Emerytura - co to jest?
Emerytura jest świadczeniem pieniężnym, które otrzymuje starsza osoba, aby zabezpieczać swój byt. Na świecie stosuje się dwa główne systemy emerytalne:
• redystrybutywny, kiedy składki pracownika są przekazywane do wspólnej puli, z której jest wypłacane świadczenie na bieżąco dla emeryta,
• kapitałowy - pracownik odkłada procent od swojej emerytury na oprocentowanym rachunku bankowym, a po przejściu na emeryturę może dysponować zgromadzonym kapitałem.
W praktyce, najczęściej stosuje się systemy łączone, oparte na solidarności (redystrybucji) oraz kapitale własnym.
Naliczanie emerytury
Od 2017 roku wiek emerytalny wynosi ponownie 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. To do potencjalnego emeryta należy jednak decyzja, czy na emeryturę chce przejść. Nowe zasady naliczania emerytury uwzględniają przewidywaną długość życia emeryta, im szybciej zatem przejdzie na emeryturę, tym dłużej ma szansę ją pobierać, dlatego też comiesięczna wypłata będzie niższa, niż jeśli na emeryturę przejdzie później (co statystycznie oznacza, że będzie pobierał ją krócej).
Składki od emerytury
Warto wiedzieć, że świadczenie emerytalne, podobnie jak pobierana przez cały okres zatrudnienia pensja, podlega opodatkowaniu. Jeśli chodzi o oskładkowanie -osoba przebywająca na emeryturze jest zobowiązana do odprowadzania jedynie składki zdrowotnej, która stanowi 9% podstawy wymiaru. Poza tą składką odprowadza się podatek dochodowy (według zasad skali podatkowej).
Kwota emerytury
Jaka będzie wysokość emerytury ZUS? Aby odpowiedzieć na to pytanie zapoznajmy się pokrótce ze starymi zasadami emerytur. Otrzymywana przez emeryta wysokość emerytury zależała przede wszystkim od wysokości wynagrodzenia otrzymywanego w czasie pracy, od którego były opłacane składki emerytalne oraz od długości stażu pracy.
Osoby, które zostały urodzone przed 1949 rokiem oraz niektóre z urodzonych między 1949 a 1968 rokiem, otrzymają tzw. starą emeryturę. Wyliczenie emerytury w tym systemie opiera się o tzw. podstawę wymiaru emerytury, okresów składkowych i nieskładkowych oraz kwoty bazowej, która obowiązuje w chwili powstania prawa do świadczenia.
Podstawa wymiaru emerytury ZUS uwzględnia wynagrodzenie, zasiłki chorobowe, zasiłki macierzyńskie i opiekuńcze, świadczenia rehabilitacyjne, świadczenia wyrównawcze oraz pobierane świadczenia z Funduszu Pracy (np. stypendia).
Obecnie funkcjonują nowe zasady. Od października 2017 roku wysokość emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest obliczana poprzez podzielenie podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę.
Podstawa emerytury to:
• kwota zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne zapisanych na koncie ZUS,
• kwota kapitału początkowego (zwaloryzowana),
• kwota środków na subkoncie ZUS.
Emerytura dla mężczyzn urodzonych w 1949 r.
Mężczyzna urodzony po 31 grudnia 1948 roku otrzyma emeryturę, kiedy osiągnie powszechny wiek emerytalny (obecnie 65 lat), ma opłacone składki z tytułu ubezpieczenia emerytalnego (przynajmniej za 1 dzień) oraz nie ma emerytury przyznanej z powodu ukończenia podwyższonego wieku emerytalnego.
Na stronach ZUS można znaleźć kalkulator emerytury, który pozwala sprawdzić, jaka będzie prognozowana kwota. Waloryzacja emerytur to proces, w wyniku którego kwota emerytury zostaje podwyższona ze względu na zmiany siły nabywczej pieniądza. Waloryzację wykonuje się po to, by w sytuacji utraty realnej wartości świadczeń (np. ze względu na inflację), zwiększyć siłę nabywczą świadczenia (a mówiąc prościej, by emeryt mógł nadal kupić sobie za swoją emeryturę tyle samo, ile mógł przed inflacją).
Waloryzacja rent i emerytur jest przeprowadzana każdego roku, a jej poziom zależy od wzrostu cen towarów i usług. Podwyżki emerytur mogą być:
• procentowe (waloryzacja emerytur procentowa) – każdy emeryt otrzymuje procent swojej obecnej emerytury. Im wyższa emerytura była przed waloryzacją, tym większa będzie podwyżka,
• kwotowe (waloryzacja emerytur kwotowa) – każdy emeryt otrzymuje tę samą kwotę podwyżki, niezależnie od wysokości emerytury.
Rewaloryzacja emerytur (zazwyczaj przy zmianie przepisów) obejmuje poparte ustawą ponowne przeliczenie świadczeń, by zachować ich wartość.
Najnowsze wiadomości o emeryturach
Wszelkie zmiany w naliczaniu emerytur można znaleźć na stronach ZUS-u oraz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i jest to jedyne, wiarygodne i co najważniejsze aktualne źródło informacji. Poza tym zmiany emerytalne są opisywane przez dzienniki i serwisy internetowe oraz gazety codzienne, ale warto pamiętać, aby do informacji tych odnosić się z rezerwą, gdyż niekiedy odnoszą się one do dopiero planowanych zmian (które mogą nigdy nie wejść w życie), a często również nieaktualnych przepisów (jeśli nie zwróci się uwagi na datę publikacji artykułu).
