Urlop wychowawczy jest to wolne udzielane pracownikom świadczącym osobistą opiekę nad dzieckiem lub dziećmi. Wymiar urlopu i zasady jego przyznawania reguluje art. 186. Kodeksu pracy. Zgodnie z przepisami prawo do tego urlopu mają osoby zatrudnione na co najmniej 6 miesięcy, przy czym do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia zalicza się poprzednie okresy zatrudnienia.
Należy też pamiętać, że wolne:
• może być udzielone na maksymalnie 36 miesięcy,
• jest przyznawane na okres nie dłuższy niż do roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat (lub 18 lat w przypadku niepełnosprawności dziecka),
• nie jest udzielany automatycznie – pracownik o niego wnioskuje. Wniosek o bezpłatny urlop wychowawczy należy złożyć na 21 dni przed rozpoczęciem wolnego.
Urlop wychowawczy w świadectwie pracy
Informacja o przebytym urlopie wychowawczym powinna znaleźć się na świadectwie pracy. Punkt § 2. 1. Rozporządzenia ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z dnia 30 grudnia 2016 r. w sprawie świadectwa pracy stanowi bowiem: „W świadectwie pracy zamieszcza się informacje niezbędne do ustalenia uprawnień ze stosunku pracy i uprawnień z ubezpieczeń społecznych, dotyczące (…) wykorzystanego urlopu wychowawczego i podstawy prawnej jego udzielenia”.
Składki ZUS podczas urlopu wychowawczego
W czasie urlopu wychowawczego stosunek pracy nie jest zawieszony. Co więcej, w czasie trwania urlopu pracodawca nie może zwolnić podwładnego. Ponadto na rzecz pracownika, który nie ma prawa do renty, emerytury i innych świadczeń ubezpieczeniowych, opłacane są składki do ZUS na ubezpieczenie zdrowotne, rentowe i emerytalne. Nieopłacane są składki na ubezpieczenie chorobowe oraz wypadkowe.
Czy urlopu wychowawczego wlicza się do emerytury?
Okres urlopu wychowawczego zalicza się do stażu pracy, branego pod uwagę podczas obliczania wysokości emerytury. Wynika to wprost z art. 186.5. Kodeksu pracy:
„Okres urlopu wychowawczego, w dniu jego zakończenia, wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze”.
Czy urlop wychowawczy jest płatny?
W czasie wolnego pracownik nie pobiera wynagrodzenia. Bezpłatny urlop wychowawczy nie oznacza jednak, że w przypadku trudnej sytuacji materialnej pracownik pozostaje bez środków do życia – może wnioskować o tzw. zasiłek wychowawczy, czyli dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Mogą go otrzymać osoby uprawnione do korzystania z zasiłku rodzinnego, ale nie takie, które pobierają już inne świadczenia (jak zasiłek macierzyński, świadczenie rodzicielskie). Zasiłku wychowawczego nie dostaną też rodzice, którzy w czasie urlopu wychowawczego podjęli pracę i w efekcie nie mogą już sprawować osobistej opieki nad dzieckiem.
Czas przyznawania zasiłku jest uzależniony od liczby dzieci. Na:
• jedno dziecko – przysługuje do 24 miesięcy,
• bliźnięta, trojaczki i inne dzieci z ciąż mnogich – przysługuje do 36 miesięcy.
Ponadto w przypadku dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności lub znacznym stopniu niepełnosprawności zasiłek przysługuje do 72 miesięcy. Wysokość zasiłku wynosi 400 zł miesięcznie.
