Praca wakacyjna, przygotowanie do zawodu czy tak zwane prace lekkie – to właśnie w tych przypadkach możliwe jest zatrudnienie pracownika młodocianego. Nastolatek może jednak pracować jedynie według ściśle określonych zasad, których powinien przestrzegać pracodawca. Kim jest pracownik młodociany i jakie warunki pracy należy mu zagwarantować? Sprawdź, ile może zarobić pracownik młodociany w 2026 roku oraz jak w przypadku nastolatka wyglądają przepisy podatkowe.
Spis treści
- Kto to jest pracownik młodociany?
- Wymiar czas pracy pracownika młodocianego – ile godzin?
- Zatrudnienie do pracy młodocianego – jakie warunki trzeba mu zapewnić?
- Ile musi wynosić przerwa w pracy?
- Ile urlopu ma pracownik młodociany?
- Czy w przypadku pracowników młodocianych dopuszczalne są nadgodziny?
- Ile zarabia pracownik młodociany?
- Czy młodocianego pracownika należy zgłosić do ZUS?
- Czy młodociany pracownik płaci podatek?
- Czy młodociany pracownik musi składać PIT do Urzędu Skarbowego?
- Pracownik młodociany – najczęściej zadawane pytania
Pracownik młodociany – skrót najważniejszych informacji:
- Jest to osoba między 15. a 18. rokiem życia zatrudniana po spełnieniu ustawowych warunków w celu nauki zawodu lub wykonywania prac lekkich.
- Na jakiej umowie można zatrudnić osobę młodocianą? Na umowie o pracę w celu przygotowania zawodowego albo przy pracach lekkich.
- Ile godzin dziennie i tygodniowo może pracować młodociany? Przy przygotowaniu zawodowym obowiązują limity 6 godzin na dobę do 16. roku życia i 8 godzin po 16. roku życia.
- Jakie szczególne prawa ma osoba młodociana w pracy? Przysługuje jej 30-minutowa przerwa, zakaz pracy w nadgodzinach i pracy nocnej, a także szczególna ochrona urlopowa.
- Ile zarabia młodociany? W nauce zawodu wynagrodzenie wynosi co najmniej 8%, 9% albo 10% przeciętnego wynagrodzenia za pracę, zależnie od roku nauki osoby młodocianej.
Czytaj dalej, by dowiedzieć się więcej na temat zatrudnienia osoby młodocianej.
Kto to jest pracownik młodociany?
W ramach stosunku pracy łączącego pracodawcę z pracownikiem temu pierwszemu przysługują określone prawa, ale także obowiązki, z których musi się wywiązać. Warto jednak wiedzieć, że nie są one takie same w przypadku wszystkich pracowników. Charakter pracy oraz warunki, jakie należy zapewnić podwładnemu, będą istotnie różnić się w przypadku zatrudnienia młodocianego. Zatem, kim jest pracownik młodociany?
W rozumieniu Kodeksu pracy młodociany to osoba, która ukończyła 15. rok życia, ale nie przekroczyła 18 lat. Zatrudnienie młodocianego nie jest jednak kwestią tak oczywistą, jak mogłoby się wydawać, ponieważ nie o sam wiek tutaj chodzi.
Kodeks pracy, art. 191:
§ 1. Wolno zatrudniać tylko tych młodocianych, którzy:
1. ukończyli co najmniej ośmioletnią szkołę podstawową,
2. przedstawią świadectwo lekarskie stwierdzające, że praca danego rodzaju nie zagraża ich zdrowiu.
Co do zasady możliwe jest zatrudnienie młodocianego, który ukończył 8-letnią szkołę podstawową. W wyjątkowych przypadkach można zatrudnić także osobę, która nie ukończyła szkoły podstawowej, ale wyłącznie na warunkach przewidzianych w Kodeksie pracy.
Zatrudnienie młodocianego, który nie ukończył 15 lat, wymaga zgody przedstawiciela ustawowego albo opiekuna prawnego. Musi zostać spełniony także warunek zdrowotny – praca nie może zagrażać zdrowiu małoletniego.
Pamiętaj!
Zatrudnienie pracownika młodocianego jest możliwe na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego albo przy wykonywaniu prac lekkich.
Wymiar czas pracy pracownika młodocianego – ile godzin?
Kolejną kwestią związaną z pracownikiem młodocianym, jaka budzi wiele wątpliwości, jest dopuszczalny czas pracy młodocianego. Polskie prawo pracy stanowi, że zwykły pracownik może pracować 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo. Normy te wyglądają jednak zupełnie inaczej w przypadku pracownika młodocianego.
W świetle przepisów Kodeksu pracy, dobowy wymiar czasu pracy młodocianego w wieku do 16 lat nie może przekraczać 6 godzin. W przypadku pracowników, którzy ukończyli już 16. rok życia – dopuszczalny czas pracy wydłuża się do 8 godzin na dobę. Warto jednak pamiętać o ważnej kwestii – do czasu pracy osoby młodocianej wlicza się także czas nauki w wymiarze wynikającym z obowiązkowego rozkładu zajęć szkolnych.
Pamiętaj!
Do czasu pracy pracownika młodocianego wlicza się czas nauki w wymiarze wynikającym z obowiązkowego programu zajęć szkolnych, bez względu na to, czy odbywa się ona w godzinach pracy.
Warto jednak mieć na uwadze, że powyższe przepisy dotyczą sytuacji, gdy praca młodocianego wykonywana jest w celu przygotowania zawodowego. W przypadku zatrudnienia młodocianego przy pracach lekkich zastosowanie mają odrębne zasady dotyczące czasu pracy.
Czas pracy młodocianego przy pracach lekkich powinien być ustalony z uwzględnieniem obowiązku szkolnego oraz ustawowych ograniczeń przewidzianych dla młodocianych, w szczególności:
-
w okresie odbywania zajęć szkolnych tygodniowy wymiar czasu pracy nie może przekraczać 12 godzin,
-
w dniu, w którym młodociany uczestniczy w zajęciach szkolnych, czas pracy nie może przekraczać 2 godzin,
-
w okresie ferii szkolnych czas pracy nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo,
-
w przypadku osób, które nie ukończyły 16. roku życia, czas pracy nie może przekraczać 6 godzin na dobę.
Co więcej, czas pracy młodocianego nie może kolidować z obowiązkiem szkolnym ani naruszać innych limitów ochronnych przewidzianych przepisami prawa pracy.
Zatrudnienie do pracy młodocianego – jakie warunki trzeba mu zapewnić?
Nawiązanie stosunku pracy z pracownikiem jest jednoznaczne z koniecznością zagwarantowania mu odpowiednich warunków pracy. Odpowiednich, czyli jakich? W przypadku pracownika młodocianego warto wiedzieć, że jednym z kluczowych dokumentów regulujących kwestię zatrudnienia będzie regulamin zakładu pracy. Ten powinien zawierać między innymi wykaz obejmujący prace wzbronione młodocianym, rodzaj prac i stanowisk dozwolonych, ale także wykaz prac lekkich, które dozwolone są w przypadku pracowników młodocianych zatrudnionych w innym celu niż przygotowanie zawodowe.
To jednak nie koniec obowiązków leżących po stronie pracodawcy. Osoba młodociana musi mieć zapewnioną opiekę i pomoc, które są niezbędne do odpowiedniego przygotowania jej do wykonywania danej pracy.
Pracodawca ma obowiązek m.in.:
- zorganizować szkolenie zgodne z programem kształcenia,
- zapewnić środki ochrony osobistej, adekwatne do miejsca pracy,
- zapewnić narzędzia pracy oraz materiały potrzebne do wykonywania obowiązków pracowniczych.
Co więcej, zatrudnienie pracownika młodocianego nie zwalnia pracodawcy z konieczności skierowania go na badania lekarskie.
Ile musi wynosić przerwa w pracy?
Kolejną kwestią, której powinni dopilnować przełożeni pracowników młodocianych, to zapewnienie im regularnych przerw wymaganych przepisami prawa. Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy pracownika młodocianego jest dłuższy niż 4,5 godziny, pracodawca musi zagwarantować mu przerwę w pracy trwającą nieprzerwanie 30 minut, wliczając ją do czasu pracy.
Ile urlopu ma pracownik młodociany?
Płatny urlop wypoczynkowy jest prawem każdego pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę. Dokładnie takie samo prawo należy się także pracownikowi młodocianemu. Pozostaje tylko pytanie: w jakim wymiarze przysługuje mu urlop? Pracownik młodociany, po upływie 6 miesięcy od rozpoczęcia pierwszej pracy, ma prawo do urlopu w wymiarze 12 dni roboczych. Po roku pracy wymiar urlopu zwiększa się do 26 dni roboczych. Warto jednak pamiętać, że jeśli w danym roku kalendarzowym pracownik młodociany kończy 18 lat, wówczas ma prawo do urlopu w wymiarze 20 dni.
Pamiętaj!
Urlop wypoczynkowy w wymiarze 12 dni przysługuje pracownikowi młodocianemu po upływie 6 miesięcy od rozpoczęcia pierwszej pracy, natomiast po upływie roku wymiar urlopu rośnie do 26 dni.
Urlop wypoczynkowy to jednak nie jedyny przywilej pracownika młodocianego. Pracodawca ma obowiązek udzielić młodocianemu uczęszczającemu do szkoły urlopu bezpłatnego w okresie ferii szkolnych w wymiarze nieprzekraczającym łącznie z urlopem wypoczynkowym 2 miesięcy. Jeżeli sytuacja taka wystąpi jeszcze przed przepracowaniem 6 miesięcy, wówczas na wniosek pracownika urlop taki jest przyznawany mu awansem. Co jednak ważne, okres urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy, od którego uzależnione są uprawnienia pracownicze.
Zobacz także, że w niektórych przypadkach pracownikowi przysługuje urlop uzupełniający.
Czy w przypadku pracowników młodocianych dopuszczalne są nadgodziny?
Praca w godzinach nadliczbowych czy nawet praca w nocy to zjawiska, z którymi często możemy spotkać się w naszej dorosłej karierze zawodowej. A jak wygląda to w przypadku pracowników młodocianych? Czy szef może im wydać polecenie pracy w godzinach nadliczbowych?
Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy pracodawca nie może zatrudnić młodocianego ani w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. W tym przypadku praca nocna oznacza wykonywanie obowiązków pomiędzy godzinami 22:00 a 6:00.
Pamiętaj!
Pracownik młodociany nie może pracować w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej.
Czytaj także: Dodatek za godziny nocne 2023 – o ile wzrosła stawka za godzinę pracy?
Ile zarabia pracownik młodociany?
Pracownik młodociany, tak samo jak każda inna osoba pozostająca w stosunku pracy, ma prawo do wynagrodzenia oraz nie może się tego prawa zrzec.
W przypadku nauki zawodu wynagrodzenie młodocianego oblicza się jako określony procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej z poprzedniego kwartału. Kwotę tę co kwartał ogłasza Główny Urząd Statystyczny.
Stawki minimalnego wynagrodzenia młodocianego wynoszą:
- w pierwszym roku nauki zawodu – nie mniej niż 8% przeciętnego wynagrodzenia,
- w drugim roku nauki zawodu – nie mniej niż 9% przeciętnego wynagrodzenia,
- w trzecim roku nauki zawodu – nie mniej niż 10% przeciętnego wynagrodzenia.
Kwotę wynagrodzenia należy każdorazowo obliczać na podstawie aktualnego przeciętnego wynagrodzenia ogłaszanego przez GUS.
Sprawdź także, jak znaleźć pracę sezonową.
Case study – pracownik młodociany zatrudniony w 2026 roku
Przykład: młodociany odbywa naukę zawodu w 2026 roku w najwyższym dopuszczalnym przez prawo wymiarze czasu pracy (przypomnijmy, że nie może on przekraczać 6 godzin na dobę, jeśli młodociany nie ukończył 16 lat oraz 8 godzin na dobę po ukończeniu 16 lat). Ile zarobi młoda osoba?
Wysokość wynagrodzenia młodocianego zależy od aktualnego przeciętnego wynagrodzenia ogłaszanego przez GUS w danym kwartale. Przykładowo, dla przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw wynoszącego 9278,19 zł z I kwartału 2026 r. młodociany powinien otrzymać:
- w pierwszym roku nauki zawodu: 8% × 9 278,19 zł = 742,25 zł brutto,
- w drugim roku nauki zawodu: 9% × 9 278,19 zł = 835,04 zł brutto,
- w trzecim roku nauki zawodu: 10% × 9 278,19 zł = 927,82 zł brutto.
Czy młodocianego pracownika należy zgłosić do ZUS?
Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego podlega ubezpieczeniom w ZUS na ogólnych zasadach przewidzianych dla wszystkich pracowników. W praktyce oznacza to, że pracownik młodociany podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Warto pamiętać, że pracodawca na zgłoszenie pracownika do ZUS-u ma 7 dni od momentu rozpoczęcia przez niego pracy.
Czy młodociany pracownik płaci podatek?
Osoby, które nie ukończyły 26. roku życia, mogą skorzystać z tzw. ulgi dla młodych, czyli zwolnienia z PIT do określonego limitu przychodów. W 2026 roku limit ten nadal wynosi 85 528 zł rocznie.
Zwolnienie z podatku obejmuje m.in. przychody ze stosunku pracy, stosunku służbowego, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy oraz umów zlecenia, o ile spełnione są warunki ustawowe
Czy młodociany pracownik musi składać PIT do Urzędu Skarbowego?
W świetle prawa do złożenia deklaracji PIT zobowiązane są wszystkie osoby, które w danym roku podatkowym uzyskały jakikolwiek przychód opodatkowany na gruncie ustawy o PIT. Bez znaczenia pozostaje tutaj kwota przychodu oraz koszty jego uzyskania. Dokładnie te same zasady dotyczą pracownika młodocianego.
Czytaj także: Rekrutacja vs. pokolenie Z: czy to się może (nie) udać?
Pracownik młodociany – najczęściej zadawane pytania:
-
Kim jest pracownik młodociany?
Pracownik młodociany to osoba między 15. a 18. rokiem życia zatrudniona na podstawie umowy o pracę, w szczególności w celu przygotowania zawodowego bądź do wykonywania prac lekkich.
-
Ile może pracować pracownik młodociany?
Pracownik młodociany podlega ograniczeniom co do maksymalnego czasu pracy. W przypadku osób młodocianych zatrudnionych przy pracach lekkich w okresie zajęć szkolnych i w ferii obowiązują odrębne limity, a przy przygotowaniu zawodowym czas pracy nie może przekraczać 6 godzin na dobę, jeżeli młodociany nie ukończył 16 lat, oraz 8 godzin na dobę, jeśli młodociany ma ukończone 16 lat.
-
Ile pracownik młodociany ma przerwy w pracy?
Pracowników młodocianych obowiązuje zupełnie inny wymiar przerw niż starszych pracowników. W przypadku wykonywania pracy przez młodocianego powyżej 4,5 godziny w ciągu doby, pracodawca ma obowiązek udzielenia mu przerwy trwającej nieprzerwanie 30 minut. Przerwa ta zaliczana jest do czasu pracy. Młodocianemu przysługuje także prawo do odpoczynku dobowego w wymiarze co najmniej 14 godzin.
