Porzucenie pracy – konsekwencje, świadectwo pracy, okres wypowiedzenia

Nagłe, stałe i nieuzasadnione zaprzestanie wykonywania obowiązków służbowych, czyli porzucenie pracy. W świetle prawa pracy może zostać zaklasyfikowane jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Co grozi w przypadku porzucenia pracy przez pracownika i czy możliwe jest uniknięcie w takiej sytuacji zwolnienia dyscyplinarnego? 

Czy można porzucić pracę z dnia na dzień? 

Podstawowym dokumentem regulującym stosunki między pracodawcą a pracownikiem jest umowa o pracę. To w niej powinny zostać zapisane wszelkie prawa i obowiązki obu stron oraz kwestie dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę, oczywiście w granicach prawa pracy. Celem zakończenia współpracy umowa ta musi zostać rozwiązana. Niekiedy zdarza się jednak, że pracownik decyduje się na porzucenie pracy. Co to oznacza w świetle prawa? Czy osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę może porzucić pracę i w ten sposób zakończyć stosunek pracy? Nie do końca. 

Do 2 czerwca 1996 roku obowiązywał przepis, zgodnie z którym porzucenie pracy przez pracownika było jednoznaczne z wygaśnięciem umowy o pracę i skutkowało jej rozwiązaniem przez zakład pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Przepisy jednak uległy zmianie, a w ich świetle porzucenie pracy nie jest już równoznaczne z natychmiastowym ustaniem stosunku pracy. 

To, co jednak najważniejsze – zaprzestanie wykonywania obowiązków rozumiane jako porzucenie pracy nie oznacza natychmiastowego rozwiązania umowy o pracę. Celem oficjalnego rozwiązania umowy pracodawca nadal jest zobowiązany do formalnego zakończenia stosunków zawartych w umowie. 

Czym jest porzucenie pracy: rodzaje

Pracownikowi, który dostał ofertę lepiej płatnej czy bardziej perspektywicznej pracy zależy na tym, by jak najszybciej zmienić zatrudnienie. Sytuacja komplikuje się w momencie, gdy w dotychczasowym miejscu pracy obowiązuje go okres wypowiedzenia, a nowa posada nie może czekać. Wówczas chce on zakończyć dotychczasowy stosunek pracy bez okresu wypowiedzenia i najlepiej, by odbyło się to za porozumieniem stron. To często zależy jednak od dobrej woli pracodawcy. Ten nie zawsze może pozwolić sobie na to, by z dnia na dzień stracić pracownika. W przypadku, gdy dotychczasowy pracodawca odmawia rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, pracownik może oświadczyć, że więcej nie ma zamiaru stawić się w pracy w związku z porzuceniem pracy. Warto jednak wiedzieć, że w takiej sytuacji pracodawcy może należeć się odszkodowanie.

Z drugim rodzajem porzucenia pracy mamy do czynienia w momencie, gdy pracownik po prostu bez słowa wyjaśnienie nie przychodzi do pracy. Wówczas pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez okresu wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. 

Konsekwencje porzucenia pracy przez pracownika

Odejście z pracy z dnia na dzień w praktyce jest oczywiście możliwe. Pozostaje tylko pytanie: czy to rzeczywiście dobre rozwiązanie oraz czy ktoś faktycznie został ukarany za porzucenie pracy? Jakie mogą być konsekwencje za porzucenie pracy i czy warto decydować się na taki krok? Nieuzasadniona nieobecność w pracy i zaprzestanie wykonywania obowiązków służbowych jest ciężkim naruszeniem obowiązków pracowniczych wynikających z prawa pracy, wobec czego nie warto oczekiwać, że unikniemy konsekwencji takiego postępowania. 

Pracownikowi, który porzuci pracę grozić może: 

• utrata części wynagrodzenia

Nieusprawiedliwiona absencja w pracy to podstawowa przesłanka do braku wynagrodzenia za dni, w których nie wykonywaliśmy obowiązków służbowych. 

• wypłata odszkodowania dla pracodawcy

Pracodawca ma prawo żądać zapłaty odszkodowania za poniesione straty lub zrekompensowania utraconych korzyści. W sytuacji, gdy w trakcie postępowania sądowego zostanie udowodniona wina pracownika, to po jego stronie będzie leżało również uregulowanie kosztów sądowych. 

• brak prawa do zasiłku dla bezrobotnych

Porzucenie pracy i zerwanie stosunków pracy z winy pracownika skutkuje utratą prawa zasiłku dla bezrobotnych. Dlatego też w sytuacji, gdy nie mamy zagwarantowanej nowe pracy, porzucenie dotychczasowej posady może być bardzo ryzykowne. 

• zwolnienie dyscyplinarne 

Nieusprawiedliwione porzucenie pracy przez pracownika to jedna z głównych przesłanek pozwalających pracodawcy na zwolnienie dyscyplinarne. Zapis o dyscyplinarne trafi do świadectwa pracy, wobec czego wiedzę o zdarzeniu będzie miał każdy przyszły i ewentualny pracodawca. 

• trudności ze znalezieniem nowego miejsca pracy

Negatywne opinie o pracowniku mogą ciągnąć się za nim przez całe życie. Nagłe i nieuzasadnione odejście z pracy może okazać się sporą przeszkodą w znalezieniu nowego zatrudnienia. Pracodawcy rzadko podejmą ryzyko podjęcia współpracy z osobą, która jest gotowa do odejścia z firmy z dnia na dzień.

Odejście z pracy a obowiązki pracodawcy 

Wiemy już, że w świetle obowiązujących przepisów, porzucenie pracy przez pracownika nie jest jednoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę. Wobec tego stosunek pracy łączący pracownika z pracodawcą trwa nadal. Celem jego zakończenia, to pracodawca musi podjąć odpowiednie kroki. Do formalnego rozwiązania umowy o pracę konieczne jest dostarczenie pracownikowi wypowiedzenia oraz świadectwa pracy, a także wykreślenie go z ubezpieczeń społecznych. Dokumenty należy przesłać pracownikowi listem poleconym, za potwierdzeniem odbioru. W tym miejscu warto jednak zaznaczyć, że nawet jeśli pracownik nie odbierze pisma z poczty, uznaje się, że zostało ono skutecznie doręczone po jego powtórnym awizowaniu. W praktyce oznacza to, że stosunek pracy rozwiązuje się w 7. dniu od momentu wystawienia drugiego awiza. Dlaczego? W takiej sytuacji pracownik miał realną możliwość zapoznania się z treścią dokumentu.

Czytaj także: Stalking w pracy – definicja, jak reagować

Porzucenie pracy a wynagrodzenie

Według przepisów Kodeksu pracy każdemu pracownikowi należy się wynagrodzenie za wykonaną pracę. Przepisy te nie ulegają wygaśnięciu także wtedy, gdy pracownik porzuci pracę. W świetle prawa należy mu się zapłata za wszystkie dni, w których wypełniał on obowiązki służbowe. Traci on jednak prawo do wynagrodzenia za czas nieobecności w pracy, czyli otrzymuje część pensji za przepracowane dni. 

Porzucenie pracy a urlop

Konsekwencje porzucenia pracy mogą być bardzo dotkliwe dla pracownika. Nie oznacza to jednak, że traci on wszystkie należne mu prawa. Zgodnie z Kodeksem pracy nawet pracownikowi, który zdecyduje się na porzucenie pracy, przysługuje ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. 

Porzucenie pracy w świadectwie pracy

Wystawienie świadectwa pracy to podstawowy obowiązek każdego pracodawcy. Nawet w sytuacji, gdy pracownik dopuszcza się opuszczenia miejsca pracy i przestaje wypełniać obowiązki służbowe, pracodawca jest zobowiązany do wystawienia mu świadectwa pracy. Tak jak w przypadku klasycznego rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron. Co jednak ważne – w przypadku porzucenia stanowiska w świadectwie pracy znajdzie się informacja o zwolnieniu z winy pracownika. 

Porzucenie pracy a okres wypowiedzenia

Stosunek pracy można rozwiązać na trzy różne sposoby:

• rozwiązanie umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia,
• rozwiązanie umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia
• rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron.

W praktyce może jednak się zdarzyć, że choć pracownik zdecyduje się na rozwiązanie umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia, ten okaże się zbyt długi. Załóżmy więc, że wakat w nowej firmie nie może na nas zaczekać, a wówczas zatrudniony decyduje się na porzucenie pracy na wypowiedzeniu. Co w takiej sytuacji? 

Należy pamiętać, że porzucenie pracy na wypowiedzeniu traktowane jest dokładnie tak samo, jak każde inne porzucenie pracy. Okres wypowiedzenia nie ma znaczenia, pracownikowi grożą wszystkie związane konsekwencje związane z trybem porzucenia pracy. Jedynym rozsądnym wyjściem w przypadku chęci wcześniejszego odejścia wydaje się więc wypracowanie z dotychczasowym pracodawcą porozumienia.

Czytaj także: Cofnięcie wypowiedzenia – przez kogo, zasady, wzór

Porzucenie pracy – czy zawsze skutkuje dyscyplinarką?

 Zwolnienie dyscyplinarne jest jedną z form rozwiązania stosunku pracy w przypadku ciężkiego naruszenia przez pracownika obowiązków służbowych. Jednym z takich naruszeń może być właśnie porzucenie pracy przez pracownika. Może się więc wydawać, że pracodawca ma otwartą drogę do wręczenia pracownikowi tzw. dyscyplinarki. W takiej sytuacji warto jednak zachować szczególną ostrożność, ponieważ tryb dyscyplinarny dopuszczalny jest jedynie w ściśle określonych przypadkach. Przede wszystkim pracodawca powinien upewnić się, że nieobecność pracownika jest rzeczywistym porzuceniem pracy, a nie nieobecnością spowodowaną różnego rodzaju sytuacjami życiowymi. 

Warto jednak wiedzieć, że nawet jeśli mamy do czynienia ze świadomym porzuceniem pracy przez pracownika, jego pracodawca wcale nie jest zobligowany do zwolnienia dyscyplinarnego. Niekiedy możliwe jest dojście do porozumienia przez obie strony i wypracowanie takiego modelu zakończenia pracy, by obie strony umowy były zadowolone. 

Porzucenie pracy – jak go uniknąć? 

Pracownik, który chce uniknąć wszelkich konsekwencji związanych z nagłym i nieuzasadnionym zaprzestaniem wykonywania obowiązków służbowych, powinien podjąć z pracodawcą próbę dojścia do porozumienia. Pamiętajmy, że jednym z najbardziej pożądanych sposobów zakończenia stosunku pracy jest właśnie rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. W sytuacji, gdy znajdziemy nowe miejsce pracy, dające ogromne możliwości rozwoju kariery i świetne zarobki, ale doskonale wiemy, że nowy pracodawca wymaga, abyśmy rozpoczęli pracę od zaraz, spróbujmy więc dojść do porozumienia z przełożonym i zakończyć współpracę w komfortowy dla obu stron sposób. W końcu pracownikowi zależy na tym, by w jego świadectwie pracy nie znalazł się zapis mówiący o dyscyplinarnym zwolnieniu, a samemu pracodawcy zależy na ciągłości zatrudnienia na danym stanowisku.

Przed rozmową z dotychczasowym pracodawcą warto przygotować kilka kompromisowych propozycji, dzięki którym firma będzie mogła zabezpieczyć swój interes (np. mieć gwarancję zakończenia projektu, jakim zajmuje się odchodzący pracownik). Podczas rozmowy pamiętajmy o trzymaniu emocji na wodzy i skupmy się na znalezieniu rozwiązania, czyli na konkretach, a nie ewentualnych pretensjach czy oskarżeniach. Zakończenie współpracy bez okresu wypowiedzenia uchroni pracownika od wszystkich konsekwencji porzucenia pracy. 

Czytaj także: Pracodawcy chcą kresu pracy zdalnej? RTO, czyli powrót do biur: czy warto, wyzwania i perspektywy