Głosy, że nie tylko pierwszy i drugi dzień świąt, ale także Wigilia Bożego Narodzenia powinna być dniem wolnym od pracy, pojawiały się w debacie publicznej od dawna. 27 listopada 2024 roku Sejm przyjął poprawkę do Ustawy o dniach wolnych od pracy. W myśl nowelizacji Wigilia będzie dniem wolnym – ale nie od razu. Nowe przepisy zakładają także zwiększenie liczby niedziel handlowych w grudniu. Kiedy regulacja wejdzie w życie i czego możemy się spodziewać?
Spis treści
Wigilia dniem wolnym – Co się zmieni od 2025 roku?
-
Wigilia 2024
Zacznijmy od tego, że zgodnie z aktualnym stanem prawnym Wigilia nie jest dniem wolnym od pracy. W myśl Ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy 24 grudnia to dzień roboczy, chyba że wypada w niedzielę (taka sytuacja miała miejsce w 2023 roku, kolejny raz zdarzy się w 2028 roku). Wolne w Wigilię – póki co – mają zatem jedynie te osoby, które:
- wzięły urlop,
- 24 grudnia odebrały dzień wolny przysługujący za święto wypadające w sobotę,
- przebywają na zwolnieniu lekarskim,
- są zwolnione z obowiązków służbowych z innego powodu, np. bycia dawcą krwi czy konieczności stawienia się w sądzie,
- mogą skorzystać z wolnego z uwagi za decyzję pracodawcy, który ustanowił Wigilię wolnym dniem od pracy.
W polskiej tradycji dzień ten ma jednak szczególne znaczenie, a kolacja wigilijna stanowi nieodłączny element Gwiazdki. Tego dnia wiele osób gotuje, robi porządki i odwiedza rodziny. By ułatwić pracownikom przygotowania do świąt, wielu pracodawców mocą wewnętrznych rozporządzeń skraca dzień pracy np. do 12:00. Co więcej, Ustawa o ograniczeniu handlu w niedzielę i święta nałożyła ograniczenie pracy w placówkach handlowych w Wigilię do godziny 14:00.
Nowelizacja ustawy, jaką Sejm przyjął 27 listopada, ma uczynić Wigilię dniem wolnym. Zmiany wejdą jednak w życie dopiero w 2025 roku. Oznacza to, że Wigilia 2024 nadal będzie „pracująca".
Czytaj także: Trzech Króli – jakie kraje Europy mają wtedy dzień wolny?
-
Wigilia 2025
Za zmianami wprowadzającymi wolną Wigilię było 403 posłów, 10 głosowało przeciwko, a 12 posłów wstrzymało się od głosu. W efekcie na liście dni wolnych od pracy ma znaleźć się nowy punkt: 24 grudnia – Wigilia Bożego Narodzenia.
W uzasadnieniu projektu czytamy (Druk nr 777):
(...) Wigilia jest dniem ważnym dla wszystkich pracowników oraz ich rodzin, którzy ten szczególny czas spędzają w gronie najbliższych podczas kolacji wigilijnej kultywując m.in. tradycje religijne. Należy zauważyć, że z tego względu pracodawcy często decydują się na skrócenie czasu pracy do godziny 12.00 lub 13.00, w celu zapewnienia bezpiecznego powrotu pracowników do domu do swoich bliskich. Dodatkowo warto zwrócić uwagę, że dzień wolny będzie obowiązywał dla wszystkich pracowników, również pracowników placówek handlowych, którzy pracują tego dnia do godz. 14.00. Wigilia Bożego Narodzenia wiąże się też z podróżami oraz wyjazdami pracowników oraz ich rodzin, aby ten wyjątkowy czas mogli spędzić z rodzicami, dziadkami, osobami starszymi, którzy często mieszkają w różnych miejscach w Polsce. Proponowane rozwiązanie umożliwi rozłożenie ruchu drogowego na dłuższy czas, co przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa podróżujących w tym okresie. (...)
Dodatkowy dzień wolny w Wigilię Bożego Narodzenia ułatwi pracownikom łączenie życia zawodowego z życiem prywatnym, a co za tym idzie ułatwi sprawowanie opieki nad dziećmi, które najczęściej w tym dniu nie mają zajęć edukacyjnych a jedynie, zapewnione w szkołach, zajęcia opiekuńcze. (...)
Pomysłodawcy zauważają także, że 24 grudnia jest dniem wolnym w wielu krajach.
Warto zwrócić uwagę na fakt, że w myśl nowych przepisów Wigilia ma być dniem wolnym dla wszystkich, nie tylko pracowników handlu.
Wolna Wigilia a niedziele handlowe
Zgodnie z wprowadzonymi do projektu ustawy poprawkami wolną Wigilię będą poprzedzać aż trzy niedziele handlowe w grudniu.
Przypomnijmy, że zgodnie z teraz obowiązującymi przepisami w grudniu mamy dwie niedziele handlowe, bezpośrednio poprzedzające Boże Narodzenie. W przypadku, gdy Wigilia wypada w niedzielę, automatycznie staje się niedzielą niehandlową.
Zgodnie z aktualnymi przepisami w grudniu 2024 roku niedziele handlowe wypadają:
- 15 grudnia 2024 r.,
- 22 grudnia 2024 r.
Z kolei w świetle nowych przepisów grudniowymi niedzielami handlowymi w 2025 roku będą:
- 7 grudnia 2025 r.,
- 14 grudnia 2025 r.,
- 21 grudnia 2025 r.
Nowe przepisy trafią teraz do Senatu. Zgodnie z założeniami mają obowiązywać od 1 lutego 2025 roku.
Czytaj także: Kto pracuje w święta?
Wigilia dniem wolnym od pracy – najczęściej zadawane pytania:
-
Czy Wigilia jest wolna od pracy?
27 listopada 2024 roku Sejm przegłosował ustawę wprowadzającą zmianę do ustawy o dniach wolnych od pracy. Zgodnie z nowymi przepisami Wigilia ma zostać wpisana na listę dni wolnych od pracy. Zmiana ma obowiązywać od 2025 roku.
-
Ile jest niedziel handlowych w grudniu?
Dotychczasowe przepisy przewidują w grudniu 2 niedziele handlowe, obowiązujące w niedziele poprzedzające bezpośrednio Boże Narodzenie. Przegłosowana przez Sejm 27 listopada 2024 regulacja zakłada, że od 2025 roku w grudniu będą aż trzy niedziele handlowe.
