Etyka zawodu nauczyciela – zasady, na czym polega
Internetowy słownik PWN podaje, że etyka to: „nauka o moralności oraz ogół zasad i norm postępowania przyjętych w danej epoce i w danym środowisku”. Z definicji można wywnioskować, że o etyce można mówić w przypadku różnych grup, w tym grup zawodowych. Etyka zawodowa dotyczy między innymi profesji nauczyciela.
Celem nauczycieli jest przekazanie wiedzy z różnych dziedzin, a oprócz tego wpojenie młodym ludziom pewnych zasad moralnych, które są ogólnie przyjęte przez społeczeństwo. Oznacza to, że od nauczycieli wymaga się, aby byli autorytetami moralnymi dla uczniów. Swoim zachowaniem nauczyciele powinni potwierdzać to, co przekazują uczniom. Jak zatem wygląda kwestia etyki zawodu nauczyciela i czy można ją tak jednoznacznie określić?
Przede wszystkim nauczyciele muszą pamiętać, że nie można dyskryminować żadnego ucznia ze względu na płeć, wyznanie, wiek, pochodzenie społeczne, zdolności oraz umiejętności. Z tego wynika kategoryczny zakaz poniżania uczniów.
Etyka zawodu nauczyciela dotyczy także jego odpowiedzialności za przekazywaną wiedzę oraz przygotowanie się do prowadzonych zajęć. Zachowania etyczne nauczycieli mogą dotyczyć nie tylko kwestii formalnych, ale również emocji. Chodzi tutaj głównie o życzliwość i empatię, które mogą zjednać uczniów nawet tych najbardziej zbuntowanych lub zamkniętych w sobie.
Każdy nauczyciel nie może także zapominać o tym, że to on jest dla uczniów, a nie uczniowie dla niego. Oznacza to, że najważniejsze w pracy nauczyciela jest dobro podopiecznych, którzy w szkole spędzają dużą część swojego czasu. Zdarzają się takie sytuacje, że szkoła jest bardziej przyjaznym miejscem niż dom, dlatego nauczyciele powinni zwracać szczególną uwagę na zachowania dzieci. Mogą one bowiem wskazywać na problemy rodzinne oraz osobiste. W takich sytuacjach nauczyciel powinien przedsięwziąć wszystkie możliwe środki, aby pomóc dzieciom. Warto także zaznaczyć, że nauczyciel to zawód z powołania. Jeżeli zatem ktoś nie lubi pracy z dziećmi i młodzieżą, to warto zastanowić nad podjęciem innej pracy.
Etyka zawodowa nauczyciela powinna dotyczyć także stosunków między kadrą nauczycielską.
Kodeks etyki nauczyciela
Każdy zawodowy kodeks etyczny ma za zadanie pokazać normy zachowań, którymi powinno się kierować w pewnych sytuacjach.
Na chwilę obecną nie ma opracowanego ogólnego dokumentu, który może być nazwany kodeksem etyki nauczyciela. Zostały natomiast podjęte liczne próby spisania zasad, o których powinien pamiętać każdy nauczyciel podczas pracy z młodymi ludźmi. Można za to znaleźć zapis w Karcie Nauczyciela mówiący, że zawód nauczyciela może wykonywać osoba, która przestrzega podstawowych zasad moralnych.
Dylematy etyczne w pracy nauczyciela
W każdej pracy możemy spotkać się z pewnymi dylematami etycznymi. Także nauczyciel musi zdawać sobie sprawę z występowania różnych sytuacji, które mogą sprawić, że trzeba przemyśleć, jak się zachować.
Jak już wcześniej zostało napisane, nauczyciele muszą sprawiedliwie traktować każdego ucznia. Faworyzowanie jednych, przy jednoczesnym dyskryminowaniu innych, jest niedopuszczalne. Co jednak zrobić, gdy zwyczajnie po ludzku poniosą nas emocje i zdenerwujemy się na ucznia, który bardzo przeszkadza w trakcie prowadzenia lekcji? Zwrócenie uwagi i wyegzekwowanie odpowiedniego zachowania wobec uczniów jest jednym z zadań nauczycieli, jednak należy zrobić to w sposób, który nie poniża podopiecznych. Czasami ciężko też poświęcić tyle samo uwagi wszystkim uczniom w czasie jednej lekcji. W dużych placówkach, gdzie klasy są liczne, jest to praktycznie niemożliwe.
Nauczyciele powinni starać się zdobyć zaufanie swoich podopiecznych i pod żadnym pozorem nie mogą łamać słowa danego uczniowi. Co zatem ma zrobić nauczyciel, któremu uczeń przyznał się, że jest w domu bity, ale prosił, aby nikomu o tym nie mówić? W takich sytuacjach nauczyciel musi sam podjąć decyzję, co zrobić, aby pomóc takiemu dziecku, bo przecież jest to jego obowiązek.
Jak widać praca nauczyciela nie należy do łatwych z wielu przyczyn. Wymaga ona rzetelnego przygotowania się do zajęć, dlatego nauczyciele niejednokrotnie zabierają pracę do domu. Dodatkowo mogą pojawić się pewne dylematy etyczne, które nauczyciel musi rozwiązać, biorąc pod uwagę dobro podopiecznych.
