Jak napisać pierwsze CV? Jakie formalności towarzyszą pierwszej pracy? Na co zwrócić uwagę?

Curriculum vitae, czyli CV to dokument, który zwykle odgrywa najważniejszą rolę na pierwszym etapie rekrutacji. Warto przygotować go solidnie, aby zainteresować pracodawców i zyskać szansę na wymarzoną pracę. Jak to zrobić, kiedy nie mamy jeszcze żadnego doświadczenia na rynku pracy? Wiele osób na progu życia zawodowego ma obawy i wątpliwości związane z prawidłowym kształtem swojego CV. Dlatego przygotowaliśmy krótki przewodnik, który pomoże młodym osobom stworzyć CV, które przykuje uwagę rekrutera. Podpowiadamy też, gdzie można znaleźć darmowy Kreator CV oraz jak napisać CV w takim programie. Do dzieła!

Jak napisać pierwsze CV?

CV to życiorys zawodowy kandydata ubiegającego się o pracę. Łacińska nazwa: curriculum vitae oznacza „bieg życia” lub „przebieg życia”. Jak możesz się domyślać, w większości przypadków najważniejszym elementem dokumentu jest sekcja doświadczenie, gdyż to właśnie ono świadczy o Twoich ambicjach i umiejętnościach, które sprawdziłeś / sprawdziłaś w praktyce. Jednak w zależności od etapu życia, w którym znajduje się osoba poszukująca pracy, nie zawsze posiada doświadczenie zawodowe, jakiekolwiek bądź związane z danym obszarem działalności. Dotyczy to zwłaszcza osób, które chcą podjąć swoją pierwszą w życiu pracę. Jak napisać pierwsze CV bez doświadczenia? Ważne, aby dokument został przygotowany z dbałością o każdy szczegół, nie tylko pod kątem merytorycznym, ale także wizualnym. CV musi przyciągnąć uwagę, a następnie pozwolić rekruterowi w łatwy sposób odszukać interesujące go treści, opisane krótko, acz konkretnie.

Jeżeli masz na swoim koncie dorobek zawodowy, napisanie CV nie powinno przysporzyć Ci większego problemu. Jednak, jak napisać pierwsze CV, gdy nie masz doświadczenia? Wbrew pozorom taki dokument nie musi świecić pustkami. W przypadku, gdy tworzysz swoje pierwsze CV, jego treść uzależniona jest od tego, na jakim etapie kształcenia obecnie się znajdujesz. Inaczej będzie wyglądało CV ucznia, maturzysty i studenta lub absolwenta, który chce podjąć pierwszą pracę bez doświadczenia zawodowego.

Czytaj także: Rekrutacja vs. pokolenie Z: czy to się może (nie) udać?

CV ucznia lub absolwenta szkoły średniej

Pierwsze CV po liceum, technikum czy nawet CV ucznia nie oznacza, że będzie to nudny dokument pełen ogólników mieszczących się w pięciu linijkach. Będąc uczniem liceum, technikum albo szkoły branżowej masz pewien zasób umiejętności, które swobodnie możesz wykorzystać w pracy. 

Przykładowo, CV ucznia liceum składać się będzie z sekcji: 

• Wykształcenie, 
• Umiejętności, 
• Certyfikaty / Wyróżnienia / Dyplomy
• Działalność / Aktywność,
• Uprawnienia / Kwalifikacje,
• Hobby, 
• Linki. 

Czytaj także: Cechy i nawyki ludzi sukcesu – jak osiągnąć zadowolenie w pracy?

• Wykształcenie w CV dla ucznia

W CV dla ucznia należy podać aktualny status wykształcenia, czyli np. „uczeń liceum”, wraz z nazwą szkoły, datą rozpoczęcia i planowanego zakończenia kształcenia, profilu klasy. Jeśli chcesz stworzyć CV maturzysty i np. osiągnąłeś bardzo wysoką ocenę na maturze, której przedmiot jest związany z posadą, o jaką się starasz, możesz zamieścić o tym wzmiankę w CV.

• Cel zawodowy w CV ucznia

W dokumencie możesz opisać swoje cele zawodowe, planowane studia itp. Zwykle tego typu informacje umieszcza się na początku dokumentu, w sekcji Podsumowanie zawodowe / Profil zawodowy. Ponieważ jednak te wyrażenia mogą nie być adekwatne dla osoby, która nie ma jeszcze doświadczenia, sekcję możesz nazwać inaczej albo krótki opis swoich ambicji i planów podać po prostu przy / pod Twoim imieniem i nazwiskiem.

• Umiejętności w CV dla ucznia

Gdy nie masz stażu pracy, postaraj się w jak najpełniejszy sposób wykorzystać sekcję CV: Umiejętności. Zastanów się, jakie masz już kompetencje twarde. Może to być np. biegła obsługa komputera i konkretnego oprogramowania, znajomość języków obcych, inne umiejętności, które nabyłeś / nabyłaś np. w technikum, szkole branżowej lub na zajęciach praktycznych w liceum. Do dodatkowych umiejętności może należeć chociażby prawo jazdy.

Nie zapomnij o certyfikatach, np. językowych, uprawnieniach związanych z kierunkiem kształcenia, ale też innych np. uprawnieniach ratownika wodnego, certyfikatach instruktora jakiegoś sportu i tak dalej. Wyłóż na stół wszystkie swoje atuty i zastanów się, które z nich mogą mieć znaczenie dla Twojej kandydatury na dane stanowisko.

Pamiętaj także, by poświęcić sporo miejsca umiejętnościom miękkim. Wielu pracodawców właśnie ze względu na nie chętnie zatrudnia osoby młode, bez doświadczenia. Szczególnie poszukiwane są takie kompetencje jak:

• kreatywność, 
• umiejętność nieszablonowego myślenia, 
• samodzielność, 
• entuzjazm, zapał do pracy, 
• chęć i gotowość do nauki.

Czytaj także: Mowa ciała na rozmowie kwalifikacyjnej – rola komunikacji niewerbalnej

• Aktywność, jaką warto wpisać w CV bez doświadczenia

Kolejną niezwykle istotną częścią w czasie pisania CV osoby bez doświadczenia, jest sekcja Działalność / Aktywność. Tutaj pochwal się działalnością szkolną i pozaszkolną, w organizacjach charytatywnych, kółkach zainteresowań, klubach sportowych, organizacjach kulturalnych itp.

Skuteczne CV to takie, które przekona pracodawcę, że jesteś osobą aktywną, która nie boi się wyzwań i brania na siebie odpowiedzialności. Jeśli pełnisz jakąś funkcję w stowarzyszeniu albo kółku, koniecznie ją wymień. Jeśli pomagasz w organizacji jakichś wydarzeń, nawet jako wolontariusz / wolontariuszka, podaj nazwę tego wydarzenia i Twój zakres obowiązków. 

Takie informacje są bardzo istotne, kiedy nie masz doświadczenia zawodowego. W czasie działalności non-profit, szkolnej czy innej nabywasz bowiem bardzo cenne kompetencje społeczne, takie jak: umiejętność pracy w zespole, umiejętność organizacji pracy, czy umiejętności negocjacyjne. 

• Zainteresowania w CV absolwenta i ucznia

Osoby z bogatym doświadczeniem zawodowym często po prostu pomijają tę sekcję. Jeśli jesteś osobą młodą, bez wielkiego stażu i bogatej działalności pozaszkolnej, szczególnie zaleca się umieścić w CV informacje na temat tego, co Cię pasjonuje, a więc i wyróżnia na tle innych kandydatów. Unikaj banałów i ogólnych stwierdzeń! Zamiast pisać: kocham sport, napisz, jaki sport Cię interesuje. Zamiast stwierdzać: interesuję się kinem, powiedz, ze pasjonuje Cię kino konkretnego regionu (np. kino Azji Południowo-Wschodniej), okresu lub gatunku (kino noir / neo-noir, francuska Nowa Fala, ekranizacje komiksów o superbohaterach itp.). Lubisz podróże? Takie stwierdzenie to za mało, postaraj się skonkretyzować swoje zainteresowania np. napisz, że pasjonują Cię wyprawy w stylu survivalowym, biwakowanie albo wycieczki do konkretnej części świata czy w określony sposób (żaglówką, rowerem, motocyklem?). Pokaż, że naprawdę wiesz, o czym mówisz. Nie zmyślaj! Jest szansa, że rekruter zechce porozmawiać o Twojej pasji i zada Ci wnikliwe pytania na jej temat.

• Linki i inne elementy w skutecznym CV

Co jeszcze napisać w CV? W dokumencie warto uwzględnić także olimpiady, konkursy, nagrody wyróżnienia. Być może prowadzisz ciekawego bloga? Pochwal się wynikami. Podaj link do niego lub do innych aktywności, które w oczach potencjalnych pracodawców mogą być przydatne na stanowisku, na które poszukują pracownika.

Pierwsze CV absolwenta technikum / szkoły branżowej

Pierwsze CV po technikum oraz szkoły branżowej jest dokumentem, który zawierać będzie znacznie więcej informacji, niż np. wzór CV licealisty. Osoby, które ukończyły technikum albo szkołę branżową (szczególnie II stopnia) mogą mieć pewną przewagę nad licealistami, a nawet studentami. Kształcenie techniczne i zawodowe po pierwsze daje gotowy zawód, wraz z wachlarzem konkretnych umiejętności oraz wiedzą, jaką potem można poszerzać w szkole policealnej czy na studiach wyższych. 

Po drugie nauka w technikum i szkole branżowej wymaga od ucznia odbycia praktyk zawodowych. Niekiedy po ich zakończeniu uczniowie otrzymują nawet oferty pracy lub okazyjnie współpracują z różnymi podmiotami, gdyż mają już pewien rodzaj wiedzy i doświadczenia, potrzebny do wykonywania określonych prac.

Przykładowo, jeżeli jesteś osobą, która ukończyła technikum hotelarskie i masz już na koncie praktyki, łatwiej otrzymasz pracę w hotelu w kraju lub za granicą niż osoba, która „aplikuje z ulicy”. Podsumowując, osoby po technikum i szkole branżowej mają już doświadczenie zawodowe, które daje im uprzywilejowaną pozycję w staraniu się o zatrudnienie na rynku pracy. Oczywiście w czasie pisania CV należy podkreślić owo doświadczenie, do aplikacji warto też załączyć np. certyfikaty zawodowe, dokumenty dotyczące odbytego stażu, uzyskane listy rekomendacyjne itp.

• Skuteczne CV studenta

Gdy jesteś studentem lub świeżo upieczonym absolwentem uczelni, Twoje CV będzie  wyglądało prawdopodobnie nieco inaczej niż w przypadku ucznia. Jest duża szansa, że w trakcie studiów miałeś / miałaś już pewne doświadczenia zawodowe, czy to związane z praktykami lub stażami, czy z pracą dorywczą. Nawet jeśli nie, to z pewnością tworzyłeś ciekawe projekty w ramach zajęć, kół zainteresowań, organizacji studenckich, wolontariatów. Takie działania także są w stanie wiele o tobie powiedzieć. Być może wygrałeś / wygrałaś jakiś konkurs, zdobyłeś / zdobyłaś stypendium, pracujesz nad ciekawym projektem, piszesz i publikujesz, masz ciekawe pomysły, tworzysz grafiki, masz na koncie nagrody albo wyróżnienia. W CV dla studenta napisz o wszystkim, co może zapewnić Ci pracę, o którą się starasz. 

Przykładowe CV studenta zawiera jak najwięcej aktywności, które mogą okazać się przydatne w pracy zawodowej. Nawet jeśli na pierwszy rzut oka wydaje Ci się, że nie masz żadnego doświadczenia, każda aktywność traktowana może być jako swoiste doświadczenie. W zasadzie CV studenta bez doświadczenia nie istnieje, bo zawsze jest coś, czym student może się pochwalić. Brałeś / brałaś udział w wolontariacie w schronisku lub innej organizacji non-profit? Wpisz to. Masz plany i cele zawodowe? Opisz je. Pracowałeś / pracowałaś dorywczo? To także Twoje doświadczenie, o którym koniecznie musisz napisać!

Czytaj także: Szklane ściany, szklane ruchome schody. Równouprawnienie na rynku pracy to wciąż fikcja?

Pierwsze CV bez doświadczenia – wzór

W Internecie znajduje się wiele wzorów CV dedykowanych osobom bez doświadczenia na różnym poziomie edukacji. Bez trudu odnaleźć można przykładowe CV ucznia, wzór pierwszego CV, pierwsze CV studenta. Jeżeli nie masz pomysłu na jego wizualną oprawę, możesz skorzystać z kreatorów, które również z łatwością odnajdziesz w sieci.

• Kreator CV online

Wypróbuj przede wszystkim darmowy Kreator CV na Praca.pl. Pozwala on na stworzenie profesjonalnego CV w trzech prostych krokach, a następnie zapisanie go na swoim Profilu Kandydata (przez co będzie zawsze pod ręką w czasie aplikowania), a także pobranie w formacie PDF na swoje urządzenie. Do naszego Kreatora CV online dostęp mają wszyscy zalogowani użytkownicy. Co istotne, na żadnym etapie przygotowywania dokumentu nie zostaniesz wezwany do zapłaty, jak to często bywa w przypadku różnych kreatorów dostępnych w sieci. Możesz też zacząć uzupełniać dokument, zapisać informacje i wrócić do wypełniania CV do pracy później.

 Kolejne ciekawe wzory znajdują się też np. na stronie: list-motywacyjny.pl.

• Aplikowanie bez CV 

Jedna z nowoczesnych form aplikowania na wymarzone stanowisko pracy to aplikacja profilem, która dostępna jest na Praca.pl. Aplikowanie nie wymaga tworzenia CV, a jedynie podania danych wymaganych przy tworzeniu profilu kandydata. Dzięki temu pracodawca otrzymuje rzetelną informację zwrotną o kandydacie, która w pewien sposób przypomina CV.

Jakich błędów nie popełniać podczas pisania pierwszego CV?

Osoby młode i niedoświadczone często popełniają następujące błędy w czasie tworzenia CV:

• pomijają informacje o aktywnościach non-profit, charytatywnych, dodatkowych, 
• pomijają informacje o wygranych, wyróżnieniach, nagrodach, certyfikatach, 
• nie podają konkretnych informacji, a ogólniki, 
• nie podają dat (z dokładnością do co najmniej miesiąca), pełnych nazw szkół, firm, instytucji, 
• wysyłają chaotyczne CV, bez spójnego podziału na sekcje, 
• wysyłają CV z błędami językowymi, ortograficznymi, innymi, 
• wysyłają CV o zbyt ciemnej albo pstrokatej szacie graficznej, 
• wysyłają nieaktualne CV np. bez informacji o najnowszym doświadczeniu.

Czy pierwsze CV należy podpisać?

CV jest dokumentem, którego nie trzeba odręcznie podpisywać, zarówno jeśli ma formę elektroniczną, jak i papierową. Warto pamiętać, że inaczej ma się rzecz w przypadku listu motywacyjnego. Ten należy podpisać odręcznie, kiedy jest w formie papierowej. W przypadku listu motywacyjnego stworzonego na komputerze, podpis odręczny lub chociażby podpis kwalifikowany nie są konieczne.

W jakim formacie wysłać pierwsze CV?

CV bywa tworzone w różnego rodzaju edytorach tekstu i programach online. Przyjmuje się jednak, że finalnie należy je zapisać w formacie PDF. Ten bowiem wprowadza znaczne ograniczenia w zakresie edytowania dokumentu. Format PDF pozwala też na łatwy podgląd tego, jak dany dokument będzie wyglądać w wydruku (część rekruterów wciąż drukuje kilka wybranych CV przed rozmowami kwalifikacyjnymi).

Pierwsze CV – wzór

Przygotowanie pierwszego CV dla studenta, ucznia albo absolwenta nie musi być trudne i czasochłonne. Obecnie wystarczy wykorzystać w tym celu dobry program online i po prostu uzupełnić wskazane sekcje. Jak wcześniej wyjaśniliśmy, możliwe jest też napisanie CV bez doświadczenia zawodowego. W takich wypadku brak doświadczenia w pracy może być zrekompensowany np. działalnością charytatywną, dodatkową albo szerokimi umiejętnościami. Oto wzór CV bez doświadczenia:

• CV do pierwszej pracy klauzula – RODO

Pamiętaj, że pracodawcy należy wysłać CV ze zgodą na przetwarzanie danych osobowych do celów rekrutacji. Jest to tzw. klauzula RODO. Jeśli skorzystasz z Kreatora CV Praca.pl, zostanie ona dołączona automatycznie do dokumentu (możesz ją także samodzielnie modyfikować). 

W wielu innych przypadkach musisz samodzielnie wpisać ową zgodę. Zgodnie z informacją podaną przez Serwis Rzeczypospolitej Polskiej wzór klauzuli RODO CV brzmi następująco:

Jak znaleźć pracę bez doświadczenia zawodowego?

Pierwsza praca to nie lada wyzwanie dla studenta, ucznia, czy absolwenta. Dlatego pierwsze CV do pierwszej pracy wymaga od kandydata dużego zaangażowania na etapie przygotowania dokumentu. Obecnie na rynku pracy jest tak wielu studentów i absolwentów, że znalezienie pracy w tej grupie zaczyna przysparzać nieco problemu. Dlatego nie mając na koncie doświadczenia zawodowego, musisz wykazać się inwencją twórczą. Pokaż w CV, że masz jakieś pasje, np. prowadzisz blog lub masz swój kanał na YouTubie z poradami, angażujesz się w rozwój własnych zainteresowań, a może komuś pomagasz. Rozwijaj też umiejętności językowe. Znajomość języka angielskiego jest zawsze w cenie. Jeżeli praktykowałeś jego naukę poprzez wyjazdy edukacyjne, jak np. Erasmus bądź inne programy, jest to doświadczenie, które może być uznane za zawodowe.

Zanim zaaplikujesz, sprawdź porządnie swoje konta w mediach społecznościowych. Obecnie rekruterzy wyszukują kandydatów właśnie w sieci i nierzadko wchodzą na publiczne profile aplikujących. Jeżeli masz tam sporo nieodpowiednich zdjęć lub wpisów na przykład nie pasujących do wizerunku i filozofii firmy, w której chcesz pracować, lepiej je zablokuj lub usuń. Pomimo świetnego CV, Twoja niechlubna działalność w mediach społecznościowych może przekreślić szanse na zatrudnienie. Jeśli nie chcesz ujawniać prywatnych informacji o sobie potencjalnym pracodawcom, zadbaj o odpowiednie ustawienia prywatności swojego profilu.

Zadbaj także o swój profil na typowo biznesowych portalach. Stwórz swoją sieć kontaktów i działaj aktywnie. Nigdy nie wiadomo, w którym momencie zwrócisz na siebie uwagę rekrutera. 

Pierwsza praca osoby bez doświadczenia – formalności

 Otrzymując pierwszą pracę, prawdopodobnie nie wiesz, jakie aspekty formalne mają towarzyszyć podpisaniu umowy o pracę. Oto kilka wskazówek, na co zwrócić uwagę i czego dopilnować, aby nie paść ofiarą nierzetelnego pracodawcy.

• Medycyna pracy, BHP, kwestionariusz osobowy

Zanim podejmiesz pracę, musisz otrzymać od pracodawcy skierowanie na badania lekarskie. Wykonasz je w placówce świadczącej usługi medycyny pracy. Badania mają na celu wykluczenie ewentualnej niezdolności do pracy. Również przed rozpoczęciem pracy powinieneś przejść szkolenia BHP (z zasad bezpieczeństwa i higieny pracy). Jako nowy pracownik masz także obowiązek wypełnić kwestionariusz osobowy, dostarczyć kserokopię świadectwa ukończenia szkoły lub dyplom uczelni. Możesz też zostać poproszony o wypełnienie oświadczenia PIT-2, dotyczącego zaliczki na podatek dochodowy.

• Rodzaje umów o pracę

Podpisując umowę o pracę, zazwyczaj rozpoczynasz od okresu próbnego, który trwa maksymalnie do 3 miesięcy. Następnie może zostać Ci zaproponowana umowa na czas określony bądź nieokreślony. Jeśli zostałeś przyjęty / przyjęta na umowę na czas określony, o jej długości decyduje pracodawca. Pamiętaj jednak, że zgodnie z Kodeksem pracy czas ten nie może przekraczać łącznie 33 miesięcy, a ponadto pracodawca może podpisać z pracownikiem maksymalnie 3 takie umowy. Kolejna umowa musi być zawarta na czas nieokreślony. Pracodawca powinien poinformować Cię także o zakresie twoich obowiązków oraz warunkach zatrudnienia i regulaminie panującym w firmie.

• Inne dokumenty podpisywane przy zatrudnieniu

Jeżeli pracodawca powierza Ci jakiś sprzęt, np. telefon, laptop, może zażądać podpisania oświadczenia o ich przekazaniu. Możesz także spodziewać się oświadczenia o zachowaniu tajemnicy zawodowej, zakazie konkurencji itp. Wiele firm stosuje taką politykę i dokumenty te nie są niczym nadzwyczajnym w czasie zatrudnienia. Mimo to dokładnie je przeczytaj i przed podpisaniem rozwiej wszelkie wątpliwości. Zwróć np. uwagę na to, czy firma chce zobowiązać Cię do zakazu działalności konkurencyjnej także po wygaśnięciu umowy o pracę (i wówczas na jak długo). To bardzo ważne, jeśli będziesz chciał / chciała podjąć potem kolejną pracę w tym samym zawodzie.

Pracownik musi także podpisać zgodę na przetwarzanie danych osobowych, gdyż na tej podstawie może być zatrudniony, z tego tytułu mogą być odprowadzane składki i inne opłaty oraz dzięki temu pracownik może otrzymywać wynagrodzenie na rachunek bankowy.

Podsumujmy w punktach jeszcze raz, co wiąże zwykle się z rozpoczęciem pierwszej pracy:

• kwestionariusz osobowy;
• umowa o pracę;
• wstępne badania lekarskie;
• szkolenie BHP;
• oświadczenie o zachowaniu tajemnicy zawodowej (opcjonalnie);
• oświadczenie o zakazie konkurencji (opcjonalnie);
• oświadczenie o powierzeniu mienia (opcjonalnie);
• oświadczenie o przetwarzaniu danych osobowych.