Wigilia 2023 jest w Polsce dniem wolnym, chociaż Wigilia jako taka, w przeciwieństwie do pierwszego i drugiego dnia świąt Bożego Narodzenia, nie znajduje się na liście dni ustawowo wolnych od pracy. Wiele osób życzyłoby sobie zmiany przepisów, gdyż Wigilia w Polsce to dzień powszechnie uważany w Polsce za świąteczny – czas ubierania choinki, przygotowań do wieczornej uroczystej kolacji. A czy z przerwy od zadań służbowych 24 grudnia mogą cieszyć się mieszkańcy innych europejskich państw? Sprawdziliśmy, gdzie na świecie Wigilia to dzień wolny od pracy.
Spis treści
Wolne w Wigilię w Polsce – w jakich przypadkach?
Jeśli jesteśmy pracownikami etatowymi, czyli zatrudnionymi w oparciu o umowę o pracę, to, ile pracujemy w ciągu roku kalendarzowego, a kiedy możemy skorzystać z płatnego wypoczynku, ściśle określają przepisy prawa pracy oraz wynikające z innych ustaw. Wykaz dni wolnych od pracy znajdziemy w Ustawie z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy. Na liście figurują zarówno niedziele, święta państwowe, jak i wiele świąt katolickich – między innymi:
- 25 grudnia – pierwszy dzień Bożego Narodzenia,
- 26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia.
W katalogu dni wolnych w Polsce znajduje się łącznie 13 świąt i wszystkie niedziele, w które praca dozwolona jest tylko we wskazanych przypadkach (pracować mogą na przykład pracownicy ochrony, rolnicy i hodowcy czy służby ratownicze). Wigilia przypadająca na 24 grudnia jest dniem roboczym – nie znajduje się w wykazie. Oznacza to, że jako pracownicy mamy obowiązek traktować ten dzień jak zwykły dzień wypełniania obowiązków. Osoby, które chcą przedłużyć okres świąteczny lub potrzebują więcej czasu na przygotowania, mogą wnioskować na ten dzień o urlop: wypoczynkowy lub bezpłatny. Wolne w pracującą Wigilię będą też miały osoby przebywające na zwolnieniu lekarskim.
Czytaj także: Kto pracuje w święta?
Wigilia traktowana jest przez licznych mieszkańców naszego kraju jako dzień intensywnych przygotowań do celebracji świąt Bożego Narodzenia. Tego dnia wiele osób sprząta, gotuje potrawy, załatwia ostatnie sprawunku, kupuje prezenty, ubiera choinkę i przystraja dom. Dość trudno pogodzić te wszystkie zadania z pełnoetatową pracą zawodową. Dlatego liczni pracodawcy wychodzą naprzeciw oczekiwaniom podwładnych i skracają pracę w Wigilię, np. do godz. 13:00 lub 14:00. W tym dniu nierzadko organizowane są też spotkania dla pracowników, podczas których pracodawcy składają firmowe życzenia świąteczne. Trzeba jednak podkreślić, że pracodawcy nie mają obowiązku skracania czasu pracy ani organizowania spotkań integracyjnych – zależy to wyłącznie od ich dobrej woli.
Pamiętaj!
Z Wigilii wolnej od pracy jako etatowi pracownicy możemy skorzystać tylko w kilku przypadkach:
- kiedy weźmiemy 24 urlop płatny lub bezpłatny,
- gdy w Wigilię odbierzemy dzień wolny za święto w sobotę,
- gdy przebywamy na zwolenieniu lekarskim lub z innego powodu jesteśmy tego dnia zwolnieni z obowiązków służbowych,
- kiedy pracodawca wskaże ten dzień jako wolny od pracy.
W 2023 roku dzień wigilijny przypada w niedzielę, co oznacza, że dla wielu pracowników staje się automatycznie dniem wolnym. Co więcej, Sejm przyjął nowelizację Ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni. Zgodnie z przepisami 24 grudnia handel może być prowadzony jedynie do 14:00. Jeśli 24 grudnia wypada w niedzielę, wówczas automatycznie jest to niedziela niehandlowa.
Wolne w Wigilię w Europie – w jaki państwach ten dzień jest ustawowo wolny?
Liczba dni wolnych w okresie świąteczno-noworocznym zależy od konkretnego kraju. Niektóre kraje europejskie ograniczyły w tym dniu zakaz handlu, inne ustanowiły Wigilię jako dzień ustawowo wolny od pracy. W naszym kraju Wigilia to dzień pracujący, natomiast wśród dni wolnych figuruje między innymi Nowy Rok (1 stycznia), Wielkanoc i Poniedziałek Wielkanocny (święta ruchome), Trzech Króli (6 stycznia), Boże Ciało (święto ruchome) czy Wszystkich Świętych (1 listopada). A jak to wygląda w innych krajach UE i poza Unią?
Kraje, których mieszkańcy mają wolną Wigilię Świąt Bożego Narodzenia 2023 to m.in.:
-
Bułgaria – w której wolna jest Wigilia, pierwszy i drugi dzień Gwiazdki, a także 28 grudnia,
-
Czechy – wolne od 24 do 26 grudnia,
-
Estonia – wolne od 24 do 26 grudnia,
-
Finlandia – wolne od 24 do 26 grudnia,
-
Islandia – w Wigilię praca do 12:00, wolny pierwszy i drugi dzień świąt,
-
Litwa – wolne od 24 do 26 grudnia,
-
Łotwa – wolne od 24 do 26 grudnia, a także 31 grudnia,
- Portugalia – wolne 24 i 25 grudnia,
-
San Marino – wolne od 24 do 26 grudnia,
-
Słowacja – wolne od 24 do 26 grudnia.
Z kolei w Austrii Wigilia traktowana jest jako „święto bankowe”, a w Czarnogórze w tym dniu świętuje społeczność rzymskokatolicka. Warto zauważyć, że wbrew przekonaniu wielu osób Wigilia w Danii nie jest dniem wolnym od pracy. Tzw. Juleaften to dzień powszedni. Podobnie, jeśli chodzi o Cypr. Cypryjczycy co do zasady pracują w Wigilię.
Czytaj także: Praca dorywcza jako Święty Mikołaj
Wigilia Bożego Narodzenia w Polsce – jaka jest szansa, aby ten dzień był ustawowo wolny od pracy?
Aktualnie Wigilia Bożego Narodzenia nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy w Polsce. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy 24 grudnia przypada w niedzielę, tak jak w 2023 roku. Jednak w kwietniu br. do kancelarii prezydenta złożony został wniosek o ustanowienie dodatkowych dni wolnych, które miałyby przypadać właśnie w Wigilię oraz w Wielki Czwartek i Wielki Piątek.
Uzasadnieniem wniosku jest rodzinny i integracyjny charakter świąt, w tym właśnie Wigilii, w czasie której Polacy przygotowują się do celebrowania Bożego Narodzenia. Wolne w wigilię miałoby ułatwić pogodzenie obowiązków zawodowych z czasochłonnymi przygotowaniami. Przedstawiciele związków zawodowych wydają się rozumieć potrzebę powiększenia katalogu dni wolnych od pracy. Nie wszyscy użytkownicy rynku pracy są jednak równie entuzjastyczni. Pracodawcy często pozostają wobec tego pomysłu sceptyczni. Jeśli pracownicy zyskają dodatkowy dzień wolny w Wigilię, skróci się realny czas ich pracy, co przełoży się na zmniejszenie produktywności zatrudnionych.
„Petycja w sprawie ustanowienia dodatkowych dni wolnych od pracy” rozpatrywana jest przez Biuro Interwencyjnej Pomocy Prawnej. Po jej rozpatrzeniu prezydent może wystąpić z inicjatywą legislacyjną, składając do Sejmu projekt ustawy.
Czytaj także: Trzech Króli – jakie kraje Europy mają wtedy dzień wolny?
Wigilia dniem wolnym od pracy – najczęściej zadawane pytania:
-
W ilu państwach Europy Wigilia jest dniem wolnym od pracy?
Wigilia Bożego Narodzenia w 2023 roku będzie dniem ustawowo wolnym od pracy w 12 krajach europejskich. 24 grudnia przypada w tym roku w niedzielę, dlatego, pomimo że w Polsce standardowo jest to dzień pracujący, również będzie dniem wolnym.
-
Ile w Polsce mamy dni wolnych od pracy w grudniu?
W grudniu 2023 można spodziewać się 2 dni ustawowo wolnych od pracy. Jest to I i II dzień Świąt Bożego Narodzenia (25-26 grudnia). Poza tym dniami wolnymi od pracy są także niedziele wypadające 3, 10, 17, 24 i 31 grudnia – jedną z nich jest tegoroczna Wigilia. Niedziele handlowe ustalono na 10 i 17 grudnia 2023 roku.
