Włókiennik, włókniarz, tkacz – zawody rzemieślnicze branży tekstylnej. Czy warto się ich uczyć?

Przez wieki takie zawody jak włókiennik, włókniarz i tkacz odgrywały bardzo ważną rolę w polskim przemyśle. Kolebką włókiennictwa, nazywaną z tego powodu ,,polskim Manchesterem", była Łódź. „Przemysł włókienniczy odpowiadał w 1988 r. za 73,6 proc. zatrudnienia egzogenicznego Łodzi. Z kolei w 1990 r. w przemyśle odzieżowym i włókienniczym miasta pracowało 52,2 proc. zatrudnionych w mieście (Liszewski 1997)”¹. Jak współcześnie wygląda praca we włókiennictwie? Ile osób jest zatrudnionych w tej branży i czy warto jeszcze uczyć się tego zawodu?

Zawody rzemieślnicze branży tekstylnej

Zawody rzemieślnicze branży tekstylnej to zawody z długą tradycją, która dziś zanika z uwagi na rozwój technologii i wprowadzanie maszyn często zastępujących pracę ludzką w warsztatach. Mimo to tradycyjne umiejętności i wiedza na temat włókiennictwa i tkactwa czasami jeszcze znajdują zastosowanie na niszowym rynku pracy i pozwalają pielęgnować rzemieślnicze dziedzictwo. Przyjrzyjmy się trzem specjalistom od wyrobów włókienniczych.

Włókiennik 

Włókiennik to osoba, która zajmuje się przygotowaniem i przetwarzaniem włókien na potrzeby produkcji przędzy i tkanin. W tej profesji kluczowa jest dokładność i staranność. Włókiennik oczyszcza, sortuje, dba o jakość włókna, aby surowiec był odpowiednio przygotowany do dalszych etapów produkcji.

Tkacz 

Tkacz zajmuje się wytwarzaniem tkanin na krośnie, czyli urządzeniu, które splata nici osnowy i wątku, tworząc tkaninę. Jest to zawód wymagający precyzji i cierpliwości, a także dużych umiejętności manualnych. Tkacz tworzy wzory, dba o jakość tkaniny i równomierne splatanie nici, aby materiał był wytrzymały i estetyczny.

Włókniarz

Włókniarz przetwarza zarówno włókna naturalne, jak i syntetyczne, przygotowując je do przędzenia lub wytwarzania tkanin. W tym zawodzie wymagana jest staranność, precyzja i duża koncentracja. Włókniarz oczyszcza, sortuje i kontroluje jakość włókna oraz przygotowuje surowiec tak, aby przędza i tkaniny były mocne i jednolite.

Praca włókiennictwo i przemysł mody – wymagania

Praca w branży włókienniczej i przemyśle mody wiąże się z określonymi wymaganiami, które mogą się różnić w zależności od zajmowanego stanowiska. Do najważniejszych należą zdobyte doświadczenie oraz wysoka precyzja w wykonywaniu powierzonych zadań. Branże te oferuje wiele możliwości rozwoju zawodowego oraz zdobywania nowych umiejętności. Dają również szansę na pracę w kreatywnym środowisku, gdzie można realizować własne pomysły.

Wykształcenie branżowe / szkoła zawodowa

Osoby zainteresowane pracą w branży włókienniczej często swoją ścieżkę zawodową rozpoczynają od szkoły branżowej / zawodowej. Nauka w tego typu placówkach trwa  3 lata – dotyczy to szkoły branżowej I stopnia i 2 lata dla szkoły branżowej 2 stopnia. Uczniowie zdobywają wiedzę z zakresu technologii produkcji, materiałoznawstwa oraz obsługi maszyn. 

Szkoły branżowe funkcjonują na dwóch poziomach: szkoła branżowa I stopnia, która kształci uczniów w podstawowych umiejętnościach zawodowych, oraz szkoła branżowa II stopnia, dająca możliwość pogłębienia wiedzy i przygotowania do egzaminu czeladniczego. Należy także dodać, że absolwenci szkół branżowych II stopnia oraz techników mają możliwość zdobycia tytułu technika włókiennika lub technika przemysłu mody.

Praktyki zawodowe

Nieodłącznym elementem nauki w szkołach branżowych są praktyki zawodowe, które pozwalają uczniom od razu zastosować zdobytą wiedzę w praktyce. Odbywają się one w różnych miejscach związanych z branżą, takich jak zakłady krawieckie, atelier, showroomy czy fabryki. To właśnie podczas praktyk uczniowie uczą się pracy w rzeczywistych warunkach, poznają specyfikę produkcji i nawiązują pierwsze kontakty zawodowe. Dzienny wymiar godzin praktyk to 6 godzin dla osób poniżej 16 roku życia i 8 godzin dla osób powyżej 16 roku życia. Dokładna łączna liczba godzin praktyk zależy od konkretnego zawodu.

Egzamin czeladniczy

Egzamin czeladniczy to sprawdzenie wiedzy oraz umiejętności praktycznych w wybranym rzemiośle. Składa się z dwóch części, a mianowicie teoretycznej, obejmującej zagadnienia zawodowe, oraz praktycznej, podczas której oceniane są umiejętności wykonywania konkretnych zadań. Tytuł czeladnika nadawany jest przez izby rzemieślnicze. Dla branży włókienniczej szczególnie istotna jest to Izba Rzemieślnicza w Łodzi, w mieście z wieloletnią tradycją włókienniczą. Uzyskanie tytułu czeladnika otwiera możliwość dalszego rozwoju, w tym przystąpienia do egzaminu na tytuł mistrza w danym zawodzie. 

Egzamin mistrzowski

Włókiennictwo – studia

Osoby, które chcą pogłębiać swoją wiedzę z zakresu włókiennictwa, mogą kontynuować edukację na kierunkach studiów o takim właśnie profilu. Studia włókiennicze oferuje w Polsce tylko Politechnika Łódzka. Natomiast wzornictwo można studiować w Warszawie, Sopocie, Poznaniu, Wrocławiu, Łodzi, Bydgoszczy czy Krakowie.

Popularnymi wyborami są m.in. wzornictwo oraz włókiennictwo, które często oferowane są przez uczelnie techniczne, takie jak politechniki. Studia pozwalają zdobyć zarówno wiedzę teoretyczną, jak i praktyczne umiejętności związane z projektowaniem, technologią materiałów oraz procesami produkcyjnymi. Absolwenci tych kierunków mogą znaleźć zatrudnienie w takich sektorach jak przemysł odzieżowy, projektowanie czy produkcja materiałów. 

Zawody rzemieślników włókienniczych – predyspozycje i kompetencje miękkie

W zawodach rzemieślników włókienniczych kluczowe sąnietylko umiejętności techniczne, ale także kompetencje miękkie, takie jak:

• precyzja,
• cierpliwość,
• koncentracja,
• komunikatywność,
• staranność,
• kreatywność,
• umiejętność pracy w zespole,
• wyczucie estetyki,
• chęć ciągłego pogłębiania wiedzy i umiejętności.

Włókiennik, tkacz – oferty pracy

Oferty pracy w zawodach takich jak włókiennik i tkacz można znaleźć na praca.pl, w Powiatowych Urzędach Pracy, a także bezpośrednio u pracodawców działających w branży tekstylnej i włókienniczej. Liczba ogłoszeń jest ograniczona, a największe szanse na zatrudnienie występują w regionach takich jak województwa łódzkie, śląskie i dolnośląskie.

Charakterystyczną cechą rynku pracy w tej branży jest to, że wiele zakładów wyraźnie zaznacza w ogłoszeniach możliwość przyuczenia do zawodu. Oczywiście osoby posiadające już doświadczenie zawodowe w tkactwie lub włókiennictwie mogą liczyć na znacznie bardziej atrakcyjne propozycje zatrudnienia. Pracę można znaleźć również poza granicami naszego kraju, a szczególnie w Niemczech, Belgii i Holandii. 

Zawody rzemieślnicze branży tekstylnej – zarobki

Zarobki w zawodach rzemieślniczych w branży tekstylnej różnią się w zależności od doświadczenia czy regionu. 

Przeciętne wynagrodzenia (mediana) przedstawiają się następująco (za: Ogólnopolskie Badanie Wynagrodzeń):

• Tkacz (operator maszyn tkackich) – mediana wynagrodzeń wynosi ok. 6780 zł brutto miesięcznie,
• Tapicer – mediana wynagrodzeń to ok. 5500-6500 zł brutto miesięcznie,
• Szwaczka – mediana wynagrodzeń wynosi ok. 4500-5800 zł brutto miesięcznie,
• Krawcowa / krawiec – mediana wynagrodzeń wynosi ok. 4800-6000 zł brutto miesięcznie,
• Włókiennik / włókniarz – brak szczegółowych danych dla tych zawodów, jednak na podstawie stanowisk pokrewnych można przyjąć, że mediana wynagrodzeń kształtuje się na poziomie około 5500-7000 zł brutto miesięcznie.

Przypisy:

¹ Arkadiusz Sieroń ,,Łódź TRANSFORMACJA GOSPODARCZA MIASTA PO 1989 ROKU" [dostęp: 01.04.2026].