Zawody artystyczne – kto się w nich odnajdzie? Perspektywy na rynku pracy

Artysta – wyjątkowa osobowość o ponadprzeciętnej wrażliwości i imponującej kreatywności. Człowiek myślący poza schematami, często sprawiający wrażenie bujającego w obłokach. Taki portret artysty malują powszechnie powielane stereotypy. Zejdźmy więc na ziemię, by przyjrzeć się bliżej perspektywom na rynku pracy stojącym przed artystyczną duszą. W jakich zawodach artystycznych można liczyć na świetlaną przyszłość i czy AI jest zagrożeniem dla twórców sztuki? 

Artyzm na co dzień

Zawody artystyczne mogą okazać się niebywale wdzięczne. Dlaczego? Ponieważ w wielu przypadkach umożliwiają przekucie swojej pasji w sposób na życie. Wielu artystów żyje dzięki wykreowanym przez siebie dobrom, które otaczają nas każdego dnia i towarzyszą na każdym kroku. Nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak wiele prac wykonanych przez artystów towarzyszy nam w codziennym życiu, a nie tylko podczas wizyt w galerii. Począwszy od wizytówek, poprzez cyfrowo obrobione zdjęcia czy filmy, a także plakaty, materiały reklamowe, logo czy szyldy – wszystko to prawdopodobnie wykonał profesjonalny artysta – plastyk, grafik czy fotograf. Bez absolwentów akademii sztuk pięknych nie mielibyśmy oryginalnie zaprojektowanych mebli czy unikalnych przedmiotów użytku codziennego. Bez artystów nie znalibyśmy największych kinowych hitów, filmów czy chociażby teledysków, które wpłynęły na kształt współczesnej popkultury. Bez nich nasza codzienność byłaby pozbawiona muzyki, która pobudza procesy wyobrażeniowe, ale pomaga również w wypoczynku, łagodzi stres czy wpływa na zdolność koncentracji i skupienie. 

Szukasz ciekawej ścieżki kariery? Mistrzyni Europy w Makijażu Artystycznym podpowiada, jak zostać wizażystką.

​​Zawody artystyczne, czyli jakie?

Albert Einstein mawiał, że prawdziwa sztuka to taka, która powstaje dzięki potrzebie tworzenia. Odkrycia archeologiczne dowodzą, że sztuka towarzyszy nam od samego początku cywilizacji. Jest też nieodłącznym elementem naszej codzienności. Obcujemy z nią poprzez wspomniane malarstwo, fotografię, literaturę, muzykę czy chociażby modę. Jest ona odzwierciedleniem emocji autora, jego spojrzenia na świat oraz wyrazem indywidualnej ekspresji. I choć nie każdy musi ją rozumieć czy podziwiać, faktem jest, że za każdym z tych dzieł stoi człowiek. Człowiek – artysta. Osoba wykonująca zawód artystyczny. A konkretniej? 

Zarówno sztuka, jak i sam termin artysty, przeszły długą drogę. Dziś trudno jest nam określić pewne ramy, w których mieściłyby się zawody artystyczne. Według definicji na Wikipedii, artysta to:

„Osoba tworząca/wykonująca przedmioty materialne lub utwory niematerialne, mające cechy dzieła sztuki. Artysta-twórca tym różni się od rzemieślnika-odtwórcy, że swoje dzieła tworzy w oparciu o własną koncepcję, nadając im niepowtarzalny charakter”. 

W praktyce, chcąc zawęzić nieco grono twórców nazywanych artystami, zwykle mówimy, że są to osoby wyróżniające się nietuzinkową kreatywnością, bujną wyobraźnią, dzięki którym wytwarzane przez nich dzieła, czy są to przedmioty fizyczne, czy cyfrowe lub inne, mają oryginalny charakter. Takie przedmioty wpływają na odbiorców, wywołują emocje, skłaniają do namysłu itp. Zawody kreatywne to więc zawody, w których najważniejszy nie jest dyplom i wykształcenie, ale przede wszystkim umiejętności, talent, wrażliwość i oryginalność – w szerokim rozumieniu tego słowa. Zawody artystyczne to zawody blisko związane ze sztuką, ale niekoniecznie polegające na pracy w galeriach sztuki czy na scenie.

Zawody artystyczne – jakie trzeba mieć predyspozycje?

Niezależnie od dziedziny, jaką zajmuje się osoba wykonująca zawód artystyczny, do takiej pracy potrzebne są pewne predyspozycje i umiejętności. Wśród kluczowych cech artysty wymienić możemy między innymi:  

• talent – np. plastyczny, muzyczny, pisarski, aktorski, wyobraźnia przestrzenna czy choreograficzna... to, w czym twórca czuje się najlepiej, co pobudza go do tworzenia i poszukiwania nowych pomysłów;

• kreatywność – umiejętność myślenia kreatywnego, tworzenia nowych pomysłów i innowacyjnego podejścia są kluczowe w działalności artystycznej;

• wrażliwość – cecha, która – zaraz obok kreatywności – stanowi podstawę działalności artystycznej. Artyści to ludzie wrażliwi na otaczający ich świat, którzy potrafią dostrzegać subtelności, jakie dla innych bywają niedostrzegalne;

• pracowitość i wytrwałość – systematyczne i częste ćwiczenia, doskonalenie fachu i nieustanna praktyka, to klucz do sukcesu w świecie artystycznym. Pamiętajmy również, że proces tworzenia sztuki może być trudny, pełen wyzwań i niepowodzeń, więc wytrwałość w dążeniu do celu będzie nieodzowna;

• wyobraźnia – pozwala na przenoszenie abstrakcyjnych koncepcji na konkretną formę. Nieograniczona wyobraźnia pozwala artystom tworzyć oryginalne dzieła, które odzwierciedlają temperament, zainteresowania i wizję świata twórcy;

• krytyczne myślenie – umiejętność samokrytyki i otwarcia na konstruktywną krytykę ze strony innych są istotne w rozwoju artystycznym. Kluczowa jest także umiejętność realistycznego oceniania swojej pracy, dostrzegania zarówno jej mocnych stron, jak i obszarów wymagających poprawy;

• intuicja – intuicja czy też zmysł artystyczny to cecha, bez której artysta mógłby mieć ogromny problem z przekroczeniem pewnych granic i podjęciem ryzyka. Słuchanie wewnętrznego głosu pomaga podejmować trafne decyzje artystyczne.

Zawody artystyczne – wykształcenie

Stosunkowo niedawno wyższe wykształcenie uznawane było za przepustkę do lepszej pracy. Dziś w wielu zawodach znacznie ważniejsza od dyplomu jest praktyka, doświadczenie, umiejętności i konsekwencja w dążeniu do celu. Podobnie jest w zawodach artystycznych – tutaj dyplom ukończenia szkoły wyższej nie gwarantuje zawodowego sukcesu. Jego podstawą nie jest kierunkowe wykształcenie, a talent, który jest nieustannie szlifowany. Co więcej, ubiegając się o posadę związaną ze sztuką, kluczowe będzie nie CV, a portfolio lub innego rodzaju zbiór prac dokumentujących twórczość. To one są wizytówką artysty. 

Warto jednak zaznaczyć, że sam talent może nie wystarczyć i w wielu przypadkach posiadanie odpowiedniego wykształcenia może otworzyć drzwi do rozwoju kariery. Tak będzie chociażby w przypadku muzyka posiadającego specjalizację w grze na instrumencie, kompozycji czy wokalu. Trudno też zaistnieć w świecie filmu, np. jako operator filmowy czy reżyser, nie znając warsztatu pracy dla tych profesji. W przypadku wielu zawodów artystycznych alternatywą dla studiów może być także ukończenie kursu czy szkoły policealnej, które zapewnią merytoryczne przygotowanie do pracy w branży artystycznej.

dobrze płatne zawody artystyczne

Przekucie pasji w sposób na życie to spełnienie marzeń człowieka uprawiającego wolny zawód. W jakich zawodach artystycznych mamy największe szanse na wysokie zarobki?

• Aktor / aktorka

Pod względem finansowym aktorstwo może być niezwykle satysfakcjonujące. Jest jednak pewne "ale" – najlepiej zarabiający aktorzy to aktorzy z dużym doświadczeniem na scenie, którzy wieloma kreacjami filmowymi wypracowali swoja pozycję w świecie filmu i rozrywki. Dla początkującego aktora trudną barierą do pokonania może okazać się ogromna konkurencja na rynku. Warto również podkreślić, że aktorstwo często charakteryzuje się zmiennym i niepewnym wynagrodzeniem – po chwilowym sukcesie mogą przyjść miesiące bez żadnego angażu. 

• Muzyk 

Rynek pracy oferuje szerokie możliwości dla zdolnych i utalentowanych wokalistów, kompozytorów, aranżerów, instrumentalistów czy producentów muzycznych. Osoba muzycznie uzdolniona, która chce zarabiać na tworzonej przez siebie muzyce, może rozpocząć solową karierę lub występować wraz z zespołem. Muzyk może okazać się bardzo opłacalnym zawodem, jednak warto mieć na uwadze, że jest to zazwyczaj uzależnione od stopnia sukcesu, umiejętności zarządzania karierą i różnych źródeł dochodów. Sukces w tej branży wymaga nie tylko talentu muzycznego, ale także zdolności marketingowych. Nie zmienia to jednak faktu, że rynek muzyczny jest rynkiem bardzo konkurencyjnym, co sprawia, że nie każdy muzyk może odnieść sukces. Należy także pamiętać, że muzycy są potrzebni także w orkiestrach, przy produkcjach filmowych czy choćby reklamowych. Alternatywną, dochodową ścieżką może być praca w studiu nagraniowym.

• Architekt 

Zawód architekta jest nie tylko zawodem bardzo prestiżowym, ale również gwarantującym zadowalające zarobki –  o ile mówimy o doświadczonym architekcie z wypracowaną pozycją na rynku. Młodzi adepci architektury na początku swojej kariery zarobią znacznie mniej od swoich doświadczonych w branży kolegów. Uznani specjaliści mogą z kolei zdecydować się na pracę na własny rachunek, budując tym samym własną markę. Zdobywanie dużych zleceń, wysoka jakość świadczonych usług i imponujące portfolio mogą wpływać na opłacalność tej profesji.

• Dekorator wnętrz 

W ślad za architektem podąża dekorator wnętrz, który – podobnie jak jego poprzednik – może liczyć na zadowalające zarobki pod pewnymi warunkami. Zarobki będą uzależnione przede wszystkim od reputacji, doświadczenia i lokalizacji, w jakiej działa dekorator. Uznani dekoratorzy mogą liczyć na zlecenia nie tylko od osób prywatnych, ale i dla restauracji, biur, hoteli – takie duże projekty mogą być niezwykle lukratywne. Dla utrzymania opłacalności i pozycji w zawodzie kluczowe jest konsekwentne doskonalenie umiejętności i śledzenie trendów wnętrzarskich.

• Grafik 

Rozwój ery cyfryzacji niesie za sobą coraz większe zapotrzebowanie na treści wizualne wykorzystywane chociażby przy projektowaniu stron internetowych, marketingu czy e-commerce. Osobą za nie odpowiedzialną jest projektant graficzny, który przy odpowiednich umiejętnościach i sporym doświadczeniu ma szansę naprawdę dobrze zarobić na swoich fachu. Działanie na własny rachunek, zbudowanie solidnego portfolio i pozyskiwanie strategicznych klientów mogą okazać się kluczem do sukcesu finansowego w zawodzie grafika. 

• Scenarzysta

Mówi się, że Hollywood nieustannie poszukuje zdolnych scenarzystów. Nie trzeba jednak szukać tak daleko, praca dla utalentowanych scenarzystów dostępna jest także przy rodzimych produkcjach teatralnych, filmowych, serialach, reklamach, programach telewizyjnych, animacjach. Praca ta może być nie tylko bardzo opłacalna, ale też wiązać się z pewną stabilnością. W wielu przypadkach studia decydują się na długofalową współpracę ze sprawdzonymi scenarzystami.

Czytaj także: Zawody związane z modą – moje hobby pracą

Artystyczne zawody – czy trudno znaleźć po nich pracę?

Artystów na rodzimym rynku pracy nie brakuje. Konkurencja w branżach kreatywnych jest spora, a często o sukcesie decyduje po prostu odrobina szczęścia. Połową sukcesu jest samo zaistnienie w branży. Dopiero później, ciężką pracą artysta musi starać się o to, by utrzymać się na rynku. Artystyczne dusze rzadko pracują na umowę o pracę, a współpraca zazwyczaj odbywa się na zasadzie kontraktu. Dziś wielu twórców decyduje się wykonywać wolny zawód, a budowanie solidnej sieci kontaktów w branży może znacząco pomóc w zdobywaniu zleceń.

Osoby zainteresowane stałą i bardziej pewną posadą, mogą starać się o zatrudnienie między innymi w galeriach sztuki, teatrach, muzeach, studiach nagraniowych, studiach filmowych czy w szeroko pojętej kulturze. Co jednak ważne – praca w kulturze jest nie tylko dla artystów.

Artystyczne zawody przyszłości

Praca w branży artystycznej to marzenie studentów akademii sztuk pięknych, szkół teatralnych, szkół muzycznych czy filmówek. Wiele twórczych dusz zastanawia się jednak, czy praca w zawodzie związanym ze sztuką jest przyszłościowa. W erze, w której podstawowe czynności zastępuje robotyzacja i automatyzacja, przyszłość większości zawodów staje pod dużym znakiem zapytania. 

Według ekspertów na znaczeniu stracą jednak głównie zawody fizyczne, bowiem uważa się, że twórczego myślenia człowieka nie zastąpi żadna maszyna. W związku z tym za artystyczne zawody przyszłości uznaje się te, w których niezbędny jest kreatywny czynnik ludzki. Wśród takich profesji wymienić możemy chociażby fotografa, projektanta mody, animatora kultury, makijażystkę, jubilera, producenta muzycznego, aktora.

W tym miejscu wspomnieć warto także o nieco zapomnianym zawodzie, a mianowicie renowatorze zabytków. Jego pracy nie zastąpi sztuczna inteligencja, a do praktykowania niezbędna jest tutaj specyficzna wiedza, zarówno z historii sztuki, jak i materiałów wykorzystywanych do renowacji.

Artystyczne zawody a rozwój AI

W branży artystycznej podstawą są kreatywność, wyobraźnia i zdolność do innowacyjnego myślenia. Ogromną rolę odgrywa także wrażliwość. Mogłoby się więc wydawać, że w tym przypadku człowiek jest absolutnie nie do zastąpienia. Dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji, jaki obserwujemy w ostatnich latach, w szczególności oprogramowania służącego do generowania tekstu, muzyki i obrazów, wymusza jednak pytania o to czy lub kiedy komputery staną się twórcze, a przy tym bardziej wydajne niż ludzie. Z drugiej strony jednak coraz więcej twórców zaczyna dostrzegać, że AI, nawet jeśli nie jest w pełni kreatywne i nie zastąpi artysty, już dziś może służyć ogromną pomocą w pracy projektowej. 

Czytaj także: Sztuczna inteligencja, naturalna kolej rzeczy – jak gen Z postrzega wpływ rozwoju AI na rynek pracy?

Anna Rychlewicz

Absolwentka dziennikarstwa i zarządzania mediami. Na świat patrzy przez pryzmat tego, jakimi słowami może go opisać. Słowa są także nieodłącznym elementem jej drogi zawodowej. Zajmuje się copywritingiem, redakcją oraz korektą tekstów. O rynku pracy, ubezpieczeniach, wnętrzach, podróżach, zdrowiu i modzie. Porusza tematykę społeczną oraz kryminalną. Pasjonują ją rozmowy z ludźmi. W czasie wolnym poszerza horyzonty i eksploruje otoczenie, prowadząc blog „Brzmi Znajomo”.