Mimo że brzmi jak tytuł horroru albo nazwa zespołu heavymetalowego, drenaż mózgów jest bardzo popularnym zjawiskiem społecznym. Kogo dotyczy? Przynosi pozytywne czy negatywne skutki?
Drenaż mózgów – co to jest?
Drenaż mózgów, z angielskiego brain drain, to zjawisko polegające na ściąganiu najlepszych specjalistów do pracy w innym, bardziej uprzemysłowionym kraju poprzez zapewnienie pracownikom lepszych warunków ekonomicznych, dotyczących pracy i płacy.
Nazwa ta zaczęła funkcjonować w latach 60. ubiegłego stulecia, gdy miała miejsce masowa migracja dobrze wykwalifikowanych osób z krajów rozwijających się do tych wysoko rozwiniętych.
Drenaż mózgów – skutki
Jakie są konsekwencje migracji zarobkowej osób dobrze wykształconych?
Państwa, które notują odpływ kapitału ludzkiego, odczuwają negatywne skutki w wielu różnych aspektach. Po pierwsze wraz z wyjazdem obywateli, przedsiębiorstwa zlokalizowane w kraju tracą bardzo cenny personel. Brak dobrze przeszkolonych pracowników o wysokich, rzadkich umiejętnościach powoduje przestoje w firmach, spowolnienie w rozwoju. Niemożliwe staje się implementowanie różnego rodzaju innowacji, ze względu na to, że nie ma komu dokonać zmian, kontrolować nowych procesów, naprawiać je i ulepszać.
Nieopłacalne stają się też dla państwa inwestycje w edukację. Efekty i korzyści z wielu lat kształcenia zostają przeniesione do społeczeństwa innego kraju. Liczne migracje zewnętrzne powodują też duży ubytek konsumentów. Nie tylko w postaci samych specjalistów, ale także ich rodzin. W kraju zostają przede wszystkim starsi ludzie i gorzej wykształceni, którzy nie są w stanie całkowicie zaspokoić potrzeb dynamicznie rozwijającego się rynku pracy, natomiast młode, wykształcone osoby szukają pracy za granicą. Kraj ponosi też duże straty w kontekście podatkowym, tracąc dużą liczbę płatników.
Nietrudno jednak zrozumieć wybory specjalistów, przyjmujących zagraniczne oferty pracy. Lepsze warunki pozwalają podwyższyć im standard życia. Wyjazd daje też nowe możliwości zawodowe, poznaje się międzynarodowe środowisko, które z jednej strony mobilizuje do pracy, z drugiej oferuje nieznane w kraju rozwiązania, perspektywy itd.
Migracje zewnętrzne pozwalają także często spełniać zawodowe marzenia – założenie start-upu w Dolinie Krzemowej, współudział przy tworzeniu technologii kosmicznej, czy taniec w zespole gwiazdy o międzynarodowej sławie. W kraju często nie ma tak wielu możliwości.
W dobrej pozycji znajdują się także państwa ściągające specjalistów. Kraje przyciągające wykwalifikowanych pracowników mają szansę na przyspieszenie wzrostu gospodarczego, zwiększa się liczba konsumentów korzystająca z dóbr i usług, co podwyższa wpływy do państwowych portfeli.
Zagraniczne przedsiębiorstwa, nie dość, że przejmując kadrę konkurencji, spowalniają tempo rozwoju innych firm, to same zyskują kapitał, pozwalający zrobić duży krok naprzód.
Skutki drenażu mózgów dla wielu krajowych przedsiębiorstw są bardzo dotkliwe. Istnieje więc szansa na to, by nastąpiła zmiana strategii zatrudniania specjalistów. Pracodawcy zaczynają być coraz bardziej świadomi tego, że oprócz wynagrodzenia powinni zapewnić personelowi korzystne warunki pracy, wyposażyć w benefity, wzmocnić ich zaangażowanie w działania firmy. Być może, dzięki takim działaniom zmniejszy się emigracja zarobkowa Polaków.
