzeć ustnie. Ponadto mogą sporządzić ją zainteresowane strony samodzielnie bądź przy pomocy prawnika. Nie ma konieczności poświadczenia notarialnego takiego dokumentu. W umowie przedwstępnej, prócz treści zobowiązania, najczęściej zawiera się datę podpisania kolejnej umowy przyrzeczonej, mającej już postać aktu notarialnego.
W Kodeksie cywilnym (art. 389) czytamy:
„1. Umowa, przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy (umowa przedwstępna), powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej.
2. Jeżeli termin, w ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona, nie został oznaczony, powinna ona być zawarta w odpowiednim terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeżeli obie strony są uprawnione do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej i każda z nich wyznaczyła inny termin, strony wiąże termin wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie. Jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej zawarcia”.
Warto przy tym zwrócić uwagę na fakt, że w umowie przedwstępnej muszą znaleźć się kluczowe zapisy umowy przyrzeczonej. Zatem jeśli pracodawca zobowiązał się do wypłacanie przyszłemu pracownikowi wynagrodzenia określonej wysokości, nie może w umowie przyrzeczonej zaproponować mu niższej pensji.
Ponadto należy pamiętać, że umowa przedwstępna ulega przedawnieniu po roku. Jeśli do tego czasu strony nie wyznaczą daty i miejsca podpisania kolejnej umowy, wówczas strony nie muszą wypełniać zobowiązania umowy przedwstępnej.
Umowa przedwstępna - wzór
W umowie przedwstępnej powinny znaleźć się następujące elementy:
• dane podpisujących ją podmiotów,
• bieżąca data i miejsce,
• informacja na temat zobowiązania: nazwa stanowiska, rodzaj wykonywanej pracy, wysokość wynagrodzenia, czas pracy, miejsce wypełniania obowiązków służbowych,
• data i miejsce podpisania umowy przyrzeczonej (zalecane),
• zakres odszkodowania za niewywiązanie się z umowy (ewentualnie).
W przypadku, gdy jedna ze stron uchyla się od podpisania umowy przyrzeczonej, wówczas może dochodzić swoich praw w sądzie. Niedoszły pracownik może np. wnosić o odszkodowanie, w wysokości nieprzekraczającej 3-miesięczne wynagrodzenie wymienione w umowie przedwstępnej. O zadośćuczynienie za poniesione straty może starać się również pracodawca. Co istotne, nie może jednak zmusić kandydata na stanowisko do podpisania umowy o pracę.
