Upadłość firmy to trudny proces, zarówno dla przedsiębiorcy, jak i zatrudnianych przez niego ludzi. Gdy zamykana jest np. duża fabryka i w jednej chwili kilkaset osób traci pracę, problem ma cała lokalna społeczność. Co oznacza likwidacja zakładu pracy?
Likwidacja firmy a pracownik
Pracowników przed zwolnieniem chroni Kodeks pracy. Zgodnie z nim, gdy firma nie jest likwidowana:
- o zamiarze wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony pracodawca musi powiadomić zakładową organizację związkową, podając uzasadnienie swojej decyzji, a ta może zostać podważona (art. 38. K.p.);
- umowy nie można wypowiedzieć osobie, której brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku (art. 39. K.p.);
- nie można też wypowiedzieć umowy pracownikowi na urlopie i podczas innej usprawiedliwionej nieobecności, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 41. K.p.).
Nie zwalnia się ponadto kobiet w ciąży i osób na macierzyńskim. Zamykanie firmy to jednak sytuacja szczególna, w której okres ochronny pracownika nie obowiązuje i zwolnienie z pracy przebiega na innych zasadach. Zgodnie z art. 41. § 1.: „W razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, nie stosuje się przepisów art. 38, 39 i 41 ani przepisów szczególnych dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę”.
Wypowiedzenie umów o pracę
Sam fakt, że następuje zamknięcie działalności i likwidacja firmy, nie jest jednoznaczny ze zwolnieniem pracowników. Pracodawca każdej zatrudnionej osobie musi wręczyć wypowiedzenie bądź rozwiązać stosunek pracy za porozumieniem stron.
W zależności od czasu, na jaki podpisywana jest umowa o pracę, pracownikowi przysługuje okres wypowiedzenia. Pracownikom, którzy są zatrudnieni w firmie co najmniej 3 lata, przysługuje 3-miesięczny okres wypowiedzenia. Jeśli jednak zakład jest likwidowany – ten czas może zostać skrócony do miesiąca, ale pracownikowi będzie przysługiwać odszkodowanie za część skróconego okresu w wysokości wynagrodzenia.
Upadłość firmy a odprawa dla pracownika
Odprawy pracownicze przedsiębiorca musi wypłacić jedynie w przypadku zwolnień grupowych (rozwiązanie umowy z winy pracodawcy), jeśli firma zatrudniała co najmniej 20 osób.
Jak stanowi art. 8. 1. Ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników: „Pracownikowi, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości:
1) jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 2 lata;
2) dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy od 2 do 8 lat;
3) trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy ponad 8 lat”.
Wysokość odprawy nie może być wyższa niż 15-krotne minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w dniu rozwiązania umowy. Warto podkreślić, że omawiane zasady dotyczą jedynie pracowników, z którymi został nawiązany stosunek pracy.
