Bezrobocie jest zjawiskiem, które polega na niemożności znalezienia zatrudnienia przez osobę zdolną i gotową do pracy. Instytucje, które je badają i monitorują, wyróżniają różne rodzaje bezrobocia.
Dzieli się je między innymi z uwagi na okres pozostawania bez pracy, przyczyny wystąpienia i inne czynniki. Są to na przykład:
• bezrobocie naturalne – inaczej naturalna stopa bezrobocia, występuje wówczas, gdy rynek pracy znajduje się w stanie równowagi;
• bezrobocie frykcyjne – polegające na okresowym braku zatrudnienia z powodu zmiany miejsca zamieszkania, poszukiwania innej pracy;
• bezrobocie sezonowe – występujące np. w regionach turystycznych czy o dużym udziale rolnictwa w strukturze gospodarczej, gdzie praca zarobkowa wykonywana jest w przede wszystkim w pewnych okresach w roku;
• bezrobocie rejestrowane – bierze pod uwagę bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy.
Co to jest bezrobocie strukturalne?
Bezrobocie strukturalne to bezrobocie, którego przyczyną jest rozbieżność pomiędzy zapotrzebowaniem na pracowników a kwalifikacjami zawodowymi osób szukających zatrudnienia na jakimś obszarze (innymi słowy – między podażą pracy i popytem na pracę).
Rozbieżność ta widoczna jest na przykład w prowadzonym na zlecenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej badaniu Barometr zawodów. Ukazuje ono listę zawodów deficytowych oraz nadwyżkowych w poszczególnych powiatach i województwach. Pozwala ustalić, czy potrzeby rynku pracy idą w parze z wykształceniem i umiejętnościami kandydatów do pracy. W badaniu na 2020 r. prognozuje się nadwyżkę ekonomistów przy dużym deficycie profesji związanych przede wszystkim z branżą budowlaną i służbą zdrowia.
Przyczyny bezrobocia strukturalnego
Za jedną z głównych przyczyn bezrobocia strukturalnego uznaje się rozwój technologiczny, prowadzący na przykład do automatyzacji produkcji, likwidacji stanowisk czy wręcz całych zakładów produkcyjnych. Metody wytwarzania szybko stają się przestarzałe, a część pracowników nie nadąża za nabywaniem nowych umiejętności. W niektórych przypadkach niezbędne okazuje się całkowite przekwalifikowanie, gdyż dany zawód po prostu zanika.
Do zwiększenia bezrobocia strukturalnego przyczynia się też niedostosowanie systemu kształcenia do potrzeb rynku pracy. Mała popularność określonych ścieżek nauczania, brak informacji na temat możliwości zatrudnienia po nabyciu danych kwalifikacji i uprawnień czy wreszcie braki dotyczące samego programu kształcenia lub przeciwnie, nadmierna trudność związana z uzyskaniem kwalifikacji sprawiają, że liczba absolwentów kończących poszczególne szkoły branżowe czy kierunki studiów jest niedostateczna. Sytuacja ta dotyczy między innymi branży IT czy budowlanki.
Jak wygląda walka z bezrobociem strukturalnym? Jest to trudny proces, ponieważ często polega na prowadzeniu dofinansowania do szkoleń i kursów zawodowych odpowiadających zapotrzebowaniu lokalnych pracodawców. Promowane są nowe ścieżki kształcenia (na przykład w szkołach branżowych), wspierane grupy społeczne, którym trudniej dostosować się do zmieniających warunków pracy (np. osoby po 50. roku życia).
