Praca.pl Poradniki Rynek pracy
Toksyczna praca – 5 sygnałów, które powinny Cię zaniepokoić

Toksyczna praca – 5 sygnałów, które powinny Cię zaniepokoić

 
Toksyczna praca – 5 sygnałów, które powinny Cię zaniepokoić

Czasami trudno nam ocenić sytuację, w której się znajdujemy – dopiero zewnętrzna perspektywa, opinia kogoś innego, pomaga dostrzec, że coś jest nie tak. To dlatego możemy pozostawać w toksycznym miejscu pracy nawet przez wiele lat, nie zdając sobie sprawy z psychicznego kosztu, jaki ponosimy każdego dnia. Co powinno nas zaalarmować? Oto pięć poważnych sygnałów świadczących o tym, że nasze środowisko pracy jest niezdrowe – i w wielu przypadkach najlepiej jak najszybciej się z nim pożegnać!

 

Spis treści

Toksyczna praca – skrót najważniejszych informacji:

 

  • Toksyczne środowisko pracy to środowisko pracy negatywnie wpływające na stan psychiczny człowieka.
  • Osoba pozostająca długo w toksycznym środowisku pracy może zmagać się z wypaleniem zawodowym, obniżeniem poczucia własnej wartości, stanami lękowymi, depresją i innymi chorobami lub zaburzeniami.
  • W toksycznym środowisku pracy może dochodzić do takich naruszeń jak mobbing, dyskryminacja, zastraszanie, izolowanie pracownika, uniemożliwianie awansu i rozwoju, kradzież efektów pracy.
  • Nie zawsze pracujący zdaje sobie sprawę, że pozostaje w toksycznym środowisku pracy, gdyż negatywne działania i mechanizmy bywają wprowadzane stopniowo, a pracownik adaptuje się do coraz gorszych warunków pracy.

 

Czytaj dalej, by dowiedzieć się więcej na temat sygnałów o toksycznym środowisku pracy.

Niska retencja pracowników

 

Wskaźnik retencji jest odwrotnie proporcjonalny do wskaźnika rotacji. A zatem niska retencja pracowników oznacza, że firma nie jest w stanie zatrzymać ich na dłużej. Rotacja jest wysoka, ludzie przychodzą i odchodzą, zanim poznamy ich bliżej.

 

Jest wiele powodów odejść pracowników i nie zawsze jest to sygnał, że w firmie źle się dzieje – np. przechodzenie kadry na emeryturę. Bywa, że krótkie kontrakty wynikają z charakteru pracy, np. sezonowości.

 

Jednak niska retencja może świadczyć też o tym, że wykwalifikowana kadra nie chce wiązać się na dłużej z firmą, bo ta:

 

  • oferuje niekorzystne warunki zatrudnienia np. niskie płace, krótkie umowy, brak dostępu do nowoczesnych narzędzi, niekorzystne środowisko pracy, niekorzystne zasady dotyczące grafiku i urlopów, brak możliwości stosowania pracy zdalnej i pracy hybrydowej,
  • w firmie pasuje zła atmosfera np. zbyt wysoka rywalizacja, brak szacunku dla pracowników, wroga atmosfera w zespołach,
  • firma nie umożliwia rozwoju, to zawodowa „ślepa uliczka" i dlatego traktowana jest jako okres przejściowy,
  • firma stosuje niedozwolone praktyki (nadużywa nadgodzin, zmusza do przechodzenia na samozatrudnienie, stosuje „umowy śmieciowe", w firmie dochodzi do mobbingu).

 

Dlatego jeśli obserwujemy nieustanną wymianę pracowników, nie nadążamy z zapamiętywaniem ich imion, zastanówmy się, jakie są powody odejść. 

 

Niezdrowa rywalizacja

 

W wielu firmach promowane jest współzawodnictwo między pracownikami jako sposób na podniesienie efektywności pracy. Wyścig o wyniki może jednak niepostrzeżenie zamienić się w niezdrową rywalizację. 

 

Symptomami nadmiernej rywalizacji w pracy mogą być:

 

  • napięta atmosfera w zespole lub na linii przełożony – podwładni,
  • brak życzliwości między współpracownikami, ograniczenie kontaktów interpersonalnych do absolutnego minimum, unikanie siebie nawzajem,
  • działanie jednych pracowników na szkodę innym, wzajemne sabotowanie swojej pracy,
  • podkradanie sobie materiałów / surowców, których ilość jest ograniczona, 
  • dążenie do celu za wszelką cenę, bezkompromisowość,
  • lizusostwo wobec przełożonych i osób decydujących o premiach, awansach, warunkach pracy,
  • deprecjonowanie wkładu innych,
  • przechwalanie się na forum firmy,
  • tworzenie się wrogo do siebie nastawionych grup w jednym zespole.

 

Zastraszanie pracownika

 

Zastraszanie pracownika jest formą mobbingu. Może mieć dość wyrafinowany charakter – np. szef wymaga od podwładnego pracy ponad siły, po godzinach i sugeruje mu, że jeśli pracownik nie będzie zgadzać się na wszystko – zostanie zwolniony. Nieważne, czy groźba jest realna, czy pracodawca w rzeczywistości nie ma zamiaru zwalniać tej osoby. Istotne jest to, że daje to do zrozumienia i manipuluje pracownikiem, by

obniżyć jego poczucie bezpieczeństwa i poczucie własnej wartości.

 

Czasami zastraszają także współpracownicy – z różnych powodów. Inicjatorem takiego zachowania może być ktoś o niskiej samoocenie, kto – znęcając się nad kozłem ofiarnym – stara się zbudować własną pozycję, dowartościować siebie. Taka agresja często przybiera postać pasywną. Oprawca w każdej chwili jest gotowy wszystkiemu zaprzeczyć i stwierdzić, że „on nic nie robi", a ofiara go „nie obchodzi". Zachowania pasywno-agresywne mają zaś to do siebie, że trudno się przed nimi bronić. Jeśli ofiara zacznie mówić głośno o tym, czego doświadcza, w oczach innych może sprawiać wrażenie przewrażliwionej czy konfliktowej. Przez to grupa nie widzi w niej ofiary, tylko kogoś, kto niepotrzebnie psuje atmosferę, wywołuje kłótnie – i zaczyna ją jeszcze bardziej izolować. Z takiej sytuacji trudno się uwolnić, ale jest to możliwe np. poprzez zbieranie obiektywnych dowodów na to, że oprawca stara się zaszkodzić ofierze (gromadzenie e-maili, notatek, innych dowodów).

 

W jeszcze innym przypadku zastraszania dopuszczają się osoby, które naruszyły jakieś zasady czy nawet popełniły przestępstwo – poprzez groźby chcą zamknąć usta świadkowi zdarzenia. Zastraszany może bać się, że jeśli ujawni prawdę, straci pracę lub sam zostanie wciągnięty w krąg winnych przestępstwa.

 

Sytuacje są różne, pamiętajmy jednak, że zastraszanie jest niedopuszczalne i niezgodne z prawem. Osoba zastraszana powinna zgłosić ten fakt na policję, do inspekcji pracy. Zgodnie z Kodeksem karnym:

 

Kodeks karny, art. 190:

 

§ 1. Kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub na szkodę osoby dla niej najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w osobie, do której została skierowana lub której dotyczy, uzasadnioną obawę, że będzie spełniona,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

 

Lekceważenie opinii pracowników

 

Kiedy zatrudniłeś się w firmie, wszystko wyglądało inaczej. Warunki nie były złe, ludzie mili, praca w porządku. Dlaczego wszystko zmieniło się na gorsze? 

 

Każda kolejna decyzja szefostwa uderza w interesy pracowników. Zarządzający są głusi na sprzeciwy, a osoby, które nie chcą się podporządkować nowym, gorszym zasadom – po prostu są zwalniane. To wyraźny sygnał, że w firmie nie wszystko działa tak, jak należy.

Przełożony oczywiście nie ma obowiązku zawsze zasięgać opinii pracowników ani tym bardziej wypełniać ich woli. Nie tylko dlatego, że takie procedury opóźniałyby decyzje, w tym te, które muszą być podejmowane szybko. Kadra zarządzająca ma również znacznie szerszy ogląd sytuacji i dostęp do informacji, jakich szeregowi pracownicy nie posiadają. Dlatego ci ostatni mogą nie rozumieć podejmowanych decyzji i zasadności wprowadzanych zmian dla interesu przedsiębiorstwa.

 

Jest jednak także druga strona medalu. Poważne zmiany dotyczące warunków pracy czy sytuacji zawodowej pracowników, np. zmiany w organizacji pracy, wysokości wynagrodzeń czy w systemie premiowania powinny być konsultowane z organizacją związkową lub przedstawicielami pracowników. Warto też pamiętać, że Kodeks pracy wymaga, by niektóre decyzje szefa były konsultowane z organizacją pracowniczą, np. zwolnienie bez wypowiedzenia (Kp, art. 52.3.)

 

Co więcej, warto zadać sobie pytanie, czy szef, który blokuje wyrażanie opinii i wymaga jedynie ślepego posłuszeństwa – wspiera rozwój zawodowy kadry i w pełni wykorzystuje potencjał pracowników. 

 

Czytaj także: ableizm w miejscu pracy

 

Wyczerpanie emocjonalne

 

Każdy dzień w pracy powoduje ogromny stres, a co za tym idzie – wyczerpanie emocjonalne, po którym potrzebujesz wielu godzin, by dojść do siebie, zregenerować siły. Nawet weekend nie przynosi ulgi. W niedzielne popołudnie już wyobrażasz sobie koszmar, jaki czeka nas w poniedziałek.

 

Często odczuwasz smutek, masz wrażenie, że jesteś w potrzasku, miewasz dolegliwości fizyczne – ból głowy, ból brzucha, trudności w zasypianiu, podwyższone ciśnienie.

 

Przede wszystkim warto sobie uświadomić, że nie jest to normalna sytuacja! Zasługujesz na szacunek i pracę w przyjaznym otoczeniu. A także na to, by praca dawała Ci satysfakcję, przyjemność, spełniała Twoje ambicje, oczekiwania. Zadaj sobie pytanie, czy cena, jaką płacisz za pracę w danym miejscu, nie jest zbyt wysoka. Jeśli kosztuje Twoje zdrowie psychiczne, fizyczne, jakość życia – czy na pewno warto ten koszt ponosić?

 

Każda sytuacja jest inna i warto dobrze rozważyć za i przeciw. Niewątpliwie jednak długotrwały stres i zmęczenie psychiczne to wyraźne sygnały, że czas podjąć konkretne kroki w celu polepszenia swojej sytuacji. Czasami wyjściem jest zmiana pracy bądź przeniesienie się do innego działu lub filii przedsiębiorstwa, zmiana stanowiska i tym samym zespołu w firmie. Spokojnie rozważ różne opcje. Warto także skorzystać z pomocy psychoterapeuty, coacha zawodowego lub doradcy w urzędzie pracy.

 

5 sygnałów toksycznej pracy – FAQ:

 

  • Jak poznać, że miejsce pracy jest toksyczne?

 

W toksycznym miejscu pracy panują zwykle złe warunki zatrudnienia, wskaźnik rotacji pracowników jest wysoki, występuje zła atmosfera w zespole, pracownicy nie mają możliwości rozwoju zawodowego, dochodzi do mobbingu, dyskryminacji lub innych zjawisk i procedur niezgodnych z prawem.

 

  • Co najbardziej zaboli toksycznego współpracownika?

 

Toksyczny współpracownik próbuje nami manipulować, dlatego najbardziej zaboli go odporność na gierki: szczęśliwe życie, zajmowanie się swoją pracą bez oglądania się na próby zaszkodzenia nam, brak reakcji na prowokacje i zaczepki. Warto jednak skonsultować się z pracownikami HR, psychologiem czy doradcą zawodowym, by zasięgnąć porady, jak postępować, kiedy współpracownik zachowuje się toksycznie lub dochodzi do mobbingu.

 

Artykuł ma charakter poglądowy i nie jest poradą psychologiczną, lekarską ani prawną. Jeśli zauważasz niepokojące sygnały zdrowotne, skonsultuj się ze specjalistą np. lekarzem pierwszego kontaktu, lekarzem psychiatrą lub psychologiem. Jeśli podejrzewasz popełnienie przestępstwa w miejscu pracy, zgłoś to na Policję i/lub Państwowej Inspekcji Pracy.

Więcej artykułów "Rynek pracy"

Polecane oferty

  • FineTech Construction Sp. z o.o.

    • Stacjonarna
    • Umowa o pracę
    • Specjalista / specjalistka (mid) / starszy specjalista / starsza specjalistka (senior)
    • Pełny etat
    • Aplikuj bez CV
    • Aplikuj szybko

    Wybierz region · 3 regiony

    • Gdańsk
    • Kraków
    • Warszawa

    Twój zakres obowiązków: Analiza dokumentacji przetargowej; Wykonywanie przedmiarów robót; Sporządzanie wycen robót w zakresie konstrukcji i robót wykończeniowych; Proponowanie alternatywnych rozwiązań technicznych; Pozyskiwanie ofert od dostawców i podwykonawców, ich analiza oraz...

  • Kurier / Dostawca Zakupów - Kierowca kat. B (K/M)

    WORKEO by Express Gdańsk, Osowa

    • 31,40 - 33,00 zł / godz. (w zal. od umowy)
    • Mobilna
    • Umowa zlecenie / kontrakt B2B
    • Pracownik fizyczny / pracowniczka fizyczna
    • Pełny etat / część etatu
    • Szukamy 4 pracowników

    Opis stanowiska Odbiór zakupów ze sklepów jednej z sieci handlowych oraz dostawa do klientów indywidualnych na terenie Gdańska; Raportowanie wykonanej pracy; Realizacja zleceń odbywa się najnowszym samochodem dostawczym Renault Master 2025 w zabudowie kontenerowej z chłodnią (kamera...

  • Kurier-Kierowca (K/M)

    WORKEO by Express Gdańsk

    • 33,00 zł / godz. (w zal. od umowy)
    • Mobilna
    • Umowa zlecenie / kontrakt B2B
    • Pracownik fizyczny / pracowniczka fizyczna
    • Część etatu
    • Szukamy kilku pracowników

    Opis stanowiska: Odbiór i załadunek niewielkich i lekkich paczek do samochodu w magazynie; Brak prac na dodatkowej dokumentacji u klienta (protokoły, pobrania gotówkowe itp.) – wykonywanie tylko doręczeń i odbiorów (praca z skanerem) Dostarczanie paczek do automatów paczkowych na terenie...

  • Kierowca / Kierowczyni – Dostawca / Dostawczyni Zakupów (kat. B)

    WORKEO by Express Szczecin, Ustowo

    • 33,00 zł / godz. (w zal. od umowy)
    • Mobilna
    • Umowa zlecenie / kontrakt B2B
    • Pracownik fizyczny / pracowniczka fizyczna
    • Część etatu
    • Szukamy kilku pracowników

    Opis stanowiska: Odbiór gotowych zakupów z punktu handlowego oraz sprawna dostawa do klientów indywidualnych w Szczecinie i okolicznych miejscowościach. Bieżące ewidencjonowanie i raportowanie zrealizowanych zleceń trasowych. Bezpieczne prowadzenie służbowego samochodu dostawczego z...

  • ProPoint S.A.

    • Mobilna
    • Umowa o pracę
    • Specjalista / specjalistka (mid)
    • Pełny etat

    Wybierz region · 4 regiony

    • Białystok
    • Gdynia
    • Gliwice
    • Rzeszów

    Osoba na tym stanowisku będzie odpowiedzialna za: programowanie i uruchamianie robotów przemysłowych oraz automatyzację linii produkcyjnej, tworzenie nowej i modyfikację istniejącej dokumentacji technicznej, kontrolę procesu wdrażania i asystencję pouruchomieniową, współpracę z...

  • Osoba kompletująca towar na magazynie

    WORKEO by Express Małopole

    • 6 000 - 105 000 zł / mies. (w zal. od umowy)
    • Stacjonarna
    • Umowa zlecenie / kontrakt B2B
    • Pracownik fizyczny / pracowniczka fizyczna
    • Pełny etat / część etatu / tymczasowa/dodatkowa
    • Rekrutacja online

    Obowiązki: kompletacja towaru zgodnie ze skanerem, przygotowanie zamówień do wysyłki, obsługa zmechanizowanego wózka unoszącego (europaleta), dbanie o poprawność i jakość kompletacji. Wymagania: dobra kondycja fizyczna, odpowiedzialność i dokładność, chęć nauki pracy ze skanerem i...

Najnowsze artykuły

Pewność siebie u mężczyzny – jak zbudować i osiągnąć sukces w pracy?

Pewność siebie u mężczyzny – jak zbudować i osiągnąć sukces w pracy?

– Na pewność siebie wpływają częściowo czynniki genetyczne, ale w dużej mierze możemy sami ją budować – podkreśla  lek. Claude Shaanaell Mawa. Presja na manifestowanie pewności siebie jest szczególnie widoczna w życiu zawodowym i biznesie, gdzie okazywanie wahania bywa oceniane jako brak profesjonalizmu. Jak zatem podnieść pewność siebie? Jak zachowuje się osoba pewna siebie w pracy?

Czarny Piątek w Polsce, czyli jak wygląda Black Friday oczami pracownika?

Czarny Piątek w Polsce, czyli jak wygląda Black Friday oczami pracownika?

Nadchodzi długo wyczekiwany przez wielu Czarny Piątek, czyli dzień przedświątecznych obniżek cen. Dla klientów to szansa na złapanie wyjątkowych okazji, dla firm zysk, ale i ogromne wyzwanie logistyczne. Kto najbardziej korzysta na Black Friday? Czy jest to najgorszy dzień w pracy sprzedawcy? Podpowiadamy, jak przetrwać Czarny Piątek z perspektywy pracownika oraz właściciela sklepu.

Dni wolne od pracy 2027

Dni wolne od pracy 2027

Masz poczucie, że w tym roku nie udało Ci się wykorzystać dni urlopowych najlepiej, jak się dało? Tego błędu można łatwo uniknąć –  tym razem możesz wcześniej zaplanować urlopy, majówkę, ferie i święta na przyszły rok, uwzględniając w nich długie weekendy i dni ustawowo wolne od pracy. Sprawdź kompletny kalendarz dni wolnych od pracy w 2027 roku i przygotuj optymalny plan urlopowy.

Jak używać AI na studiach? AIESEC Polska opowiada, jak wygląda studiowanie w epoce sztucznej inteligencji

Jak używać AI na studiach? AIESEC Polska opowiada, jak wygląda studiowanie w epoce sztucznej inteligencji

– Nie należy udawać, że studenci nie korzystają z AI czy korzystają tylko w bardzo małym stopniu. Myślę też, że z drugiej strony nie należy z tym walczyć i zakazywać korzystania z AI, a zmierzyć się z faktem, że tak teraz wygląda i będzie wyglądała nasza rzeczywistość – komentuje Maja Suskiewicz z AIESEC. Jak studenci dziś korzystają ze sztucznej inteligencji – i jak mogą jej używać lepiej?

Zły dzień w pracy – jak wpływa na wydajność, jak przetrwać?

Zły dzień w pracy – jak wpływa na wydajność, jak przetrwać?

Zły dzień w pracy może przytrafić się każdemu. Warto jednak zauważyć, co za nim stoi: chwilowe napięcie, przeciążenie czy warunki, które od dawna odbierają siły. Od tego zależy, jakiej pomocy potrzebujesz – tłumaczy psycholog Patryk Żmudziak. W Dzień Odpoczynku dla Zszarganych Nerwów psycholog radzi, co można zrobić od razu, by poczuć się lepiej i złagodzić objawy stresu.

Mikołajki w pracy. 5 pomysłów co kupić współpracownikom

Mikołajki w pracy. 5 pomysłów co kupić współpracownikom

Mikołajki za kilka tygodni, już teraz warto przygotować firmę do tego lubianego święta. Nie tylko w gronie bliskich i znajomych, ale także w wielu miejscach pracy panuje zwyczaj losowania prezentów lub rozdawania ich przez pracodawcę. Co kupić koleżance z działu, a z czego zadowolony będzie szef? Na co się zdecydować, gdy musimy kupić uniwersalny prezent? Oto sprawdzone pomysły na upominki.

Najnowsze komunikaty

Jawność wynagrodzeń. Widełki w ogłoszeniach? Tak. Własna pensja? Niekoniecznie.

Jawność wynagrodzeń. Widełki w ogłoszeniach? Tak. Własna pensja? Niekoniecznie.

Polacy popierają większą przejrzystość wynagrodzeń, stawiając jednak granicę przy własnej pensji. 90% pracowników popiera podawanie widełek w ofertach rekrutacyjnych, ale tylko 39% czułoby się komfortowo z ujawnieniem własnego wynagrodzenia. 

Praca. I kropka. Praca.pl w nowej odsłonie z interaktywnym Matchmakerem

Praca. I kropka. Praca.pl w nowej odsłonie z interaktywnym Matchmakerem

Praca.pl prezentuje nową odsłonę pod hasłem: Praca. I kropka. Zmianie identyfikacji wizualnej towarzyszą nowe rozwiązania dla kandydatów. Najważniejszym z nich jest Matchmaker Praca.pl – interaktywna kula 3D, która pozwala szukać pracy na cztery sposoby. To pierwsze takie rozwiązanie wśród polskich job boardów!

Ageizm i adultyzm w pracy. Kogo wiek ogranicza najbardziej?

Ageizm i adultyzm w pracy. Kogo wiek ogranicza najbardziej?

Wiek nadal wpływa na to, czyj głos jest traktowany poważnie, komu daje się szansę na rozwój i jak oceniany jest potencjał pracownika. Najnowszy raport Praca.pl i Experience Institute pokazuje, że presja wieku nie dotyczy wyłącznie osób starszych -  jest szczególnie widoczna na obu krańcach kariery.

Raport: Powered by AI - nowa era pracy, kompetencji i produktywności

Raport: Powered by AI - nowa era pracy, kompetencji i produktywności

AI nie jest już wyłącznie technologiczną ciekawostką - dla wielu Polaków staje się codziennym narzędziem pracy. Raport Praca.pl i Experience Institute pokazuje, kto najczęściej korzysta ze sztucznej inteligencji, jakie przynosi ona korzyści oraz dlaczego dostęp do nowych narzędzi zależy bardziej od stanowiska i branży niż od wieku pracownika.