Jednym ze skutków długotrwałego stresu, przemęczenia pracą jest wypalenie zawodowe. Jak sobie pomóc, kiedy obserwujemy pierwsze niepojące symptomy?
Wypalenie zawodowe – praca
Przede wszystkim zastanówmy się, w jakich sytuacjach jesteśmy narażeni na wypalenie zawodowe. Jest to właściwie reakcja organizmu na długotrwały stres. Niektóre grupy zawodów są bardziej niż inne narażone na wypalenie. Może ono spotkać zwłaszcza osoby pracujące z innymi ludźmi, nawiązujące z nimi skomplikowane relacje i często uczestniczące w trudnych sytuacjach, m.in. lekarze, pielęgniarki, pracownicy socjalni, funkcjonariusze więzienni, nauczyciele i ratownicy medyczni. Nie oznacza to jednak, że przedstawiciele innych zawodów nie bywają dotknięci wypaleniem.
Wypalenie zawodowe – objawy
Aby badać zjawisko wypalenia zawodowego, używa się profesjonalnych narzędzi. Jednym z najpopularniejszych jest Kwestionariusz Wypalenia Zawodowego Maslach (Maslach Burnout Inventory, MBI) opracowany przez Maslach i Jackson w 1981 roku (Maslach, Jackson, Leiter, Schaufeli i Schwab, 1996).
Maslach definiowała wypalenie, jako: „zespół wyczerpania emocjonalnego, depersonalizacji i obniżonego poczucia dokonań osobistych, który może wystąpić u osób pracujących z innymi ludźmi w pewien określony sposób”. Wyróżniła też trzy wymiary wypalenia:
1. Wyczerpanie emocjonalne – oznacza zmęczenie i brak możliwości regeneracji sił.
2. Sposobem reakcji i obrony przed tym stanem jest próba zdystansowania się do pracy i współpracowników, cynizm i rozluźnienie więzi.
3. Ostatni etap to poczucie obniżonej efektywności zawodowej.
Jak uniknąć wypalenia zawodowego
Warto przyjrzeć się samemu sobie i swojej pracy, by w porę dostrzec pierwsze oznaki wypalenia zawodowego. Co można zrobić, żeby do takiego stanu nie dopuścić? Bardzo ważny jest balans między życiem zawodowym a osobistym. Dobrze, jeśli praca to niejedyny cel i mamy poza nią także inne sprawy, które są dla nas istotne. Realizowanie hobby, aktywność fizyczna czy poświęcenie czasu wolnego na to, co lubimy, pozwala zregenerować siły.
Każdy powinien mieć możliwość odpoczynku, dlatego nie należy przenosić pracy do domu. Jeśli zatraca się granica, o wyczerpanie psychiczne i fizyczne nietrudno. Uniknąć wypalenia będzie też łatwiej osobom, które nie wikłają się w skomplikowane relacje ze współpracownikami, mają jasno wyznaczony zakres obowiązków i znają reguły obowiązujące w pracy.
Jak radzić sobie z wypaleniem zawodowym
Gdy dotyka nas wypalenie, pomóc może przerwa od obowiązków. Urlop wykorzystajmy na odzyskanie sił i przeanalizujmy, co w pracy nas stresuje i dlaczego czujemy się w niej źle. Jeśli od długiego czasu, przekraczając próg firmy, jesteśmy zestresowani i bezsilni, warto udać się po profesjonalną pomoc do psychologa czy terapeuty. Ostatecznym krokiem wydaje się wypowiedzenie umowy, ale poszukiwanie pracy także może być stresogennym czynnikiem, dlatego nie podejmujmy decyzji pochopnie.
