System czterobrygadowy zapewnia ciągłą produkcję lub świadczenie usług przez całą dobę. Jest to nic innego jak system pracy w ruchu ciągłym, który sprawdza się w branżach wymagających nieprzerwanej obecności pracowników. Dla jednych bywa idealnym rozwiązaniem gwarantującym pełną elastyczność harmonogramu. Dla innych – utrapieniem związanym z brakiem poczucia stabilności. Jak wygląda system 4-brygadowy w praktyce? Jakie ma wady i zalety?
Spis treści
Co to jest system czterobrygadowy?
Praca od poniedziałku do piątku i pełnienie obowiązków od godziny 8 do 16 – choć jawi się jako niezwykle atrakcyjny model pracy, w wielu branżach nie ma racji bytu. W niektórych zakładach pracy konieczna jest ciągła obecność pracowników i obsadzanie stanowisk pracy przez całą dobę. Jedną z form organizacji czasu pracy, która stosowana jest przede wszystkim w firmach produkcyjnych wymagających nieustannej obecności pracowników, jest praca w ruchu ciągłym, czyli system czterobrygadowy. Czym jest tak zwana czterobrygadówka i na czym tak naprawdę polega?
System 4-brygadowy polega na ciągłym wykonywaniu pracy na danym stanowisku, na którym pracownicy wzajemnie się zastępują. Zatrudnieni podzieleni są na cztery grupy osób, czyli tak zwane brygady. Nieustanne zastępowanie się na stanowisku pracy sprawia, że to obsadzone jest przez całą dobę, w żaden sposób nie zakłócając płynności pracy. Dzięki temu urządzenia produkcyjne mogą działać bez przerwy, zwiększając efektywność całej produkcji.
Pamiętaj!
System 4-brygadowy bardzo często bywa niesłusznie nazywany systemem czterozmianowym. Tymczasem oznacza on pracę w ruchu ciągłym, gdzie brygady mogą pracować tylko na 3 zmiany.
Czterobrygadówka jest to więc system pracy zmianowej, gdzie pracownicy pracują na zmianę poranną, popołudniową i nocną. W praktyce wygląda to tak, że gdy trzy grupy wymieniają się na danym stanowisku pracy w ciągu doby, czwarta brygada odpoczywa. Praca odbywa się także w niedziele i święta.
-
Kiedy można wprowadzić system czterobrygadowy?
Do 2003 roku Kodeks pracy zawierał definicję tak zwanej czterobrygadówki. Obecnie, choć nie znajdziemy w Ustawie terminu nazwanego mianem systemu czterobrygadowego, system ten jest w pełni zgodny z prawem i zapisami Kp. Jego odzwierciedlenie znajdziemy w art. 138. Kodeksu pracy, określającego system czasu pracy w ruchu ciągłym.
Zgodnie z zapisami w Ustawie system czterobrygadowy może zostać wprowadzony przy pracach, które ze względu na technologię produkcji nie mogą być wstrzymane. System czterobrygadowy wybierają również pracodawcy, którzy ze względu na konieczność ciągłego zaspokajania potrzeb ludności, nie mogą zaprzestać swoich prac.
Czytaj także: Straż ochrony lotniska: zarobki, wymagania, rekrutacja
Czterobrygadowy system pracy w praktyce – przykład grafiku
Każdy harmonogram pracy musi być ułożony tak, by przestrzegał dopuszczalne ustawowo normy czasu pracy oraz odpoczynku. Te same przepisy obowiązują także w zakładach, w których funkcjonuje system pracy w ruchu ciągłym. Wiemy już, że pracownicy zatrudnieni w systemie czterobrygadowym podzieleni są na cztery brygady – kiedy trzy z nich wymieniają się na stanowisku pracy w trakcie jednej doby, czwarta brygada w tym czasie odpoczywa.
Czterobrygadowy harmonogram pracy zakłada trzy zmiany:
-
zmianę poranną – np. od 6:00 – 14:00,
-
zmianę popołudniową – np. 14:00 – 22:00,
-
zmianę nocną – np. 22:00 – 6:00.
Grafik musi być ułożony w taki sposób, by każdego dnia o każdej godzinie, każde stanowisko pracy w zakładzie było obsadzone. Po kilku dniach pracy w takim systemie pracownikowi należy się dzień wolny na odpoczynek.
-
Ile godzin pracy w systemie 4-brygadowym?
Choć w Kodeksie pracy nie znajdziemy aktualnie pojęcia systemu 4-brygadowego, ten nie wymyka się spod przepisów prawa. Co do zasady, tak samo jak w podstawowym systemie czasu pracy na jedną zmianę, i w czterobrygadówce obowiązują przeciętne normy pracy z limitem 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy. Od tej reguły są jednak pewne wyjątki, a dopuszczalną liczbę godzin pracy w czterobrygadówce określa Kp.
Kodeks pracy, art. 138 § 1:
Przy pracach, które ze względu na technologię produkcji nie mogą być wstrzymane (praca w ruchu ciągłym), może być stosowany system czasu pracy, w którym jest dopuszczalne przedłużenie czasu pracy do 43 godzin przeciętnie na tydzień w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 tygodni, a jednego dnia w niektórych tygodniach w tym okresie dobowy wymiar czasu pracy może być przedłużony do 12 godzin. Za każdą godzinę pracy powyżej 8 godzin na dobę w dniu wykonywania pracy w przedłużonym wymiarze czasu pracy pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia.
W praktyce oznacza to, że rozkład pracy w systemie czterobrygadowym może zakładać 8-godzinny lub 12-godzinny dzień pracy.
-
System czterobrygadowy 12-godzinny
Przepisy zawarte w Kodeksie pracy dopuszczają wydłużenie czasu pracy do 12 godzin na dobę w przypadku zakładów, w których wymaga tego specyfika i organizacja działalności. Jest to tak zwany system równoważnego czasu pracy, który umożliwia wydłużenie pracy w danym dniu lub tygodniu przy równoważnym skróceniu pracy w innym terminie albo zapewnieniu pracownikowi dodatkowych dni wolnych. Kluczowe jest tutaj jednak przestrzeganie dopuszczalnego czasu pracy w danym okresie rozliczeniowym.
Grafik musi być ułożony tak, by w każdym okresie rozliczeniowym godziny pracy zachowywały określone w Kodeksie pracy okresy odpoczynku. Pracodawca ma obowiązek zapewnienia podwładnym co najmniej 11 godzin ciągłej przerwy na dobę. Pracownikowi przysługuje również 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku w tygodniu.
-
System czterobrygadowy 8-godzinny
W podstawowej czterobrygadowej organizacji czasu pracy, pracownicy wykonują swoje obowiązki zawodowe przez 8 godzin na dobę. Kluczowe jest tutaj zachowanie limitu 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy pracownika.
Czterobrygadówka a święta
Praca w ruchu ciągłym to także praca w niedziele i święta. Pracownicy zatrudnieni w systemie 4-brygadowym nie mogą odmówić pełnienia obowiązków służbowych nawet w dni ustawowo wolne od pracy. Warto jednak wiedzieć, że w takiej sytuacji pracodawca jest zobowiązany zapewnić pracownikowi dzień wolny w ciągu 6 dni poprzedzających święto lub 6 dni następujących po nim. Jeśli jednak pracownik nie będzie mógł wykorzystać dnia wolnego w wyznaczonym terminie, wówczas przysługuje mu dodatek za każdą godzinę pracy nadliczbowej w wysokości 100 proc. wynagrodzenia.
Prawo do wypoczynku w zamian za pracę świadczoną w niedzielę i święta regulują przepisy prawa pracy.
Kodeks pracy, art. 147.:
W każdym systemie czasu pracy, jeżeli przewiduje on rozkład czasu pracy obejmujący pracę w niedziele i święta, pracownikom zapewnia się łączną liczbę dni wolnych od pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym odpowiadającą co najmniej liczbie niedziel, świąt oraz dni wolnych od pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy przypadających w tym okresie.
System 4-brygadowy – zarobki
Pracownicy zatrudnieni w systemie czterobrygadowym bardzo często mogą liczyć od pracodawcy na dodatek czterobrygadowy do wynagrodzenia. Warto jednak mieć na uwadze, że nie jest to obowiązek pracodawcy, a jedynie jego chęć zrekompensowania pracownikowi nieregularnych godzin pracy. Nieco inaczej wygląda to jednak w przypadku brygady, która pracuje w porze nocnej.
Każdemu pracownikowi wykonującemu pracę w nocy przysługuje dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę pracy. Dodatek ten wynosi 20 proc. stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Czterobrygadowy system czasy pracy – wady i zalety
Czterobrygadowy system organizacji pracy – tak, jak każdy inny – ma swoje wady i zalety. Dla jednego największą korzyścią będzie tutaj elastyczność harmonogramu, która z kolei dla innego pracownika może okazać się największą wadą prowadzącą do poczucia braku stabilizacji. Dodatkowo nieregularny tryb życia i praca w godzinach nocnych może okazać się niezwykle obciążająca dla naszego organizmu. Dlatego warto wiedzieć chociażby, co jeść na nocnej zmianie czy w jaki sposób planować swój dzień, by pomiędzy zmianami kolejnych brygad móc w pełni korzystać z życia osobistego.
-
Zalety systemu czterobrygadowego:
-
zwiększenie wydajności produkcji i zysków firmy,
-
możliwość świadczenia usług przez całą dobę,
-
elastyczny rozkład godzin pracy,
-
wydłużenie okresu wolnego między kolejnymi zmianami.
-
Wady systemu czterobrygadowego:
-
nieregularna organizacja czasu pracy,
-
obciążenie organizmu nieregularnym trybem życia,
-
trudności w planowaniu czasu wolnego i robieniu wspólnych planów z bliskimi pracującymi w klasycznym systemie organizacji pracy,
-
brak poczucia stabilizacji i ciągła zmienność w pracy przekładająca się także na tryb życia prywatnego.
Czytaj także: Trening mózgu – jak wspierać mózg, aby być wydajniejszym w pracy?
System czterobrygadowy – najczęściej zadawane pytania:
-
System czterobrygadowy – na czym polega?
System czterobrygadowy to forma organizacji czasu pracy, w której pracownicy są podzieleni na cztery brygady. W czasie, gdy trzy z nich pracują na zmianach dziennych, popołudniowych i nocnych, ostatnia brygada ma czas wolny na odpoczynek.
-
Ile można zarobić pracując w systemie czterobrygadowym?
System czterobrygadowy nie zawsze determinuje wysokość wynagrodzenia. To zależy przede wszystkim od branży, miejsca pracy czy zajmowanego stanowiska i stażu pracy. Wielu pracowników zatrudnionych w systemie czterobrygadowym może jednak liczyć na dodatki do podstawowego wynagrodzenia.
Anna Rychlewicz
Absolwentka dziennikarstwa i zarządzania mediami. Na świat patrzy przez pryzmat tego, jakimi słowami może go opisać. Słowa są także nieodłącznym elementem jej drogi zawodowej. Zajmuje się copywritingiem, redakcją oraz korektą tekstów. O rynku pracy, ubezpieczeniach, wnętrzach, podróżach, zdrowiu i modzie. Porusza tematykę społeczną oraz kryminalną. Pasjonują ją rozmowy z ludźmi. W czasie wolnym poszerza horyzonty i eksploruje otoczenie, prowadząc blog „Brzmi Znajomo”.
